Миллиардтаған доллар жұмсалса да, адам тұрмайтын он қала

Әлемнің әр түкпірінде болашақтың қаласы атануы тиіс болған, бірақ тұрғынсыз қалған елді мекендер бар. Бірі заманауи технологияға сүйеніп салынса, енді бірі Париж бен Лондонның көшірмесі ретінде бой көтерген. Алайда қымбат құрылыс, экономикалық дағдарыс, тұрғындардың қызығушылығының болмауы сияқты себептер олардың тағдырын өзгертті.

Vedomosti басылымының жазуынша, бір кездері мыңдаған адам тұрады деп жоспарланған бұл қалалар бүгінде сәулет өнерінің сәтсіз эксперименттерінің мысалына айналды. Назарларыңызға әлемдегі жүзеге аспай қалған 10 ірі сәулет жобасын ұсынамыз.

Сонгдо: болашақтың ақылды қаласы

Оңтүстік Кореядағы Сонгдо қаласы болашақтың мінсіз мекені ретінде жобаланған. Нью-Йорктегі Kohn Pedersen Fox сәулет бюросы әзірлеген жобаға 2002 жылы кірісіп, құрылысқа шамамен 35 миллиард доллар инвестиция салынған.

Қалада тұрғындарға қолайлы жағдай жасау үшін барлығы ойластырылды. Пәтерлерден қоқысты арнайы пневматикалық құбырлар арқылы шығару, көшелерге интерактивті панельдер орнату және көлік қозғалысын барынша азайту жоспарланды.

Алайда технологияның жылдам ескіруі мен қалаға тұрғындарды тартудағы қиындықтар жобаның қарқынын бәсеңдетті. Бастапқы жоспарланған ауқымына жете алмаған Сонгдо «ақылды қала» тұжырымдамасының мүмкіндіктері мен шектеулерін көрсететін мысалға айналды.

Кангбаши: миллион адамға арналған елес қала

Қытайдың Ішкі Моңғолия автономиялық ауданындағы Кангбаши қаласы әлемдегі ең ірі елес қалалардың бірі ретінде танымал.

2001 жылы құрылысы басталған елді мекен бір миллион тұрғынға арналып жобаланды. Мұнда мыңдаған тұрғын үй, әуежай, мектептер, балабақшалар, саябақтар мен театрлар салынды.

Алайда қала маңындағы көмір кен орындарының бірқатары күткендей табыс әкелмеді. Кейбір шахталар бірнеше ай жұмыс істегеннен кейін жабылды. Соның салдарынан қалаға халықты жаппай көшіру жоспары орындалмады.

Бастапқы қалада шамамен 20 мың адам тұрған. Ал миллион тұрғынға арналған инфрақұрылымның басым бөлігі уақыт өте келе бос қалды.

Ауровиль: бейбітшілік қаласы туралы арман

Үндістанның оңтүстігіндегі Ауровиль қаласы өзгеше идеямен дүниеге келген. 1968 жылы ЮНЕСКО-ның қолдауымен ашылған бұл мекен әлемнің түкпір-түкпірінен келген адамдардың ұлтқа, дінге және саяси көзқарасқа бөлінбей, бейбіт өмір сүруіне арналған.

Жобаның авторлары мұнда 50 мың адам тұрады деп жоспарлаған. Қаланың басты мақсаты – адамдардың рухани дамуына, йогамен айналысуына және табиғатпен үйлесімді өмір сүруіне жағдай жасау.

Алайда бастапқы арман толық орындалмады. Бастапқыда Ауровильде 50 елден келген 2 мыңнан астам адам тұрған. Ал алғашқы қоныстанушылардың бір бөлігі күнкөріс қамымен туған еліне оралуға мәжбүр болған.

Жаңа Сируэния: экономикалық дағдарыстың құрбаны

Испанияның солтүстігіндегі Сируэния ауылы 2000-жылдардың басында үлкен құрылыс алаңына айналды. Бірнеше жылдың ішінде мұнда жүзден астам коттедж бен көпқабатты тұрғын үй, мейрамханалар, дүкендер, бассейндер және гольф клубы салынды.

Жаңа Сируэния 10 мың адамға арналып жоспарланған еді. Бірақ 2008 жылғы әлемдік экономикалық дағдарыс Испанияның құрылыс нарығына ауыр соққы болып тиді.

Нәтижесінде қалада жүзден сәл ғана астам жаңа тұрғын қоныстанды. Бір қызығы, тұрғын үйлер бос тұрғанымен, гольф клубы жұмысын жалғастырып, оған Риоха провинциясының әртүрлі аймағынан спорт әуесқойлары келіп тұрады.

Тяньдучэн: Қытайдағы шағын Париж

Қытайдың Чжэцзян провинциясында Париждің шағын көшірмесі бар екенін білесіз бе?

2007 жылы салынған Тяньдучэн қаласында Франция астанасының әйгілі сәулет нысандары қайталанған. Мұнда Елисей алаңы, Нотр-Дам соборының көшірмесі, Триумф аркасы және биіктігі 108 метр болатын Эйфель мұнарасы бар.

Жоба 100 мың адамға арналып жасалған. Бірақ тұрғын үй бағасының қымбаттығы халықтың қызығушылығын төмендетті. Бір шаршы метрдің бағасы 1700 доллардан басталған.

Сөйтіп, Париждің сәулетін қайталаған қала тұрғындарға толмай қалды. Дегенмен оның ерекше көрінісі үйлену тойына арналған фотосессия өткізетін жұптардың назарын аударды.

Темза-Таун: Қытайдағы ағылшын қалашығы

Шанхай маңында Лондонның шағын нұсқасы ретінде салынған Темза-Таун қалашығы бар. Оның құрылысына 800 миллион доллардан астам қаражат жұмсалған.

Жоба 10 мың тұрғынға есептелді. Қалашықта Темза өзенінің шағын үлгісі, Викториан дәуіріндегі үйлер, англикан шіркеуі, қызыл телефон будкалары орналасқан. Тіпті Джеймс Бонд пен Гарри Поттердің мүсіндері де қойылған.

Алайда 2008 жылғы экономикалық дағдарыс жобаның дамуына кедергі келтірді. Сонымен қатар шаршы метрі 2800-7000 доллар аралығында болған тұрғын үйлер қарапайым сатып алушылар үшін тым қымбат еді. Осылайша, еуропалық сәулет үлгісіндегі қалашық күткен деңгейде қоныстандырылмады.

Масдар: экологиялық мінсіз қала

Біріккен Араб Әмірліктері де болашақтың қаласын салуға талпынды. 2006 жылы Абу-Дабиден 17 шақырым жерде Масдар қаласының құрылысы басталды.

Британиялық Foster + Partners сәулет бюросы әзірлеген жоба экологиялық тазалыққа негізделді. Мұнда көмірқышқыл газының шығарындыларын барынша азайту, күн энергиясын пайдалану және қалдықтарды толық қайта өңдеу жоспарланды. Сондай-ақ көліксіз қала тұжырымдамасы ұсынылды.

Жобаға 22 миллиард доллар инвестиция салу көзделген. Қала 50 мың адамға арналып жобаланғанымен, бастапқы материалда онда шамамен 300 адам, негізінен студенттер тұратыны көрсетілген.

Қаржылық қиындықтар құрылыс барысына әсер етті. Бұған қоса, қымбат көліктер мен сән-салтанатқа үйренген жергілікті тұрғындардың экологиялық өмір салтына көшуге құлшынысы төмен болған.

Арконзати: табиғатпен үйлесімді өмір сүру тәжірибесі

АҚШ-тың Аризона штатындағы Арконзати қаласы табиғат пен заманауи өркениетті біріктіру идеясымен салынған.

1970 жылы басталған құрылыс жобасы адам мен қоршаған ортаның үйлесімді өмір сүруіне негізделді. Мұнда табиғи ресурстарды үнемдеп, қалалық инфрақұрылымды ықшам орналастыру көзделген.

Бастапқы жоспар бойынша қалада кемінде 5 мың адам тұрақты тұруы керек еді. Бірақ жоба толық аяқталмады. Елді мекенде бірнеше жүз студент пен ерекше сәулетке қызығатын адамдар ғана тұрады.

Киламба: жергілікті тұрғындардың қалтасы көтермеген қала

Анголаның астанасы Луанда маңында Қытайдың CITIC корпорациясы 2012 жылы Киламба қаласының құрылысын бастады. Жобаға 3,5 миллиард доллар инвестиция салынды.

Үш жылдың ішінде мұнда 750 сегіз қабатты тұрғын үй, оннан астам мектеп және жүзге жуық коммерциялық ғимарат бой көтерді. Жалпы аумағы 5 мың гектар болатын қала 500 мың тұрғынға есептелген.

Алайда тұрғын үй бағасы жергілікті халық үшін қолжетімсіз болды. Бір пәтердің құны 120-200 мың доллар аралығында бағаланған. Ал елдегі қарапайым тұрғындардың күнделікті табысы өте төмен еді.

Нәтижесінде зәулім үйлер мен кең көшелер салынғанымен, қала бос қалды. Сол кезде Киламбада шамамен мың адам тұрып, тек бір мектеп жұмыс істеген.

Саньчжи: Тайваньдағы НЛО қалашығы

Тайваньдағы Саньчжи қалашығы сыртқы келбетімен басқа жобалардан ерекшеленеді. Мұнда үйлер кәдімгі ғимараттарға емес, ғарыштан келген ұшатын табақшаларға ұқсайды.

1975 жылы Тайвань астанасынан 25 шақырым жерде сәнді теңіз курортын салу басталды. Екі қабатты, әйнек пен бетоннан жасалған ерекше үйлер туристерге арналған демалыс орны болуы керек еді.

1980 жылдардың басында құрылыс аяқталуға жақындағанымен, Азиядағы қаржылық дағдарыс салдарынан құрылыс компаниясы банкротқа ұшырады. 1989 жылы жобаны қайта жандандыру әрекеті де акционерлер арасындағы келіспеушіліктерге байланысты сәтсіз аяқталды.

Уақыт өте келе ерекше үйлер қирап, тозды. 2008 жылы Тайбэй билігі елес қалашықты бұзып, оның орнына табиғи саябақ салуды жоспарлаған.