Таза Қазақстан – экологиялық мәдениет пен ұлттық жауапкершілік
Соңғы жылдары “Таза Қазақстан” ұраны еліміздің экологиялық саясатының басты символына айналды. Бұл тек қоқыс жинау акциясы емес, қоршаған ортаға деген жаңа көзқарастың, азаматтық жауапкершіліктің және экологиялық мәдениеттің көрінісі. Қазақстан табиғи ресурстарға бай мемлекет болғанымен, экологиялық тұрақтылық мәселесі күн тәртібінен түспей отыр. Ластану, тұрмыстық қалдықтардың көбеюі, судың және ауаның сапасы, орман мен жайылымдардың тозуы – барлығы біздің ортақ болашағымызға әсер ететін факторлар, деп хабарлайды El.kz интернет порталы.
Экологиялық ахуал: мәселелер мен сын-қатерлер
“Таза Қазақстан” идеясы дәл осы мәселелерге қоғам назарын аудартып, әр азаматтың экологиялық сана-сезімін оятуға бағытталған ұлттық бастама ретінде дамып келеді.
Экологтардың мәліметінше, Қазақстанда жыл сайын 5 миллион тоннадан астам тұрмыстық қатты қалдық түзіледі. Оның тек 20 пайызы ғана қайта өңделеді, қалған бөлігі ашық полигондарда немесе заңсыз төгілген орындарда жиналады. Мұндай қоқыс үйінділері тек табиғатты ластап қана қоймай, адам денсаулығына да зор қауіп төндіреді — ауа мен топыраққа улы заттар бөлініп, экожүйенің тепе-теңдігін бұзады.
Бұдан бөлек, ірі қалалардағы көлік тығыздығы мен өндірістік шығарындылар ауаның сапасын төмендетуде. Алматы, Астана және Өскемен қалалары жыл сайын ластану деңгейі бойынша Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының нормаларынан бірнеше есе асып түседі.
Су ресурстары да үлкен сын-қатер алдында тұр. Қазақстанның көптеген өзендері мен көлдері трансшекаралық сипатта болғандықтан, көрші елдермен ортақ басқару маңызды. Бірақ судың ластануы мен тартылуы ауыл шаруашылығына және халықтың тұрмыс сапасына кері әсер етуде.
“Таза Қазақстан” қозғалысының маңызы
Мемлекет бұл жағдайды түзеу үшін жүйелі шараларды қолға алды. 2019 жылдан бері “Таза Қазақстан” республикалық экологиялық акциясы тұрақты түрде өткізіліп келеді. Бастапқыда бұл бастама тұрғындарды сенбілікке жұмылдырудан басталса, бүгінде ол тұтас ұлттық экологиялық қозғалысқа айналды.
Акция аясында жыл сайын мыңдаған ерікті, мемлекеттік қызметкер, оқушы мен студенттер өз қаласы мен ауылын тазалауға қатысады. Қалалық саябақтар, өзен жағалаулары, орман алқаптары мен жол бойындағы аймақтар тазартылып, қоқыс полигондарының азаюына үлес қосып келеді.
Биылғы жылы ғана экологиялық сенбіліктерге бір миллионнан астам адам қатысып, 150 мың тоннадан астам тұрмыстық қалдық жиналған. Мұндай нәтижелер қоғамда экологиялық мәдениеттің қалыптасып келе жатқанын көрсетеді.
Мемлекеттік саясат және экологиялық реформалар
Экологиялық саясаттың жаңа кезеңі “Жаңа Қазақстан” тұжырымдамасымен тығыз байланысты. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев экологиялық қауіпсіздікті ұлттық қауіпсіздік деңгейіне теңестіріп, “табиғатқа немқұрайды қарау – болашаққа қиянат” екенін бірнеше рет атап өтті.
2021 жылы қабылданған жаңа Экологиялық кодекс осы бағыттағы нақты қадам болды. Кодексте “ластаушы төлейді және қалпына келтіреді” қағидасы енгізілді. Бұл кәсіпорындардың экологиялық жауапкершілігін күшейтіп, таза технологияларға көшуін ынталандырады.
Сонымен қатар, жасыл экономика, қайта өңдеу индустриясы, ж Renew Energy жобалары, және орман өсіру бағдарламалары іске асырылып жатыр. Ауылдық аймақтарда су ресурстарын үнемдеу, жайылымдарды қалпына келтіру, және агроэкологиялық технологияларды енгізу шаралары да кеңеюде.
Қоғамдық белсенділік пен еріктілер рөлі
Экологиялық қозғалыстардың ең үлкен күші – халықтың өз белсенділігі. Соңғы жылдары ел ішінде “Eco Network”, “Recycle Birge”, “Qogam”, “TazaAlem”, “StopMusor” сияқты еріктілер ұйымдары мен экобелсенділер белсенді жұмыс істеп келеді.
Мұндай ұйымдар тек тазалық акцияларын ғана емес, сонымен қатар экологиялық білім беру, тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау, қайта өңдеу мәдениетін үйрету бағытында жұмыс істейді. Мектептер мен университеттерде “Жас ЭкоБелсенділер” клубтары құрылып, балаларға табиғатты қорғау жауапкершілігі ерте жастан сіңірілуде.
Бизнес пен экожобалар: жасыл инвестицияның жаңа бағыты
Қоршаған ортаны қорғау тек мемлекет пен қоғамның емес, бизнес қауымдастығының да ортақ міндеті. Қазір Қазақстанда көптеген компаниялар ESG (Environmental, Social, Governance) стандарттарына көшіп, экологиялық есептілік жүргізе бастады.
Кейбір өндіріс орындары қалдықсыз технологияларды енгізіп, энергия тиімділігін арттыруда. Ал отандық стартаптар биоыдырайтын қаптар, қалдықтарды қайта өңдеу платформалары, жасыл энергетика шешімдері бойынша инновациялық жобаларды ұсынып отыр. Бұл үрдіс Қазақстан экономикасының экологиялық трансформациясының бастамасы деуге болады.
Экологиялық мәдениет және білім
Экологиялық мәдениет – бұл тек қоқыс тастамау емес, табиғатқа деген сана-сезімнің қалыптасуы. Мектеп бағдарламаларында экология негіздері пәні енгізіліп, балаларға суды үнемдеу, ағаш отырғызу, қайта өңдеу дағдылары үйретілуде.
Медиа мен әлеуметтік желілер де экотақырыпты жиі қозғап келеді. Танымал блогерлер мен журналистер “Таза Қазақстан” қозғалысын қолдап, экосенбіліктерге қатысады, бұл жастар арасында экосана қалыптастыруда үлкен рөл атқарады.
Болашақтың бағыты: экосаясат пен ұлттың аманаты
Қазақстан 2060 жылға қарай көміртекті бейтарап ел болуды мақсат етіп отыр. Бұл – үлкен саяси және экономикалық міндет. Бірақ оған жетудің басты тетігі – азаматтық экосана. Егер әр азамат өз өмірінде экологиялық жауапкершілік танытса — мысалы, қоқысты сұрыптаса, суды үнемдесе, қоғамдық көлікті таңдаса — онда “Таза Қазақстан” идеясы шынайы нәтижеге айналады.
Табиғат – біздің ортақ байлығымыз. Ол ұрпақтан ұрпаққа аманат ретінде беріледі. Сондықтан “Таза Қазақстан” тек бір реттік науқан емес, ұлттық өмір салтының бөлігі болуы тиіс.
Қорытынды
“Таза Қазақстан” – бұл тек экологиялық жоба емес, елдің жаңа мәдени кодын қалыптастырудағы қадам. Әр сенбілік, әр отырғызылған ағаш, әр қайта өңделген бөтелке – болашақ ұрпаққа қалдырылған аманат.
Табиғатты қорғау – патриотизмнің жаңа формасы. Елдің ертеңі экологиялық сауатты, жауапкершілігі жоғары, табиғатты қадірлейтін азаматтардың қолында.
Қысқа да нұсқа. Жазылыңыз telegram - ға
Оқи отырыңыз 
