Баспана алу үшін 7 млн теңге беріледі: бұл қолдауды кімдер ала алады?

Қазақстанда еңбек ресурстарының теңгерімсіздігін азайту және маман тапшылығы байқалатын өңірлерді кадрмен қамтамасыз ету мақсатында іске асырылып келе жатқан ерікті қоныс аудару бағдарламасы жаңа кезеңге қадам басты. Бағдарламаға енгізілген өзгерістер тек қаржылық қолдауды ұлғайтумен шектелмейді. Енді азаматтарға жаңа өңірде тұрақты өмір сүруге жағдай жасауға басымдық беріліп отыр.

Қазақстанға не үшін ерікті қоныс аудару бағдарламасы қажет?

Соңғы жылдары Қазақстанда демографиялық және экономикалық теңгерім мәселесі айқын байқалып келеді. Елдің солтүстік, шығыс және орталық өңірлерінде халық санының азаюы мен жұмыс күшінің жетіспеушілігі сезілсе, оңтүстік аймақтарда халық тығыз орналасқан әрі еңбек нарығындағы бәсекелестік жоғары.

Осы айырмашылықты азайту мақсатында 2017 жылдан бері ерікті қоныс аудару бағдарламасы жүзеге асырылып келеді. Оның басты міндеті – жұмыс күші артық өңірлерден кадр тапшылығы бар аймақтарға азаматтарды көшіру арқылы еңбек нарығын теңгеру.

7 миллион теңгеге дейінгі сертификат нені өзгертеді?

Бағдарламадағы ең маңызды жаңалық – экономикалық мобильділік сертификатының көлемінің айтарлықтай ұлғаюы.

Енді сертификаттың ең жоғары мөлшері 7 миллион теңгеге дейін жетеді. Бұл қаражатты қоныс аударған азаматтар жаңа өңірден жеке тұрғын үй сатып алуға пайдалана алады.

Бұған дейін мемлекеттік қолдау негізінен көшу шығындарын өтеу мен жалдамалы тұрғын үйге бағытталса, жаңа өзгеріс азаматтардың бір өңірге уақытша емес, тұрақты қоныстануына мүмкіндік береді.

Сарапшылардың пікірінше, тұрғын үй мәселесі шешілмейінше, ішкі көші-қонның тиімді болуы қиын. Сондықтан баспана алуға берілетін қолдау бағдарламаның тартымдылығын арттыратын негізгі факторлардың біріне айналуы мүмкін.

Қоныс аударушыларға тағы қандай көмек көрсетіледі?

Жаңа өзгерістерге сәйкес мемлекет азаматтарды тек баспанамен ғана емес, бірнеше бағыт бойынша қолдайды.

Бағдарлама аясында:

• көшуге байланысты шығындар өтеледі;
• тұрғын үйді жалға алу және коммуналдық қызмет ақысын төлеуге субсидия беріледі;
• жаңа өңірде жұмысқа орналасуға қолдау көрсетіледі.

Бұл шаралар азаматтардың жаңа ортаға бейімделу кезеңін жеңілдетуге бағытталған.

Жұмысты көшпей тұрып таңдауға болады

Бағдарламаның тағы бір маңызды артықшылығы – жұмыс орнын алдын ала таңдау мүмкіндігі.

Қабылдаушы өңірлерде бос жұмыс орындары жәрмеңкелері тұрақты ұйымдастырылып келеді. Сонымен қатар азаматтар migration.enbek.kz порталы арқылы сұранысқа ие мамандықтармен танысып, жұмыс берушілер туралы ақпарат алып, өзіне қолайлы бос орынды таңдай алады.

Бұл тәсіл қоныс аудару туралы шешімді тәуекелі аз әрі саналы қабылдауға мүмкіндік береді.

Бағдарламаға енді кімдер қатыса алады?

Бұрын бағдарлама негізінен жұмыссыз азаматтарға арналған болса, енді оған қатысушылар қатары кеңейтілді.

Енді мемлекеттік қолдауға:

• сұранысқа ие мамандық иелері;
• түрлі саладағы білікті қызметкерлер;
• шаруа және фермер қожалықтарының басшылары да үміткер бола алады.

Бұл өзгеріс ауыл шаруашылығы мен әлеуметтік саладағы кадр тапшылығын азайтуға бағытталған.

Бағдарлама қаншалықты тиімді болды?

Ерікті қоныс аудару бағдарламасы іске қосылған 2017 жылдан бері оған 73,9 мыңға жуық адам қатысқан. Соның ішінде 31 мыңнан астам азамат тұрақты жұмыспен қамтылған.

Бұл көрсеткіштер бағдарламаның белгілі бір деңгейде нәтижесін бергенін көрсеткенімен, сарапшылар көші-қонның тұрақтылығы тұрғын үй, инфрақұрылым және әлеуметтік бейімделу мәселелерімен тікелей байланысты екенін айтады.

Бағдарламаға енгізілген түзетулер оның тиімділігін арттыруға бағытталған маңызды қадам ретінде бағалануда. Әсіресе тұрғын үй сатып алуға берілетін 7 миллион теңгеге дейінгі сертификат азаматтардың жаңа өңірде тұрақтап қалуына ықпал етуі мүмкін.

Дегенмен мамандар тек қаржылай қолдау жеткіліксіз екенін айтады. Қоныс аударушылар үшін тұрақты жұмыс, сапалы әлеуметтік инфрақұрылым, мектеп, медицина және тұрғын үйдің қолжетімділігі қатар қамтамасыз етілгенде ғана ішкі көші-қонның тиімділігі артады.

Егер бұл бағыттағы жұмыстар жүйелі түрде жалғасса, ерікті қоныс аудару бағдарламасы еңбек нарығындағы теңгерімсіздікті азайтып қана қоймай, өңірлердің әлеуметтік-экономикалық дамуына да оң әсер етуі мүмкін.

Біз бұған дейін әйелдерге арналған жаңа «Ұмай» ипотекасы туралы жазған едік.