87 жасқа дейін өмір сүреді: әлемде ең ұзақ жасайтын елдер аталды

Адамның орташа өмір сүру ұзақтығы – елдегі өмір сапасын айқындайтын негізгі көрсеткіштердің бірі. Бұл көрсеткішке денсаулық сақтау жүйесінің деңгейі, халықтың табысы, тамақтану мәдениеті, экология, қауіпсіздік және өмір салты тікелей әсер етеді.

БҰҰ-ның 2026 жылғы бағалауына сәйкес, әлем бойынша өмір сүрудің орташа күтілетін ұзақтығы 73,8 жасты құрайды. Алайда бұл көрсеткіш әр елде әртүрлі. Мәселен, көш бастап тұрған ел мен ең төменгі көрсеткіш тіркелген мемлекет арасындағы айырмашылық 30 жылдан асады.

Сарапшылар мәліметінше, ең төменгі көрсеткіш Нигерияда тіркелген. Бұл елде дүниеге келген адамның өмір сүру ұзақтығы орта есеппен 54,95 жылды құрайды.

Өмір сүру ұзақтығы қалай есептеледі?

Туған кездегі күтілетін өмір сүру ұзақтығы – белгілі бір елдегі өлім-жітім деңгейі өзгеріссіз сақталған жағдайда, жаңа туған сәбидің орта есеппен қанша жыл өмір сүретінін көрсететін статистикалық көрсеткіш.

Бұл нақты бір адамның қанша жасайтынын болжамайды. Керісінше, елдегі денсаулық сақтау жүйесінің тиімділігін, экономиканың жағдайын және халықтың жалпы әл-ауқатын бағалауға мүмкіндік береді.

Қай елдерде адамдар ұзақ өмір сүреді?

Бұл көрсеткіш бойынша әлемде Монако көш бастап тұр. Мұнда халықтың орташа өмір сүру ұзақтығы 86,73 жасқа жетеді.

Сарапшылар мұны жоғары деңгейдегі медицинамен, халықтың әл-ауқатымен және Жерорта теңізіне тән дұрыс тамақтану мәдениетімен байланыстырады. Атап айтқанда, тұрғындар теңіз өнімдерін, көкөністер мен зәйтүн майын көбірек тұтынып, қызыл етті аз пайдаланады.

Екінші орында Сан-Марино орналасқан. Бұл елде өмір сүрудің орташа ұзақтығы 86,03 жылды құрайды. Мұнда дамыған медицинамен қатар, қоршаған ортаның тазалығы да маңызды рөл атқарады.

Үздік үштікті Гонконг түйіндейді. Мұнда адамдар орта есеппен 85,9 жасқа дейін өмір сүреді.

Егер рейтингтен шағын мемлекеттер мен тәуелді аумақтарды алып тастасақ, онда бірінші орынға Жапония (85,15 жас), ал екінші орынға Оңтүстік Корея (84,64 жас) шығады.

Әйелдер ерлерге қарағанда ұзақ өмір сүреді

БҰҰ деректеріне сәйкес, әлемнің барлық дерлік елінде әйелдердің өмір сүру ұзақтығы ерлерге қарағанда жоғары.

Орта есеппен әйелдер – 76,4 жыл, ал ерлер 71,2 жыл өмір сүреді.

Мамандар мұны биологиялық ерекшеліктермен қатар, өмір салтының айырмашылығы және ер адамдар арасында жүрек-қан тамырлары аурулары, өндірістік жарақаттар, жол-көлік оқиғалары мен басқа да сыртқы себептерден болатын өлім-жітімнің жоғары болуымен байланыстырады.

Зерттеушілер пікірінше, дұрыс тамақтану, тұрақты дене белсенділігі, сапалы медициналық қызмет және қолайлы экологиялық орта адамның өмір сүру ұзақтығын едәуір арттыра алады.