Адамнан жұғатын сирек ауру: Мұхит ортасында басталған хантавирустың соңы не болды?

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДСҰ) MV Hondius круиздік кемесінде тіркелген хантавирус індетінің аяқталғанын ресми түрде жариялады. Соңғы жолаушы карантинді толық аяқтап, зертханалық сынамасы теріс нәтиже көрсеткеннен кейін ұйым індет тоқтады деген қорытындыға келді. Алайда сарапшылар бұл оқиға қауіп толық сейілді дегенді білдірмейтінін айтады.

Сирек вирус әлем назарын аударды

MV Hondius кемесіндегі індет биыл сәуір айында басталды. Барлығы 13 адам вирус жұқтырып, олардың үшеуі көз жұмды. Аурудың таралуына хантавирустың ең сирек әрі қауіпті түрлерінің бірі саналатын «Анд» (Andes virus) штамы себеп болған.

Кеме 1 сәуірде Аргентинадан жолға шыққан. Бірінші науқас 11 сәуірде мұхитта көз жұмса, кейін тағы екі жолаушы Оңтүстік Африка Республикасы мен кеменің өзінде қайтыс болды. Осыдан кейін халықаралық деңгейде эпидемиологиялық тексеру басталып, кеме Тенерифе аралында тоқтатылды.

Неліктен бұл жағдай ерекше болды?

Хантавирустардың басым бөлігі адамдарға кеміргіштер арқылы жұғады. Вирус көбіне тышқандардың немесе егеуқұйрықтардың зәрі, нәжісі мен сілекейі арқылы ластанған шаң-тозаңды тыныс алу кезінде адам ағзасына енеді. Алайда MV Hondius оқиғасында мамандарды алаңдатқан мәселе – вирустың адамнан адамға жұғуы мүмкін деген болжам болды.

ДДСҰ мәліметінше, алғашқы екі науқас круизге дейін Аргентина, Чили және Уругвай аумағында құстарды бақылау сапарына қатысқан. Бұл маршрут хантавирусты тасымалдайтын кеміргіштер мекендейтін табиғи аймақтарды қамтыған.

Егер зерттеулер адамның адамға жұқтыру тізбегін толық дәлелдесе, бұл хантавирустың эпидемиологиялық қаупін бұрынғыдан да жоғары деңгейге шығаруы мүмкін.

Әлемдік денсаулық сақтау жүйесі қалай әрекет етті?

Бұл індет халықаралық деңгейдегі үйлесімді жұмыстың маңызын тағы бір мәрте көрсетті.

ДДСҰ-ның үйлестіруімен 33 мемлекет пен аумақта вирус жұқтырғандармен байланыста болған 650-ден астам адам бақылауға алынды. Ұзақ инкубациялық кезеңге байланысты жолаушылар бірнеше апта карантинде болды. 25 мамырдан бері жаңа жағдай тіркелмеген соң ғана ұйым індет аяқталды деген шешім шығарды.

Хантавирустың ерекшелігі – оның инкубациялық кезеңі ұзақ болуы мүмкін. Көп жағдайда алғашқы белгілер вирус жұққаннан кейін 2-4 аптадан соң байқалады. Кейбір жағдайларда бұл мерзім бір айдан да ұзаққа созылады.

Сондықтан эпидемиологтар ықтимал байланыста болған адамдарды ұзақ уақыт медициналық бақылауда ұстауға мәжбүр болды.

Хантавирустың белгілері қандай?

Аурудың алғашқы симптомдары тұмауға ұқсас болуы мүмкін. Олар:

• дене қызуының көтерілуі;
• қатты әлсіздік;
• бұлшықет және іштің ауыруы;
• жүрек айну мен құсу;
• диарея;
• тыныс алудың қиындауы.

Ауру ауыр жағдайда өкпе мен жүрек қызметіне әсер етіп, өмірге қауіп төндіруі мүмкін.

Қазақстан үшін қандай қауіп бар?

Қазіргі уақытта Қазақстанда MV Hondius кемесіндегі жағдайға ұқсас індет тіркелген жоқ. Дегенмен сарапшылар бұл оқиға бірнеше маңызды мәселеге назар аудартады. Біріншіден, халықаралық туризмнің дамуы сирек кездесетін инфекциялардың шекарадан жылдам таралу қаупін арттырады. Екіншіден, табиғи ошақтарда кездесетін вирустарға тұрақты мониторинг жүргізу қажет. Үшіншіден, эпидемиологиялық бақылау, жедел диагностика және мемлекеттер арасындағы ақпарат алмасу мұндай жағдайларда шешуші рөл атқарады.

ДДСҰ мамандары «Анд» вирусы мен басқа да хантавирустар Оңтүстік Американың бірқатар өңірінде әлі де эндемиялық сипатқа ие екенін ескертеді. Сондықтан халықаралық ұйым бұл вирустың таралу ерекшеліктерін әрі қарай зерттеп, оның адамнан адамға берілу ықтималдығын нақтылауды жалғастырады.

MV Hondius оқиғасы қазіргі әлемде сирек кездесетін инфекциялардың өзі халықаралық денсаулық сақтау жүйесіне үлкен сынақ бола алатынын көрсетті. Індет аяқталғанымен, мамандар қырағылықты әлсіретпеуге шақырып отыр.