Әскердегі ең сұранысқа ие мамандық: Дрон операторы болу үшін қайда оқу керек?

Бүгін Қазақстан Қарулы күштерінде ұшқышсыз авиация мамандары кәсіби мерекесін атап өтуде. Бұл күн 2022 жылғы 30 маусымда Қарулы күштер Бас штабының Ұшқышсыз авиациялық жүйелерді (ҰАЖ) дамыту және қолдану департаменті құрылған күнге орай белгіленген. Бір қарағанда бұл кәсіби мереке ғана болып көрінгенімен, шын мәнінде ол Қазақстан армиясының жаңа технологиялық кезеңге аяқ басқанын білдіретін маңызды дата.

Соғыс сипатын өзгерткен технология

Соңғы онжылдықта ұшқышсыз ұшу аппараттары әскери саладағы ең ірі технологиялық серпілістердің біріне айналды. Егер бұрын дрондар негізінен барлау жүргізуге қолданылса, бүгінде олар толыққанды соғыс жүргізудің маңызды элементіне айналып отыр.

Заманауи әскери қақтығыстар көрсеткендей, ұрыс даласында ақпаратқа кім жылдам ие болса, басымдық та соның жағында болады. Сондықтан әлемнің жетекші мемлекеттері ұшқышсыз авиацияны әскери стратегиясының негізгі құрамдас бөлігіне айналдыруда.

Қазақстан да бұл үрдістен шет қалған жоқ. 2022 жылы арнайы департаменттің құрылуы еліміздің қорғаныс саласында ұшқышсыз авиацияға жүйелі түрде басымдық беріле бастағанын көрсетті.

ҰАЖ – тек барлау құралы емес

Бүгінде ұшқышсыз авиациялық жүйелердің мүмкіндігі барлаумен ғана шектелмейді. Олар бірнеше маңызды міндетті қатар атқара алады.

Біріншіден, қарсылас туралы нақты әрі жедел ақпарат жинайды. Бұл командирлердің шешім қабылдау уақытын бірнеше есе қысқартады.

Екіншіден, дәлдігі жоғары соққы жасауға мүмкіндік береді. Мұндай тәсіл әскери қызметшілердің өміріне төнетін қауіп-қатерді азайтады.

Үшіншіден, логистикалық міндеттерді орындайды. Әсіресе қиын жететін аймақтарға қажетті жүктерді жеткізу ісінде дрондардың тиімділігі артып келеді.

Төртіншіден, байланыс пен әскери басқарудың үздіксіз жұмысын қамтамасыз етуге көмектеседі.

Осының барлығы әскери операциялардың тиімділігін арттырып, адам ресурсын сақтауға мүмкіндік береді.

Бейбіт кезеңдегі маңызы

Ұшқышсыз авиацияның құндылығы тек әскери мақсатпен шектелмейді.

Қазақстан аумағының кеңдігі табиғи апаттар мен төтенше жағдайларға жедел әрекет етуді талап етеді. Мұндай жағдайда дрондар орман өрттерін анықтау, су тасқынын бақылау, іздестіру-құтқару жұмыстарын жүргізу және инфрақұрылым нысандарын бақылау кезінде тиімді құралға айналып отыр. Яғни бір технология қорғаныс пен азаматтық қауіпсіздік міндеттерін қатар атқара алады.

Қазақстан қандай бағытты таңдады?

Бүгінде Қазақстан Қарулы күштерінің арсеналында әртүрлі деңгейдегі ұшқышсыз авиациялық жүйелер бар. Олар шағын тактикалық аппараттардан бастап оперативтік-стратегиялық міндеттерді орындайтын кешендерге дейін қамтиды.

Бұл ретте тек дайын өнімді сатып алу емес, жаңа үлгілерді сынақтан өткізу мен оларды Қазақстанда өндіру мәселесіне де ерекше көңіл бөлінуде.

Егер елімізде дрондарды құрастыру және өндіру жолға қойылса, бұл импортқа тәуелділікті азайтып қана қоймай, жоғары технологиялы өндірісті дамытуға да мүмкіндік береді.

Кадр даярлау – басты басымдық

Кез келген технологияны тиімді пайдаланудың негізгі шарты – білікті маман. Сондықтан Қазақстанда ұшқышсыз авиация операторларын даярлау жүйесі кезең-кезеңімен қалыптасып келеді. Қорғаныс министрлігінің жоғары әскери оқу орындарында курсанттар ҰАЖ пайдалану бойынша білім алады.

Ал Астана мен Щучинск қалаларындағы әскери колледждерде ұшқышсыз және роботтандырылған жүйелердің операторлары мен техникалық мамандары дайындалады.

Сонымен қатар әскери қызметшілердің біліктілігін арттыру курстары тұрақты өткізіліп келеді. Бұл технологияның жылдам жаңаруына байланысты аса маңызды.

Болашақтың әскері – технологиялық армия

Әлемдік тәжірибе көрсетіп отырғандай, болашақтағы қарулы күштердің басты ерекшелігі – адам санын көбейту емес, технологиялық мүмкіндіктерді күшейту.

Жасанды интеллект элементтерімен жабдықталған дрондар, автономды басқару жүйелері, роботтандырылған кешендер алдағы жылдары әскери істің ажырамас бөлігіне айналмақ. Қазақстанның бұл бағытқа ерте көңіл бөлуі – ұзақ мерзімді қорғаныс стратегиясының маңызды бөлігі.

Ұшқышсыз авиациялық жүйелер бүгінде Қазақстан Қарулы күштеріндегі ең қарқынды дамып келе жатқан салалардың бірі саналады. Олар әскери бөлімдердің жауынгерлік мүмкіндігін арттырып қана қоймай, қоғамдық қауіпсіздік пен төтенше жағдайлардың салдарын жоюда да тиімділігін дәлелдеп келеді.

Арнайы департаменттің құрылуы, кадрларды даярлау жүйесінің жолға қойылуы, жаңа техникаларды сынақтан өткізу және отандық өндірісті дамытуға ұмтылыс Қазақстанның қорғаныс саласының жаңа кезеңге аяқ басқанын көрсетеді.

Қазіргі геосаяси жағдайда ұшқышсыз авиацияға инвестиция салу – тек әскери технологияны дамыту емес, ұлттық қауіпсіздікті нығайтуға бағытталған стратегиялық шешім. Сондықтан бұл сала алдағы жылдары да Қазақстан армиясының басым бағыттарының бірі болып қала беретіні анық.