Ұлттық құрылтай мәдениетке не берді? Ұсыныстар мен шешімдерге талдау
Ұлттық құрылтай Қазақстанның қоғамдық-саяси өмірінде маңызды рөл атқаратын алаңға айналды. Әсіресе мәдениет, руханият және ұлттық бірегейлік мәселелері әр отырыста тұрақты талқыланады. 2022 жылдан бері Ұлытау, Түркістан, Атырау, Бурабай өткен құрылтайларда мәдениет саласына қатысты бірқатар маңызды ұсыныстар көтеріліп, кейбірі мемлекеттік деңгейде шешімге айналды.
Мәдениет саласында көтерілген негізгі мәселелер
Құрылтай отырыстарында мәдениетке қатысты қозғалған ең өзекті мәселелер мыналар: Ұлттық бірегейлікті нығайту және қазақ мәдениетінің жаһандық бәсекеге қабілеттілігі
- Материалдық және материалдық емес мәдени мұраны сақтау мен насихаттау (ЮНЕСКО тізіміне енгізу)
- Қазақ тіліндегі сапалы контенттің (кино, анимация, сериал, музыка, әдебиет) жетіспеушілігі
- Отбасы құндылықтары, ұлттық дәстүрлер мен рухани тәрбиенің әлсіреуі
- Тарихи-мәдени нысандардың қорғалуы мен реставрациясының нашарлығы
- Өңірлердегі қаламгерлер мен өнерпаздардың шығармашылығын қолдау және баспа ісінің жүйеленуі
- Креативті индустрияны (кино, ойын, музыка, цифрлық контент) дамыту қажеттілігі
- Қоғамдық әдептің төмендеуі, вандализм және мәдени нысандарға қатысты құқық бұзушылықтар
2025 жылғы Бурабай отырысының ерекшелігі
2025 жылғы 14 наурызда өткен төртінші отырыста мәдениет, өнер және руханият секциясында 120-дан астам ұсыныс түсті. Олардың ішінде:
- Қазақша контентті дамыту және тілдің қолдану аясын кеңейту
- Тарихи-мәдени нысандарды қорғау
- Өңірлік әдебиет пен өнерді қолдау
- Креативті индустрияны дамыту
Бұл мәселелер әсіресе 2024 жылғы Атырау және 2025 жылғы Бурабай отырыстарында кеңінен талқыланды.
Негізгі шешімдер мен ұсыныстар
Ұлттық құрылтай мәдениет саласы бойынша 10 негізгі шешім қабылдады, олардың көбі Президенттің Жолдауына енгізілді:
«Мәдени мұра – 2030» бағдарламасы: 100 млрд теңге бөлінуі тиіс. Мақсат – 1000 ескерткішті цифрлау және ЮНЕСКО тізіміне 10 жаңа объект енгізу.
Тіл саясатының жаңартуы: Қазақ тілін мемлекеттік басқару тілі ету, 2028 жылға қарай мемлекеттік органдарда 80% қазақша құжат жүргізу.
Шығармашылық индустрияға инвестиция: 50 млрд теңге қазақ киносына, музыкаға бөлу. "KazContent" ұлттық платформасын іске қосу.
Білім беру реформасы: Мектептерде мәдени сауаттылық пәні енгізу, университеттерде «Мәдени менеджмент» мамандығы.
Этномәдени бірлестіктерге қолдау: Жыл сайын 100 фестиваль ұйымдастыру және 1 трлн теңгеге мәдени орталықтар салу.
Цифрлық мәдениет: AI арқылы фольклорды талдау және VR-музейлер құру.
Халықаралық ынтымақтастық: Түркия, Қытаймен мәдени алмасу, Шығыс пен Батыс мәдениетін біріктіру.
Мониторинг жүйесі: Мәдениет министрлігінде арнайы комитет құру.
Жастар бағдарламасы: «Жас мәдениетшілер» гранттары, 1000 жастарға қолдау.
Құқықтық негіз: Жаңа «Мәдениет туралы» заң жобасын әзірлеу.
Бұл шешімдердің орындалуын қадағалау үшін Құрылтай қоғамдық кеңес құрды.
V Ұлттық құрылтай
Ал бүгін Қызылордада өткен V Ұлттық құрылтайда отырысында мемлекет басшысы бірқатар маңызды бастамалар мен ұсыныстарын жариялады. Президенттің айтуынша, Ұлттық құрылтай алаңында көтерілген бастамалардың нәтижесінде осы уақытқа дейін 26 заң қабылданған.
Сонымен қатар, еліміздің мәдени инфрақұрылымын дамытуға ерекше көңіл бөлінетінін атап өтті.
- Алматы облысында қазақ драма театры салынады
- Абай және Ақтөбе облыстарында жаңа театрлар бой көтерсе
- Шымкент қаласында опера және балет театрының құрылысы басталады
- Ал Қызылордада жаңа драма театрын салу жұмыстары биыл қолға алынбақ.
Akorda
Саяси реформаларға қатысты да бірқатар тың ұсыныстар айтылды. Президент жаңа Парламентті «Құрылтай» деп атауды ұсынды. Сонымен бірге, Парламент депутаттарының санын 145-ке жеткізу және олардың өкілеттік мерзімін бес жыл етіп белгілеу қажеттігін жеткізді.
Бұдан бөлек, елде Халық кеңесі институтын құру, вице-президент лауазымын енгізу және мемлекеттік кеңесші қызметін жою ұсынылды. Сондай-ақ мемлекет басшысы мерзімінен бұрын қызметтен кеткен жағдайда, екі ай ішінде сайлау өткізу нормасы заңда нақты көрсетілуі тиіс екенін атап өтті.
Ұлттық құрылтай мәдениет саласындағы мәселелерді жай ғана талқылау алаңы емес, нақты шешімдер қабылдайтын платформаға айналып келеді. Құрылтайда айтылған ойлардың бір бөлігі заң жобаларына, министрліктің жоспарларына және Президент тапсырмаларына енді. Бұл бағыттағы жұмыс алдағы отырыстарда да жалғаса беретіні сөзсіз.
Қысқа да нұсқа. Жазылыңыз telegram - ға
Оқи отырыңыз 
