Жасанды интеллект мұғалімнің орнын баса ала ма?
Жасанды интеллект білім беру саласын түбегейлі өзгертіп жатыр. Сабақты автоматтандыру, тапсырманы бағалау, оқушының әлсіз тұсын анықтау, бұның бәрі енді қолжетімді. Осы заманауи технологияның әсерінен, қоғамда: "мұғалім қажет болмай қала ма?" - деген сауал пайда болды. Дегенмен қазіргі жағдайда бұл ықтималдықтың шындыққа айналуы мүмкін емес екенін сарапшылар жиі айтады.
Мұғалім мен ЖИ-ді салыстыруға келмейді
Білім беру - тек ақпарат беру ғана емес. Оқу үрдісі адамның дамуының күрделі, көпқырлы процесі. ЖИ бұл процестің бір бөлігін тиімді орындай алады, бірақ толық алмастыра алмайды.
Алдымен, ЖИ білім беру жүйесінде қалай қолданылып жатқанын түсіну маңызды. Қазіргі жасанды интеллект платформалары оқушылардың оқу үлгерімін талдап, қай жерде қиналып жатқанын көрсетеді. Ол деректер негізінде жеке оқу жоспарларын ұсына алады, яғни әрбір оқушыға лайықталған көмек көрсетеді. Бұл өте құнды функция. Қолданушы сұрағына нақты жауап табатын жүйелер оқушыларға материалды басқаша түсінуге мүмкіндік береді. Мұндай технология мұғалімдердің күнделікті жүктемесін айтарлықтай азайтады.
Алайда мұның бәрі оқу материалын өңдеудің ғана бір қыры. Мұғалімнің жұмысы осымен шектелмейді. Әрбір бала жеке тұлға. Оқушының көңіл-күйін, мотивациясын, эмоционалдық жағдайын түсіну, соған қарай ықпал ету, қолдау көрсету, мұның бәрі адам мұғалімге тән қасиеттер. ЖИ бұл аспектілерді сезіне алмайды, түсіне алмайды, эмоционалды байланыс орната алмайды.
Айырмашылықтар қандай?
ЖИ‑дің тағы бір шектеуі - контекст пен мәнділік. Білім беру тек факт пен ақпаратты беру емес, сонымен қатар оны өмірмен байланыстырған әдіспен жеткізу. Мұғалім оқытқан материалды оқушының тәжірибесімен байланыстырып, нақты тұжырым жасауға көмектеседі. Бұл интеллектуалды және эмоционалды араласуды талап етеді. Буыны қатпаған балаға машинаның логикасы емес, адамның тәжірибесі қажет.
Тәртіп және құндылықтар
Сапалы білім беру мәдениет пен құндылықтарды да қамтиды. Мұғалімдер оқу пәнімен қатар этика, адамгершілік, әлеуметтік өзара әрекет сияқты құндылықтарды жеткізеді. Бұл процесте адам факторы шешуші. ЖИ бұл құндылықтарды түсініп, сабақтастыра беру үшін жеткілікті құрал емес. Ол ақпаратты жинақтап, логикалық түрде ұсына алады, бірақ мәдени контекст пен құндылықтар жүйесін оқушыға жеткізе алмайды.
Генеративті жасанды интеллект "галлюцинациялар" деп аталатын құбылыстан зардап шегеді. Яғни нақты фактілерге сүйенбейтін, ойдан шығарылған ақпарат беру қаупі бар. Бұл білім беру саласында аса қауіпті. Оқушы материалды толық түсінбей, қате қорытындыға келуі мүмкін. Мұғалім мұндай жағдайларды уақытылы анықтап, түзете алады, ал машиналық жүйелер бұл міндетті өздігінен орындауға қабілетсіз.
ЖИ‑дің дамуымен мұғалімнің рөлі автоматты ақпарат таратушыдан менторға, бағыттаушыға, оқушының интеллектуалды серіктесіне айналып келеді. Бұл жаңа міндеттерді, жаңа жауапкершілікті қажет етеді. Технология мұғалімді алмастырмайды, бірақ оның кәсіби құралдарын кеңейтеді, жаңа форматтарды қолдауға мүмкіндік береді.
Соңында айтар басты ой, білім беру адамның дамуы мен болмысын толық қамтитын күрделі жүйе. Жасанды интеллект осы жүйенің бір бөлігіне ғана жауап бере алады, бірақ мұғалім секілді жан дүниесімен түсініп, мейірім бере алмайды. Сондықтан толық алмастыру мүмкін емес және жақын уақытта да орын алмастырмайды. Мұғалім мен жасанды интеллекттің бірге жұмысы, болашақ білім беру тұжырымдамасының негізі.
Қысқа да нұсқа. Жазылыңыз telegram - ға
Оқи отырыңыз 
