Қазақстанда мамыр мен қазан айлары аралығында мерзімді әскери қызметке шақыру науқаны мен әскери жиындар өтеді. Биыл әскер қатарына 21 мыңнан астам әскери міндетті азаматты шақыру жоспарланып отыр. Осыған байланысты көпшілікті мазалайтын негізгі сұрақтардың бірі – әскери қызмет кезінде несие төлемдерінің тағдыры қалай болатыны.

Қазіргі таңда бұл мәселе заңнамалық деңгейде нақты реттелген. Fingramota.kz мәліметінше, мерзімді әскери қызметшілерге қаржылық жүктемені азайтуға бағытталған арнайы жеңілдіктер қарастырылған. Бұл азаматтарға қызмет барысында қосымша қарыз қысымын сезінбей, әскери борышын алаңсыз өтеуге мүмкіндік береді.

Несие төлемдері уақытша тоқтатылады

2024 жылдың тамыз айынан бастап Қазақстанда мерзімді әскери қызметшілерге арналған жаңа өзгерістер күшіне енді. Енді әскери қызметке шақырылған азаматтардың несиелері бойынша төлемдер автоматты түрде кейінге шегеріледі.

Яғни әскери қызмет өтіп жатқан кезеңде банк төлемдері уақытша тоқтатылады. Осы уақыт аралығында пайыздар, айыппұлдар мен өсімпұлдар есептелмейді. Соның арқасында қарыз көлемі ұлғаймайды.

Сонымен қатар жеңілдік әскери қызмет аяқталғаннан кейін тағы 60 күн бойы сақталады. Бұл азаматтарға қалыпты өмірге бейімделіп, қаржылық жағдайын реттеуге уақыт береді.

Маңыздысы – барлық рәсім автоматты түрде жүзеге асады. Әскерге шақырылған азаматтың банкке барып өтініш жазуы немесе қосымша құжат жинауы қажет емес. Барлық мәлімет мемлекеттік жүйелер арқылы автоматты түрде өңделеді.

2026 жылдың мамыр айындағы мәлімет бойынша, 36,5 мың әскери қызметші жалпы сомасы 7,7 млрд теңгені құрайтын несиелер бойынша кейінге қалдыру мүмкіндігін пайдаланған.

Қарыз өндіріп алу да тоқтатылады

Мемлекет әскери қызмет кезінде несие төлемдерін ғана емес, қарызды өндіріп алу процестерін де уақытша тоқтатады.

Егер азаматқа қатысты сот шешімі шығып, атқарушылық жазба рәсімделсе немесе қарызды өтеу туралы келісім жасалған болса, бұл процестердің барлығы әскери қызмет кезеңінде тоқтатылады.

Бұл әскери қызметшіге немесе оның отбасына қосымша қаржылық қысым түспеуі үшін жасалған. Яғни мемлекет қарыз мәселесін уақытша «үзіліске» қойып, оны қызмет аяқталғаннан кейін шешуге мүмкіндік береді.

Әскерилерге жаңа несие алуға тыйым салынады

2025 жылдың 31 тамызынан бастап Қазақстанда тағы бір маңызды өзгеріс енгізілді. Енді мерзімді әскери қызметшілер жаңа несие рәсімдей алмайды.

Банктер мен микроқаржы ұйымдары клиенттің мәртебесін кредиттік бюролар арқылы тексеруге міндетті. Егер азаматтың әскери қызметте жүргені анықталса, оның несие өтінімі мақұлданбайды.

Бұл шара әскери қызмет кезінде адамның қаржылық мүмкіндігі шектеулі болатынын ескеріп енгізілген. Нәтижесінде қызмет барысында жаңа қарыздардың жиналуына жол берілмейді.

Бұрын қандай қиындықтар болған?

Бұрын әскери қызметке кеткен көптеген жастар несие мәселесіне байланысты қиын жағдайға тап болатын. Қызмет кезінде төлемдер тоқтамай, пайыздар мен айыппұлдар есептеле беретін. Ал кей жағдайда несиені ата-анасы немесе туыстары төлеуге мәжбүр болған.

Соның салдарынан қарыз көлемі ұлғайып, азаматтардың кредиттік тарихы нашарлайтын. Әсіресе әскери қызметте жүрген адамның қаржысын толық бақылауға мүмкіндігі болмағандықтан, бұл үлкен проблемаға айналатын.

Қазіргі жаңа ережелер осы мәселелердің алдын алуға бағытталған. Енді әскери қызмет кезеңінде қаржылық «демалыс» беріледі.

Қызметтен кейін не істеу керек?

Мамандар жеңілдік берілгенімен, несие толық кешірілмейтінін ескертеді. Ол тек уақытша тоқтатылады.

Әскери қызмет аяқталғаннан кейін 60 күндік жеңілдік мерзімі сақталады. Одан кейін төлемдер қайта басталып, азамат белгіленген кестеге оралуы тиіс.

Сондықтан мамандар демобилизациядан кейін қаржылық жағдайды алдын ала бағалап, қажет болса, банкпен байланысып, төлем жоспарын қайта қарастыруға кеңес береді.

Әскерилерге қандай әлеуметтік кепілдіктер беріледі?

Несие бойынша жеңілдіктерден бөлек, мемлекет мерзімді әскери қызметшілерге бірқатар әлеуметтік кепілдіктер ұсынады.

Атап айтқанда, азаматтың жұмыс орны сақталады. Бұл әскери қызметтен кейін еңбек қызметіне қайта оралуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар мемлекет сарбаздарды тамақпен, жатын орынмен және медициналық қызметпен қамтамасыз етеді.

Жалпы алғанда, қабылданған жаңа шаралар әскери қызмет кезеңіндегі қаржылық және тұрмыстық жүктемені айтарлықтай азайтуға бағытталған.