Фастфудты күнделікті жесе не болады

Қазіргі таңда фастфуд әлемдегі ең танымал тағамдардың біріне айналды. Бургер, хот-дог, пицца, шаурма, картоп фри, наггетс, панирленген тауық еті мен газдалған тәтті сусындар – көпшілік жиі таңдайтын ас түрлері.

Олар тез дайындалады, қолжетімді әрі уақыт үнемдеуге ыңғайлы. Алайда мамандар мұндай тағамдарды шамадан тыс тұтыну денсаулыққа айтарлықтай қауіп төндіруі мүмкін екенін ескертеді.

Фастфуд дегеніміз не?

Фастфуд деп әдетте тағамды тез әзірлейтін қоғамдық тамақтану орындарында сатылатын асты атайды. Мұндай тағамдардың басым бөлігі алдын ала дайындалып, қыздыру немесе қуыру арқылы қысқа уақытта ұсынылады. Көбіне оларды өзімен бірге алып кетуге болады.

Фастфудтың нақты ғылыми анықтамасы жоқ. Дегенмен бұл ұғымға көбіне бургерлер, хот-догтар, пицца, шаурма, фри картобы, наггетстер, қуырылған тауық еті және тәтті газдалған сусындар жатады.

Фастфудтың негізгі зияны неде?

Фастфудтың басты ерекшелігі – оның калориясының өте жоғары болуы. Үй жағдайында дайындалған тағаммен салыстырғанда, майға қуырылған немесе қақталған өнімдердің қуаттылығы бірнеше есе артады.

Мысалы:

100 грамм пеште пісірілген картопта шамамен 93 килокалория болса, дәл сондай мөлшердегі фри картобында 312 килокалория бар.

100 грамм қайнатылған немесе бұқтырылған тауық төсінде 158 килокалория, ал наггетсте 307 килокалория болады.

Кейбір қос қабатты немесе үш қабатты бургерлердің бір порциясында 800 килокалорияға дейін кездеседі. Оған қоса фри картобы мен тәтті сусын қосылса, бір реттік ас адамның тәуліктік калория қажеттілігінің едәуір бөлігін қамтамасыз етеді.

Дәрумен мен жасұнық жетіспейді

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы тәулігіне кемінде 400 грамм көкөніс пен жеміс-жидек тұтынуға кеңес береді. Ал дұрыс тамақтанудың кең таралған үлгісі саналатын «Гарвард тәрелкесі» қағидасы бойынша әрбір ас мәзірінің жартысын көкөністер мен жемістер құрауы қажет.

Ал фастфуд құрамында көкөніс өте аз немесе мүлде болмайды. Оның орнына ақ ұннан дайындалған тоқаштар мен лаваштар пайдаланылады. Сондықтан мұндай тағамдардың құрамында ас қорыту жүйесіне қажетті тағамдық талшықтар өте аз болады.

Тұз, қант және қаныққан майдың мөлшері көп

Мамандар рациондағы тұз, қант және қаныққан майларды шектеуді ұсынады. Алайда фастфуд өнімдерінің басым бөлігінде тұз бен майдың мөлшері жоғары болса, десерттер мен газдалған сусындарда қосылған қант өте көп кездеседі.

Осындай тағамдарды күн сайын тұтыну ағзада артық калория жиналуына, ал дәрумендер мен минералдардың жеткіліксіз болуына әкелуі мүмкін.

Қауіпті заттар да кездеседі

Фастфуд құрамында денсаулыққа зиян келтіруі мүмкін кейбір қосылыстар болады.

Трансмайлар

Трансмайлар көбіне тағамды қуыруға қолданылатын аспаздық майлар мен маргаринде кездеседі. Олар жүрек-қан тамырлары ауруларының, инфаркт пен қан тамырларының бітелу қаупін арттырады. Сондықтан Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы трансмайдың тәуліктік мөлшері жалпы калорияның 1 пайызынан аспауын ұсынады.

Гликацияның соңғы өнімдері (AGE)

Бұл – тағам жоғары температурада өңделген кезде түзілетін химиялық қосылыстар. Фастфудта олардың мөлшері айтарлықтай жоғары болады.

Ғалымдардың айтуынша, мұндай заттардың шамадан тыс жиналуы ағзадағы қабыну үдерістерін күшейтіп, жасушалардың зақымдануына әсер етуі мүмкін. Кейбір зерттеулер оларды жүрек-қан тамырлары аурулары, қатерлі ісік және басқа да созылмалы дерттердің қаупінің артуымен байланыстырады.

Фастфудты жиі жеу қандай ауруларға әкелуі мүмкін?

Ғылыми зерттеулер фастфудты жиі тұтынатын адамдарда кейбір ауру түрлерінің жиірек кездесетінін көрсетеді. Бұл зерттеулер фастфудтың өзі аурудың тікелей себебі екенін дәлелдемесе де, олардың арасында айқын байланыс бар екенін аңғартады.

Мұндай адамдарда:

• семіздік;
• жүрек-қан тамырлары аурулары;
• 2-типті қант диабеті;
• депрессия мен мазасыздық;
• бауырдың алкогольсіз майлануы жиі кездеседі.

Фастфудты қаншалықты жиі жеуге болады?

Фастфудтың нақты қауіпсіз мөлшерін белгілеу мүмкін емес. Себебі әр адамның ағзасы, зат алмасуы, дене белсенділігі және түрлі ауруларға бейімділігі әртүрлі.

Сөйте тұра мамандар артық салмақ, жүрек-қан тамырлары аурулары немесе басқа да созылмалы дерті жоқ адамдарға мұндай тағамды аптасына бір реттен артық тұтынбауға кеңес береді. Ал ең тиімді нұсқа – фастфудты айына бір рет немесе одан да сирек жеу.

Қалған уақытта көкөніс, жеміс-жидек, тұтас дәнді өнімдер, майсыз ет пен балықты қамтитын теңгерімді тамақтану ағзаға әлдеқайда пайдалы болады.

Дәрігерлердің айтуынша, фастфудтан толықтай бас тарту міндетті емес. Алайда оны күнделікті ас мәзіріне айналдырмай, сирек тұтыну денсаулықты сақтаудың маңызды шарттарының бірі саналады.