Ашық дереккөзден

Жылқы жылының қазақ халқы үшін маңызы қандай

01.01.2026 20:55

Қазақ халқының дүниетанымында жылқы ерекше орын алады. Көшпелі өмір салтын ұстанған ата-бабаларымыз үшін жылқы - тек көлік құралы ғана емес, тіршілік пен еркіндіктің, батырлық пен мәрттіктің символы болды. Сондықтан мүшел есебіндегі Жылқы жылы қазақ санасында қуат, қозғалыс және өзгеріс кезеңі ретінде қабылданады, деп жазады Еl.kz интернет порталы.

Ежелгі түркі және қазақ дәстүрінде жылқы адам мен табиғатты байланыстыратын киелі жануар саналған. Жорыққа мінген тұлпар батырдың серігі болса, бейбіт күнде жылқы шаруашылықтың негізгі тірегіне айналды. Осы тұрғыдан алғанда, Жылқы жылы - еңбек пен ерік-жігерді, жол мен бағытты айқындайтын уақыт деп түсінілген.

Халық наным-сенімдерінде Жылқы жылы көбіне қарбаласқа, қозғалысқа толы кезең ретінде сипатталады. Бұл жылда ел ішінде өзгерістер болып, жаңа бастамаларға жол ашылады деген түсінік бар. «Жылқы жылы – жүйрік жыл» деген сөз де осыдан шыққан. Қазақтар мұндай кезеңде батыл қадам жасап, тәуекелге баруға дайын болған.

Жылқы - қазақтың әскери мәдениетінде де маңызды рөл атқарды. Атқа міну өнері, жауынгерлік дайындық, шапшаңдық пен төзімділік ұғымдары жылқымен тікелей байланысты. Сондықтан Жылқы жылы ерлік пен рухтың, ел қорғау мен намыстың жылы ретінде бағаланған.

Сонымен қатар жылқы қазақтың рухани мәдениетінде де терең орын алады. Жыр-дастандарда, эпостарда тұлпарлар батырдың қанаты ретінде суреттеледі. Қобыландының Тайбурылы, Алпамыстың Байшұбары – тек ат емес, сенім мен жеңістің символы. Бұл образдар Жылқы жылының маңызын рухани тұрғыда күшейте түседі.

Жылқы жылы береке мен молшылықпен де байланыстырылған. Жылқы малы көбейсе, елдің ырысы артады деп сенген халық бұл жылды еңбек пен төзімнің, адал маңдай тердің жемісі көрінетін кезең деп қабылдаған. Осы себепті Жылқы жылы шаруашылықты нығайтуға қолайлы уақыт саналған.

Қорытындылай айтқанда, Жылқы жылы қазақ халқы үшін тек күнтізбелік ұғым емес, тұтас өмір философиясын білдіреді. Ол — қозғалыс, еркіндік, батылдық пен рухтың жылы. Осындай мағыналық жүктемесі арқылы Жылқы жылы қазақтың тарихи жады мен ұлттық болмысының ажырамас бөлігі болып қала береді.