Жаңа оқу жылында қандай жаңалықтар болады?
Қыркүйек қоңырауы соғылып, Қазақстанда 2025–2026 жаңа оқу жылы басталды. Биылғы оқу жылына білім беру жүйесі ауқымды дайындықпен келді. Ресми деректерге сүйенсек, жаңа оқу жылында еліміз бойынша 4,1 миллионнан астам оқушы мектепке барады, олардың қатарында алғаш рет мектеп табалдырығын аттайтын 341 мың бала бар.
Бұл – тек статистика ғана емес, әр баланың артында ата-ана үміті мен елдің болашағы тұр. Жаңа мектептер салынып, бұрынғы мектептер жаңғыртылды, оқу бағдарламаларына тың өзгерістер енді, ал мектеп асханаларынан бастап қауіпсіздік шараларына дейін көптеген жаңалықтар енгізілді.
Жаңа мектептер
Білім беру инфрақұрылымын дамыту – жаңа оқу жылындағы басты басымдықтың бірі. Оқу-ағарту министрлігінің мәліметіне сәйкес:
1 қыркүйекке дейін ел көлемінде 115 мың орындық 83 жаңа мектеп ашылды.
Жыл соңына дейін қосымша 140 мың орындық 111 мектептің құрылысы аяқталып, пайдалануға беріледі.
245 мектепте (190 мың оқушы қамтитын) ауқымды реновация бағдарламасы жүзеге асып жатыр, оның ішінде 127 мектептегі күрделі жөндеу жаңа оқу жылына дейін толық аяқталды.
Бұл жаңадан ашылған әрі жөндеуден өткен білім ошақтары оқушыларға жайлы да қауіпсіз оқу ортасын қалыптастыруға бағытталған. Жаңа мектептердің басым бөлігі оқушы орны тапшы өңірлерде, әсіресе ауылдық жерлерде іске қосылды. Мәселен, биыл 1 000-нан астам ауыл мектебі жаңғырту бағдарламасына енгізіліп, 680 мектепке заманға сай 1 100 пәндік кабинет сатып алу жоспарланған. Мұның бәрі үш ауысымды оқу мен орын тапшылығы мәселесін шешіп, қала мен ауыл мектептері арасындағы алшақтықты азайтуға сеп болмақ.
1-сыныпқа келген балалар
2025 жылғы 1 қыркүйекте республикадағы 8 мыңнан аса мектепте 4,1 миллион оқушы оқу жылын бастады. Оның ішінде биыл 341 мың бүлдіршін бірінші сыныпқа қабылданды – бұл өткен жылдардағы деңгейден кем емес жоғары көрсеткіш. Сондай-ақ мектеп бітіруші 11-сыныптарда 232 мың оқушы білім алып жатыр. Оқушылар санының жыл сайын өсуі жаңа мектептер салу қажеттілігін арттырып отыр. Билік бұл көрсеткіштерді ескере отырып, оқу орындарын көбейту және оқушы орындарын ұлғайту жұмысын жүйелі жалғастыруда.
Ата-аналар үшін жаңалық: енді баланы бір мектептен екіншісіне ауыстыру бұрынғыдан жеңілдей түсті. Жаңа оқу жылынан бастап оқушыны мектептен мектепке онлайн түрде ауыстыру қызметі іске қосылды. Ата-аналар eGov.kz электронды порталы арқылы тұрғылықты жеріне қарамастан, баласын кез келген мектепке электронды өтініш беру арқылы ауыстыра алады. Бұл құжат жинау машақатын азайтып, мектеп ауыстыру процесін айқын да ашық етуге мүмкіндік береді.
Оқу бағдарламалары мен инновациялар
Жаңа оқу жылының ерекшелігі – білім беру бағдарламасына заманауи технологиялар мен жобаларды енгізу. Атап айтқанда, биылдан бастап мектептердің оқу үдерісіне жасанды интеллект (ЖИ) элементтері кезең-кезеңімен енгізіле бастады. 2025–2026 оқу жылында ЖИ ең алдымен «Цифрлық сауаттылық» пен «Информатика» пәндеріне интеграциялануда. Бұл ретте орта білім жүйесінде жасанды интеллектті қолданудың этикалық стандарттары бекітілді, оқушылар үшін «Day of AI» деп аталатын арнайы онлайн курстар, ал мұғалімдер үшін үш деңгейлі біліктілікті арттыру курстары әзірленді. Яғни, енді оқушылар тек цифрлық тұтынушы ғана емес, заманауи технологияның жасампазы болуға мектеп қабырғасынан бейімделе бастайды.
Сонымен бірге, «Келешек мектептері» жобасы аясында мектептерді басқарудың жаңа стандарты енгізілді. Министрліктің хабарлауынша, осы жаңа модельді іске қосу үшін 3 мыңнан астам педагог арнайы оқытудан өтті, және аталған басқару үлгісі 2025 жылдың қыркүйегінен бастап жұмысын бастайды. Яғни, алдағы уақытта мектеп менеджменті де жаңа форматқа көшіп, білім сапасын басқаруда тың тәсілдер қолданылмақ.
Тәрбие жұмысында да өзгерістер бар. Жаңа оқу жылынан бастап оқушылардың құндылықтық тәрбиесіне ерекше көңіл бөлінуде. Биыл бірнеше жаңа бағдарлама қолға алынған:
«Адал азамат» бағдарламасы енді жекеменшік мектептерге де енгізіледі;
Алматы облысында оқушыларға құқықтық тәртіп негіздерін түсіндіруге бағытталған «Заң және тәртіп» пилоттық жобасы басталады;
Барлық мектепте буллингке қарсы «Kiva» және отандық «DosbolLIKE» бағдарламалары қолданысқа енгізілуде.
Жыл соңына дейін балалардың құқықтарын қорғауға арналған бірыңғай «Қазақстан балалары» бағдарламасы қабылданбақ. Бұл қадамдар мектептердегі тәрбие мен қауіпсіз орта қалыптастыру ісін жаңа деңгейге көтеруді көздейді.
Мектеп асханаларындағы жаңа тамақтану стандарты
Оқушылардың денсаулығы мен дұрыс тамақтануы да биыл басты назарда. 2025 жылдың 1 қыркүйегінен бастап еліміздегі барлық білім беру ұйымдарында жаңа Тамақтану стандарты күшіне енді. Денсаулық сақтау министрлігі әзірлеген бұл құжатта мектеп асханаларындағы тағам сапасына қойылатын талаптар бұрынғыдан қатаңдай түсті. Ең басты өзгерістердің бірі – оқушылар тұтынатын қант пен тұз мөлшерін күрт азайту: жаңа норма бойынша ас мәзірінде қантты пайдалану бұрынғыға қарағанда 3,6 есеге дейін, ал тұзды 5 есеге дейін қысқартпақ. Сондай-ақ күнделікті ас мәзірінде көкөніс, жеміс-жидек пен сүт өнімдерінің үлесі көбейтіледі.
Стандарт бойынша зиянды тағамдарға түбегейлі тыйым салынады. Енді мектеп асханаларында гамбургер, хот-дог сияқты фастфуд тағамдары, шоколад батончиктері мен қантты газдалған сусындар сатылмайды. Олардың орнына оқушыларға құнарлы әрі пайдалы тағамдар ұсынылуы тиіс. Мектеп асханасының мәзірі бірнеше балама нұсқада әзірленіп, тіпті шағын жинақты ауыл мектептері үшін де бөлек мәзір жасалды.
Тағы бір жаңалық – оқушылардың тамақтану сапасын бағалау үшін «жеуге жарамсыздық индексі» деген ұғым енгізілді. Яғни асханадан алынған астың қаншалықты желінбей қалатыны арнайы есепке алынып, балалардың ұсынылған асқа қанағаттану деңгейі өлшенеді. Бұл тәсіл мектеп асханаларындағы қызмет сапасын арттыруға және тамақтану жүйесін жетілдіруге сеп болмақ.
Мектептегі қауіпсіздік шаралары
Оқу орындарында балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету ісі де басты назарда. Жаңа оқу жылы қарсаңында мектептердің басым көпшілігі заманауи қауіпсіздік жүйелерімен жабдықталды. Ресми деректер бойынша, бүгінде мектептердің 98%-ында кіреберісте турникет орнатылған, 96%-ында дабыл түймесі бар. Сондай-ақ мектептердің 81%-ы полицияның жедел басқару орталығына қосылған, ал 97%-ы күзет қызметімен келісімшартқа отырған. Бұл – мектеп тарихындағы қауіпсіздік талаптарының ең жоғары деңгейге жеткенін көрсететін көрсеткіштер. Яғни ата-аналар балаларын мектепке жібергенде, олардың алаңсыз білім алуына қажетті жағдайдың барлығы жасалған деп сенуіне болады.
Сонымен қатар, жоғарыда аталған буллингтің алдын алу бағдарламалары («Kiva» және «DosbolLIKE») барлық мектепте іске асырылып, оқу жылының басынан-ақ оқушылар үшін қауіпсіз орта қалыптастыруға бағытталған жұмыстар жүргізілуде. Балалардың құқықтарын қорғауға арналған жаңа бағдарламаның қабылдануы да осы саладағы кешенді шаралардың жалғасы болмақ.
Мұғалім мәртебесі
Білім сапасын арттырумен қатар, мұғалімдердің құқықтары мен мәртебесін көтеру мәселесі де күн тәртібінде. Жаңа оқу жылы қарсаңында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев ұстаздардың құқығын қорғауды күшейту жөнінде арнайы тапсырма берді. Президент бұдан былай мұғалімдерді қызметтік міндетіне жатпайтын істерге жегу мен орынсыз жауапқа тартуға жол берілмейтінін қадап айтты. Мәселен, сабақтан тыс уақытта, мектептен сырт жерде ата-аналардың жауапсыздығынан болған оқыс оқиғалар үшін ұстаздарды кінәлау орынсыз деп атап өтіп, осыған байланысты «Педагог мәртебесі туралы» заңға ұстаз құқығын қорғауға бағытталған өзгерістер енгізуді ұсынды. Алдағы уақытта бұл өзгерістер қабылданып, мұғалімдердің кәсіби қызметіне заңсыз араласуға тосқауыл қойылмақ.
Мұғалімнің мәртебесі – қоғамның мәртебесі. Сондықтан ұстаздарға лайықты жағдай жасау – білім сапасын арттырудың да кілті. Жаңа оқу жылында мұғалімдердің құқығын қорғауға бағытталған шаралар осы мақсатқа қызмет етпек.
2025–2026 оқу жылы Қазақстанның мектеп жүйесінде елеулі жаңалықтармен басталды. Жүздеген жаңа және жаңғыртылған мектептер ашылып, миллиондаған бала жаңа парталарға отырды. Оқу бағдарламаларына заманауи технологиялар енгізіліп, оқушылардың білім сапасын көтеру көзделсе, жаңа тамақтану стандарты мен қауіпсіздік шаралары олардың денсаулығы мен қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған. Мұғалім мәртебесін арттыруға да ерекше көңіл бөлініп, тиісті заңнамалық өзгерістер дайындалуда. Бұл жаңалықтардың барлығы – білім беру сапасын жақсарту, балалардың жан-жақты дамуын қолдау, сондай-ақ мектепті қоғам мен ата-аналар үшін қауіпсіз де қолайлы ортаға айналдыру жолындағы маңызды қадамдар. Жаңа оқу жылында іске асқан осы бастамалар білім саласына тың серпін беріп, келешек ұрпақтың жарқын болашағына негіз қаламақ.
Қысқа да нұсқа. Жазылыңыз telegram - ға
Оқи отырыңыз 
