Толық цифрлық мемлекет құру жолында 1200 депутат цифрлық басқару саласында дайындалды - Тоқаев
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев барлық деңгейдегі мәслихат депутаттарының ІІІ республикалық форумында сөз сөйлеп, елдегі экономикалық ахуал, цифрлық басқару, жергілікті биліктің жауапкершілігі және аймақтардың қаржылық дербестігі туралы бірқатар маңызды мәселелерді көтерді.
Әлемдегі күрделі жағдай және Қазақстан экономикасы
Президент қазіргі әлемдегі саяси-экономикалық жағдайдың күрделі екенін атап өтті. Оның айтуынша, әскери қақтығыстар мен сауда соғыстары күшейіп, ірі мемлекеттер арасындағы сенім дағдарысы тереңдеп барады. Бұл жағдай Қазақстанның мүмкіндіктеріне де әсер етуде.
Соған қарамастан, еліміз ұлттық даму стратегиясын жүйелі түрде жүзеге асырып келеді. Мемлекет басшысының мәліметінше, 2024 жылы Қазақстанның жалпы ішкі өнімі 306 миллиард долларға жетіп, ТМД елдері арасында екінші орынға шыққан. Ал биыл бұл көрсеткіш шамамен 320 миллиард долларға жетеді деген болжам бар.
Сонымен қатар Қазақстан шетелден тартылған таза инвестиция көлемі бойынша Орталық Азияда көш бастап тұр. Ел экономикасына 150 миллиард доллардан астам инвестиция тартылған. Алтын-валюта қоры 74 миллиард долларды құраса, ұлттық қордағы жалпы жинақталған қаражат 139 миллиард долларға жеткен.
Президенттің айтуынша, бұл көрсеткіштер ұлттық экономиканың тұрақты әрі сапалы өсіп келе жатқанын дәлелдейді.
Цифрлық мемлекет және депутаттардың жаңа рөлі
Тоқаев толыққанды цифрлық мемлекет құру стратегиялық мақсат екенін атап өтті. Оның айтуынша, озық технологиялар мен жасанды интеллектіні мемлекеттік басқарудың барлық саласына енгізу ел болашағы үшін аса маңызды.
Бұл процесте мәслихат депутаттары да белсенді рөл атқаруы керек. Осы мақсатта депутаттардың кәсіби біліктілігін арттыруға ерекше көңіл бөлінуде. Бүгінге дейін 1200-ге жуық депутат арнайы оқу курстарынан өткен.
Биыл басталған AI Governance 500 бағдарламасы аясында облыстық мәслихат аппараттарының басшыларын оқыту жоспарланып отыр.
Азаматтардың шағымы неге көбейіп жатыр?
Президент азаматтардың өтініш-шағымдарының көбейіп кеткенін де атап өтті. Мәселен, өткен жылы Президент Әкімшілігіне шамамен 83 мың өтініш түскен. Бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда 30 пайызға көп.
Тоқаевтың айтуынша, көптеген мәселе жергілікті деңгейде шешілуі тиіс. Алайда кейбір өңірлерде тұрғындар қарапайым сұрақтарға жауап ала алмай, тікелей Президентке жүгінуге мәжбүр болады.
Осыған байланысты Мемлекет басшысы мәслихат депутаттарының халық пен билік арасындағы негізгі байланыс буыны екенін ерекше атап өтті.
Аймақтардың қаржылық дербестігі күшейеді
Форумда жергілікті бюджет мәселесі де кеңінен талқыланды. Президенттің айтуынша, ауылдық округтердің бюджеті өткен жылы 442 миллиард теңгеден асқан. Оның үштен бірі – жергілікті табыс көздері.
Биылдан бастап ауылдық округтерге жаңа табыс көздері беріледі. Атап айтқанда:
- кең таралған пайдалы қазбаларды өндіруге салынатын салық
- жерасты сулары мен емдік балшықтарды пайдаланудан түсетін төлемдер
Сонымен қатар Үкімет заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлердің мүлік салығының бір бөлігін ауылдық бюджетке беру мәселесін қарастырып жатыр.
Бюджет тиімділігі және жауапкершілік
Президент жергілікті бюджеттердің тиімсіз жұмсалу мәселесін де сынға алды. Оның айтуынша, кейде бюджет жобалары мәслихаттарға соңғы сәтте ұсынылады, сондықтан депутаттар оны толық талдап үлгермейді.
Салдарынан қаражат халықтың нақты қажеттілігін өтемейтін жобаларға жұмсалуы мүмкін.
Тоқаев әкімдіктердегі «иждивендік көңіл-күйден» арылу керектігін атап өтті. Оның пікірінше, жергілікті билік республикалық бюджеттен дотация күтпей, өз өңірінің табысын арттыру жолдарын іздеуі тиіс.
Президент бюджет шешімдері нақты нәтижеге бағытталуы керек екенін айтты. Атап айтқанда:
- қанша жұмыс орны ашылады
- қанша жеке инвестиция тартылады
- бизнеске қандай жағдай жасалады
- бюджетке қанша салық түседі
Мемлекет мүддесі – басты басымдық
Форум қорытындысында Президент мәслихат депутаттары мен әкімдіктер бір команда ретінде мемлекет мүддесіне қызмет етуі тиіс екенін атап өтті.
Оның айтуынша, бюджетке қатысты барлық талқылауларда лоббизм мен популизмге жол берілмеуі керек. Негізгі қағида – барлық шешім халықтың игілігі үшін қабылдануы тиіс.
Оқи отырыңыз 
