Жемқорлардың жымқырған қаржысы білім саласына құйылды
Елімізде сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес күшейтіліп, заңсыз алынған активтерді мемлекетке қайтару процесі белсенді жүргізілуде. Бұл жұмыстың негізгі мақсаты – халықтың әлеуметтік және экономикалық дамуына, әсіресе білім, денсаулық сақтау және инфрақұрылым салаларына қаражатты тиімді пайдалану.
Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша құрылған қор жемқорлардан тәркіленген қаражат есебінен толықтырылып келеді. Оның негізгі мақсаты – білім беру ұйымдары үшін жаңа ғимараттар салу, кеңейту арқылы апатты мектептер мен орын тапшылығын жою.
2025 жылдың маусымына дейін сыбайлас жемқорлық істерінен 1,12 триллион теңгеден астам активтер мемлекетке қайтарылған. Арнайы мемлекеттік қордың кірісі 433,3 миллиард теңгені құрайды, оның ішінде қолма-қол ақша және жылжымайтын мүлік бар. Бұл қаражаттың бір бөлігі білім инфрақұрылымын қолдау қорына бөлінеді.
2025 оқу жылы қарсаңында Қазақстанда 430 мыңнан астам оқушыға мектепке дайындық үшін жалпы сомасы 20 миллиард теңгеге жуық қаржылай көмек көрсетілді.
Білім беру саласының өкілдері хабарлағандай, «Жалпыға бірдей білім беру» қоры аясында балалардың ата-аналары мен заңды өкілдерінің есепшоттарына мектеп формасы, аяқ киім және оқу құралдарын сатып алуға 46 мың теңге мөлшерінде қаражат аударылды. Бұл көмекке мұқтаж оқушылардың шамамен 87 пайызы қамтылды.
Бұдан өзге 2025 жылдың маусымында 153,3 миллиард теңге білім саласына жұмсалды. Қордың қаражаты әлеуметтік және экономикалық жобаларға, оның ішінде мектептер, ауруханалар, спорт нысандары және су құбырларына бөлінеді. Жалпы 406 жоба жүзеге асырылуда, оның 333-і әлеуметтік салаға тиесілі, құны – 318 миллиард теңге (604,2 миллион АҚШ доллары). Білім саласында 10 білім нысанының құрылысы қаржыландырылған.
Айта кетейік, Қазақстан 2025 жылы халықаралық Сыбайлас жемқорлықты қабылдау индексі (CPI) бойынша 182 елдің ішінде 96-орынға ие болды.
Сыбайлас жемқорлықтан алынған қаражаттың білім саласына жұмсалуының ең көрнекі мысалдары – жаңа мектептердің құрылысы және бұрынғы сән-салтанатты мүліктердің қайта пайдалануы.
Мектептердің құрылысы: 89 мектеп салуға қаражат бөлінді, олар 100 мың оқушыға арналған. 2025 жылға дейін 61 мектеп аяқталды, тағы 28-і ашылады. 2023 жылы сыбайлас жемқорлықтан алынған қаражатқа әртүрлі аймақтарда 62 мектеп салынды.
Қайрат Сатыбалдыұлының мүлкі: Оның Астанадағы бұрынғы сән-салтанатты сарайы психологиялық-педагогикалық орталыққа айналдырылды, онда сахна, ойын алаңдары және терапия бөлмелері бар. Барап ауылындағы 13 гектарлық демалыс орны тұрмысы төмен отбасылардың балаларына арналған тегін жазғы лагерьге айналды, бір ауысымда 1400 бала қабылдайды, жыл сайын 7000-нан астам бала демалады.
Кәрім Мәсімовтің мүлкі: Астанадағы сән-салтанатты сарай Білім министрлігіне берілді және ерекше қажеттіліктері бар балаларға арналған орталыққа айналдырылды. Сондай-ақ Алматыдағы «Қайсар Тауэр» бизнес-орталығы Қазақ ұлттық әйелдер педагогикалық университетіне берілді, ал Астанадағы үш сарай мүгедек балаларға арналған түзету орталығына айналды.
Ашықтық және бақылау шаралары
Қаражаттың тиімді жұмсалуын қамтамасыз ету үшін Арнайы мемлекеттік қордың түсімдері цифрлық қазына жүйесі арқылы ай сайын бақыланады. Пайдаланылмаған қаражат бір ай ішінде қайтарылады, ал есептер тоқсан сайын және жылда жарияланады. Қайтарылған активтерді басқару компаниясы мүліктің аукциондарын веб-сайтта ашық жариялайды. Жобалар ұлттық басымдықтарға сәйкес және техникалық-экономикалық негіздемемен бекітіледі.
Қазақстандағы сыбайлас жемқорлықтан алынған қаражаттың білім саласына жұмсалуы – әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтірудің маңызды қадамы. Бұл процесс арқылы жаңа мектептер салынып, ерекше балаларға арналған орталықтар ашылып, білім қолжетімділігі артуда. Дегенмен, мұндай жобалардың тиімділігін арттыру үшін ашықтықты және бақылауды күшейту қажет. Болашақта бұл тәжірибе басқа салаларға да таралуы мүмкін, халықтың әл-ауқатын жақсартуға септігін тигізеді.
Қысқа да нұсқа. Жазылыңыз telegram - ға
Оқи отырыңыз 
