51 мың көрерменге арналған киіз үй: Орталық Азиядағы ең үлкен стадион ашылды

Киіз үй пішінінде салынған алып нысан – Қырғызстандағы ең ірі спорт кешендерінің бірі әрі Орталық Азиядағы ең үлкен стадион. Құрылысына шамамен 60 млн доллар жұмсалған арена VI Дүниежүзілік көшпенділер ойындарының ашылу салтанатымен алғашқы көрермендерін қабылдады.

Неліктен стадион киіз үйге ұқсайды?

Жаңа стадионның ерекшелігі тек көлемінде емес. Ғимараттың сыртқы сәулеті дәстүрлі қырғыз киіз үйіне ұқсатып жасалған. Оның диаметрі шамамен 280 метр, биіктігі 70 метрге жуық. Стадионның ішкі аумағы 85 мың шаршы метрді құрайды. Ал автотұрақ, техникалық және басқа да инфрақұрылымды қоса есептегендегі бүкіл кешеннің аумағы бұдан әлдеқайда үлкен.

«Бішкек-Арена» дизайнында Қырғызстанның ұлттық мәдениеті мен заманауи спорт инфрақұрылымын біріктіру идеясы көрінеді. Ғимараттың дөңгелек формасы дәстүрлі киіз үйдің құрылымын еске түсіреді.

Бұл шешім кездейсоқ таңдалмаған. Көшпелі халықтардың мәдениетінде киіз үй тек баспана емес, отбасы мен қоғамның бірлігін білдіретін маңызды нышандардың бірі болған. Сондықтан жаңа стадионның дәл осы формада салынуы оның алғашқы ірі халықаралық шарасы – Көшпенділер ойындарымен де үйлеседі.

Аренада 51 мың орын бар. Оның ішінде стандартты көрермен орындарынан бөлек, VIP-ложалар, қонақтарға арналған аймақтар және мүмкіндігі шектеулі адамдарға арналған арнайы орындар қарастырылған. Жалпы, ерекше қажеттіліктері бар көрермендер үшін шамамен 450 орын жабдықталған.

Құрылысы 2 жылға созылған

«Бішкек-Арена» жобасы бірнеше жыл бұрын басталған. Негізгі құрылыс жұмыстары 2024 жылы қарқын алды. Құрылыс барысында стадионның сыйымдылығы да өзгерді.

Алғашқы жоба бойынша арена 45 мың көрерменге есептелген еді. Кейін Азия футбол конфедерациясының талаптарына байланысты орын саны 51 мыңға дейін ұлғайтылды. Бұл стадионға Азия кубогының ашылу рәсімі, алғашқы матч және финал секілді ірі футбол шараларын өткізуге мүмкіндік беретін талаптарға жақындауға бағытталған.

Қырғызстан президентінің ресми сайтының мәліметінше, стадион FIFA және AFC халықаралық стандарттарына сай салынып жатыр. Бұл елге болашақта халықаралық деңгейдегі футбол матчтары мен ірі турнирлерді қабылдауға мүмкіндік береді.

Бір ғана футбол үшін салынбаған

«Бішкек-Арена» – тек футбол ойнайтын орын емес, көпфункционалды спорт кешені.

Жобаға коммерциялық және сауда орындары да енгізілген. Бұған дейінгі құрылыс жоспары бойынша кешен аумағында сауда-ойын-сауық орталығын орналастыру көзделген. Паркинг те қарастырылған: бастапқы жобада шамамен 1800 көлікке арналған орын, кейін оны 3000 орынға дейін ұлғайту мүмкіндігі айтылған.

Қырғызстан билігі стадионды кейін де тұрақты пайдаланудың маңызын атап өткен. Яғни нысан тек ірі халықаралық жарыстар кезінде ғана емес, концерттер, спорттық іс-шаралар және басқа да бұқаралық шаралар үшін жұмыс істеуі тиіс.

Қанша қаржы жұмсалды?

Бірқатар қырғызстандық және өңірлік БАҚ жоба құнын шамамен 60 млн доллар деп көрсетеді.

Стадионның көлемін елестету үшін бірнеше көрсеткіш жеткілікті: диаметрі – 280 метрге жуық, биіктігі – 70 метр, ал бір мезетте 51 мың адамды қабылдай алады.

Салыстыру үшін, 51 мың көрермен – бір орташа қаланың тұрғындарына тең келетін аудиторияны бір жерге жинауға мүмкіндік беретін көлем. Сондықтан мұндай арена Қырғызстан үшін тек спорттық нысан емес, елдің халықаралық шаралар өткізу мүмкіндігін арттыратын инфрақұрылымдық жоба саналады.

Тәуелсіздік күніне орай ашылған

«Бішкек-Арена» 31 тамызда, Қырғызстанның Тәуелсіздік күні қарсаңында пайдалануға берілді. Оның алғашқы ірі шарасы ретінде VI Дүниежүзілік көшпенділер ойындарының ашылу салтанаты таңдалды.

2026 жылғы ойындарға 112 елден 3 мыңға жуық спортшы қатысады деп хабарланды. Жарыстар 31 тамыздан 6 қыркүйекке дейін өтеді.

Көшпенділер ойындарының ерекшелігі – мұнда дәстүрлі және этникалық спорт түрлері заманауи халықаралық жарыс форматына біріктіріледі. Бағдарламада көкпар, көк бөрү, тоғызқұмалақ және басқа да ұлттық спорт түрлері бар.

Айта кету керек, бұған дейін V Дүниежүзілік көшпенділер ойындары 2024 жылы Астанада өткен еді. Ал биыл жарысты қабылдау кезегі оны алғаш ұйымдастырған Қырғызстанға қайта келді.

Бішкекке тағы қандай өзгеріс әкелді?

Жаңа стадионның ашылуы Бішкекте өтіп жатқан жалғыз халықаралық шара емес. 31 тамыз – 1 қыркүйек аралығында қалада Шанхай ынтымақтастық ұйымының саммиті де өтуде. Осыған байланысты қалада қауіпсіздік шаралары күшейтіліп, көлік қозғалысына уақытша шектеулер енгізілді.

Саммитке Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев та қатысып жатыр. Ол 31 тамызда VI Дүниежүзілік көшпенділер ойындарының ашылу салтанатына да қатысты.

Осылайша, Бішкек бір мезетте екі ірі халықаралық шараны қабылдап отыр: бірі – көшпелі халықтардың мәдениеті мен ұлттық спортын танытатын Көшпенділер ойындары болса, екіншісі – мемлекет басшылары бас қосатын ШЫҰ саммиті.

Ал «Бішкек-Арена» осы екі шараның аясында Қырғызстанның жаңа символдарының біріне айналып отыр. Дәстүрлі киіз үй пішініндегі 51 мың орындық заманауи стадион елдің ұлттық болмысын спорттық инфрақұрылыммен ұштастыруға жасалған ірі жобалардың бірі ретінде ерекшеленеді.