Жасанды интеллект пен электронды үкімет: Қазақстанда не өзгерді
2025 жыл Қазақстан үшін цифрлық дамудың жаңа кезеңін айқындады. Мемлекет цифрландыруды жеке сервистермен шектемей, жасанды интеллект пен деректерге сүйенетін басқарудың тұтас жүйесін қалыптастыруға кірісті. Бұл бағыттағы қабылданған шешімдер цифрлық реформаларды тактикалық жобалардан стратегиялық саясат деңгейіне көтерді.
Жыл ішінде жасанды интеллект туралы арнайы заң қабылданып, профильді министрлік құрылды, ұлттық суперкомпьютер іске қосылды, ал электронды үкімет пен проактивті қызметтер азаматтардың күнделікті өміріне ене бастады. Мемлекеттік басқарудың логикасы мен азамат пен мемлекет арасындағы өзара әрекет моделі түбегейлі өзгерді.
Жасанды интеллект: құқықтық база және институттар
2025 жылғы басты институционалдық қадам – Орталық Азияда алғаш рет жасанды интеллект туралы заңның қабылдануы. Заң бойынша ЖИ адамды алмастыратын емес, оған көмекші құрал ретінде қарастырылады. Технологияларды қолдану жауапкершілігі әзірлеушіге, иесіне және пайдаланушыға сәйкес жүктеледі. Адам санасына ықпал ететін, заңсыз әрекеттерге немесе жеке деректерді жинауға бағытталған жүйелерге тыйым салынды. ЖИ қатысуымен жасалған барлық контент міндетті түрде таңбалануы тиіс.
Заңды іске асыру мақсатында Ұлттық жасанды интеллект платформасы құрылуда. Бұл платформа мемлекеттік органдарға, бизнеске және ғылыми қауымдастыққа ортақ орта болып, модельдерді әзірлеу, оқыту және сынақтан өткізуге мүмкіндік береді.
Бұған қоса, бұрынғы Цифрлық даму министрлігі қайта құрылып, Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігіне айналды. Министрлікке вице-премьер деңгейінде кураторлық өкілеттік беріліп, ЖИ экономикадан әлеуметтік қорғауға, көліктен қауіпсіздікке дейінгі барлық салаларда сквозной технология ретінде енгізілуде.
Ұлттық суперкомпьютер және Alem.ai орталығы
2025 жылы Қазақстан ауыр цифрлық инфрақұрылымға нақты инвестиция салды. Өңірдегі ең қуатты суперкомпьютерлердің бірі іске қосылып, Tier III деңгейіндегі қорғалған дата-орталықта орналасқан. Бұл жүйе үлкен деректерді өңдеуге және ірі нейрожелілерді оқытуға мүмкіндік береді. Ол қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде жұмыс істей алады.
Суперкомпьютер климаттық болжамдар, төтенше жағдайларды модельдеу, ғылыми зерттеулер, геномика, медицина, бейне мен дыбысты тану жүйелерін дамыту үшін пайдаланылады. Бұл – ұлттық деңгейдегі AI-жобалардың техникалық негізі.
Сонымен қатар, Астанадағы ЭКСПО аумағында ашылған Alem.ai халықаралық жасанды интеллект орталығы өңірлік AI-хаб құру стратегиясының бір бөлігі. Мұнда стартаптар, зерттеу лабораториялары, халықаралық IT-компаниялар мен білім беру бағдарламалары шоғырланып, Қазақстанды өңірлік технологиялық орталыққа айналдыру жоспарлануда.
Электронды үкімет: сервис емес, жүйе
2025 жылы электронды үкімет қарапайым сервистер жиынтығынан мемлекеттік басқарудың толыққанды экожүйесіне айналды. Жыл ортасына қарай мемлекеттік қызметтердің 92%-ы онлайн форматта қолжетімді болды. eGov.kz порталы мен eGov Mobile қосымшасы арқылы 1200-ден астам қызмет көрсетіледі.
«Цифрлық құжаттар» сервисі арқылы жеке куәлік, жүргізуші куәлігі сияқты 38 негізгі құжат электронды форматта ұсынылады және қағаз нұсқамен заңды түрде теңестірілген. Бұл азаматтардың құжат айналымын жеңілдетіп, уақыт үнемдеуді қамтамасыз етеді.
Проактивті қызметтердің кеңеюі мемлекет пен азамат арасындағы өзара әрекетті түбегейлі өзгертті. Әлеуметтік төлемдер мен жеңілдіктер өтінішсіз тағайындалып, басқару деректерге сүйенетін проактивті модельге көшті.
Мемлекеттік аппараттағы жасанды интеллект
Жасанды интеллект мемлекеттік секторда нақты құрал ретінде қолданылады. Электронды үкіметте ол құжаттарды тану, өтінімдерді автоматты тексеру және чат-боттар арқылы кеңес беру үшін пайдаланылады. ХҚКО-ларда виртуалды ассистенттер азаматтарға қызмет алу жолын жеңілдетеді.
Smart Data Ukimet платформасы әртүрлі дереккөздерді біріктіріп, әлеуметтік және инфрақұрылымдық проблемаларды ерте кезеңде анықтауға мүмкіндік береді. Қауіпсіздік саласында бейнебақылау жүйелері мен биометриялық шешімдер кеңінен қолданылады. Қаржы секторында ЖИ салық, кеден және мемлекеттік сатып алу салаларындағы тәуекелдерді талдауға тартылуда.
Өңірлік контекст және сын-қатерлер
Орталық Азияда Қазақстан цифрлық трансформация қарқыны бойынша көшбасшы болып отыр. Онлайн қызметтердің үлесі, электронды үкіметтің дамуы және жасанды интеллекттің мемлекеттік басқаруда қолданылуы бойынша ел өңірде алда.
Дегенмен цифрландыру жаңа сын-қатерлерді де алға шығарды: киберқауіпсіздік, деректерді қорғау, цифрлық теңсіздік және жасанды интеллектке деген қоғамдық сенім – алдағы жылдардағы басты назарда болуы тиіс мәселелер.
2025 жыл Қазақстанның цифрлық дамуда сапалық жаңа деңгейге көтерілгенін көрсетті. Құқықтық база қалыптасты, институционалдық құрылымдар жасалды, инфрақұрылым іске қосылды. Ендігі міндет – осы өзгерістерді тұрақты, қауіпсіз және баршаға қолжетімді ету.
Қазақстан цифрлық трансформацияда тек ілесуші емес, өңірлік стандарт қалыптастыра алатын елге айналу мүмкіндігіне ие.
Қысқа да нұсқа. Жазылыңыз telegram - ға
Оқи отырыңыз 
