Көлік апатқа түскенін қалай білуге болады: сатып аларда тексеретін жеті белгі

Сырты жылтырап тұрған көлік шын мәнінде бұрын апатқа ұшырап, жөндеуден өткен болуы мүмкін. Бірақ сатушы мұны әрдайым айта бермейді, себебі көліктің бағасын жоғары қойып, тиімді сатқысы келеді. Көлік сатып алмас бұрын оның апат тарихын қалай тексеруге болады?

Қазақстанда автокөліктің тарихын тексеруге мүмкіндік беретін бірнеше ресми сервис бар. Алайда олардың әрқайсысы көлік туралы әртүрлі ақпарат береді. Ең маңыздысы – бір ғана тексеріске сүйенбей, бірнеше дереккөзді салыстыру.

1. Алдымен eGov-та көлік тарихын тексеріңіз

Қазақстанның eGov.kz порталында «Көлік тарихы» сервисі бар. Ол арқылы автокөліктің Қазақстан аумағында алғаш тіркелген күнін, шығарылған жылын, маркасын, қозғалтқыш көлемін, түсін, алдыңғы иелерінің жалпы санын, сондай-ақ көлікке кепіл немесе басқа да ауыртпалық қойылғанын көруге болады. Бұл үшін сатушыдан көліктің мемлекеттік нөмірі мен көлік құралын тіркеу туралы куәлігінің нөмірін сұрау қажет.

Бұл ақпараттың өзі көліктің апатқа түскенін тікелей көрсетпейді. Бірақ, мысалы, сатушы «көлік Қазақстанда бұрын бір ғана адамның иелігінде болды» десе, мемлекеттік базада бірнеше қайта тіркеу болғаны анықталса, қосымша сұрақ қоюға себеп бар.

2. Адам зардап шеккен ЖКО-ға қатысқан-қатыспағанын Qamqor арқылы қараңыз

Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитетінің Qamqor порталында арнайы сервис бар. Ол көліктің адам өліміне немесе жарақаттануына әкелген жол-көлік оқиғасына қатысы туралы ақпаратты тексеруге мүмкіндік береді. Сервисте көліктің мемлекеттік тіркеу нөмірін немесе кузов/VIN нөмірін енгізуге болады.

Бұл – көлік сатып алмас бұрын міндетті түрде қарап шығатын ресми дереккөздердің бірі.

Бірақ бұл сервис барлық соқтығысуды көрсететін толық «апат тарихы» емес. Мемлекеттік нұсқаулықта адамдар қаза болған немесе жарақат алған ЖКО туралы ақпарат тексерілетіні көрсетілген. Демек, жеңіл соқтығыс, шағын зақым немесе басқа тәртіппен рәсімделген сақтандыру жағдайы базада шықпауы мүмкін. Сондықтан «база бойынша апат жоқ» дегенді «көлік ешқашан соғылмаған» деп қабылдауға болмайды.

3. VIN нөмірін құжатпен және көліктің өзімен салыстырыңыз

VIN – көлікті сәйкестендіретін бірегей нөмір. Сондықтан оны тек интернеттегі суреттен емес, машинаның өзінен тексерген жөн.

Кузовтағы VIN нөмірі техникалық паспорттағы дерекпен сәйкес болуы керек. eGov-тың автокөлік сатып алу жөніндегі нұсқаулығында көліктің барлық құжатындағы мәліметтерді, соның ішінде техникалық паспорттағы, мемлекеттік нөмірдегі және импортталған көлік болса кедендік декларациядағы ақпараттың сәйкестігін тексеру ұсынылады.

VIN немесе кузов нөмірінің айналасындағы бояу, металлдағы іздер, қисаю немесе стандарттан тыс бекіткіштер байқалса, оны маманға көрсеткен дұрыс.

4. Көлік сыртының боялғанын көзбен анықтауға тырысыңыз

Апаттан кейін көліктің ең жиі жөнделетін бөліктерінің бірі – кузов. Сондықтан машинаны күндізгі жарықта қарап, әр панельдің түсін бір-бірімен салыстырған жөн.

Мына белгілер күмән тудыруы мүмкін:

• бір бөлшектің түсі көрші панельдерден сәл өзгеше болуы;
• есік, капот немесе қанаттың саңылауларының біркелкі болмауы;
• резеңке тығыздағыштардың астында бояу іздерінің болуы;
• болттардың басында құрал тиген іздердің байқалуы;
• кузовтың кей жерінде лактың құрылымы немесе жылтырлығы өзгеше болуы.

Мұндай белгілердің өзі көліктің міндетті түрде апатқа түскенін дәлелдемейді. Автомобиль кейде ұсақ сызаттан, тұрақтағы зақымнан немесе коррозиядан кейін де боялуы мүмкін. Сондықтан күмәнді белгілерді кәсіби диагностикамен растаған жөн.

Қазақстанның тұтынушылардың құқықтарын қорғау жөніндегі мемлекеттік органдары да көлік аларда кузовтағы сызат, сынық және бояу іздеріне назар аударып, машинаның тарихын тексеруді ұсынады.

5. Қауіпсіздік жастықтарын да тексеріңіз

Қатты соқтығыс болған автомобильде қауіпсіздік жастықтары іске қосылуы мүмкін. Сондықтан диагностика кезінде airbag жүйесінің жағдайын тексеру маңызды.

Көлік салонындағы қауіпсіздік жастығы орнатылған жерлердегі тігістер мен қаптамаларда күмәнді іздер, қайта қалпына келтіру белгілері байқалса, арнайы компьютерлік диагностика жасаған жөн.

Бұл тек көзбен тексеретін жұмыс емес. Сондықтан сатып алар алдында тәуелсіз СТО-ға барған дұрыс.

6. Техникалық байқау мен басқа деректерді де салыстырыңыз

Мемлекеттік сервистер арқылы көліктің техникалық байқаудан өткенін, айыппұлдарын және кейбір басқа мәліметтерін тексеруге болады. eGov пайдаланылған автомобильді сатып аларда оның тарихын кешенді түрде тексеруді ұсынады.

Ал импортталған көлік болса, оның Қазақстанда кедендік рәсімдеуден өткенін VIN арқылы арнайы мемлекеттік порталдан тексеруге болады. Бұл сервис апат тарихын емес, көліктің кедендік рәсімделу фактісін анықтауға көмектеседі.

7. Ең сенімді жол – тәуелсіз диагностика

Интернеттегі тексеру көліктің тарихы туралы маңызды ақпарат береді, бірақ жасырын жөндеудің бәрін анықтай алмайды. Сондықтан сатып алу алдында автомобильді сатушы ұсынған емес, өзіңіз таңдаған тәуелсіз СТО-ға апарған дұрыс.

Маман кузовты, жүріс бөлігін, қозғалтқышты, электронды жүйелерді және қауіпсіздік жүйесін тексере алады. Қажет болса кузов элементтерінің бояу қалыңдығы арнайы өлшеуішпен салыстырылады. Осы арқылы қайта боялған немесе шпаклевка қолданылған бөлшектерді анықтау ықтималдығы жоғарылайды.