«Таза Қазақстан»: Экология емес, ұлттық жауапкершілік
«Таза Қазақстан» – соңғы жылдары қоғамда кеңінен айтылып жүрген, тек экологиялық емес, әлеуметтік әрі мәдени мәні бар бастама. Бұл ұғым қоршаған ортаның тазалығымен қатар, азаматтық жауапкершілік, қоғамдық тәртіп, өмір сапасы және болашақ ұрпақ алдындағы міндет ұғымдарымен тығыз байланысты. Қазақстан үшін бұл тақырыптың өзектілігі жыл сайын артып келеді, себебі урбанизация, өндіріс көлемінің өсуі және тұтыну мәдениетінің өзгеруі экологиялық жүктемені күшейтті. El.kz интернет порталы осы мәселеге кеңінен тоқталуды жөн санады.
Экологиялық ахуал: бүгінгі көрініс
Қазақстан – аумағы кең, табиғи ресурстарға бай мемлекет. Алайда экологиялық мәселелер де аз емес. Ірі қалаларда тұрмыстық қалдықтардың көлемі жыл сайын артып келеді, ал олардың тек аз бөлігі ғана қайта өңделеді. Ауылдық жерлерде рұқсатсыз қоқыс орындары, өндірістік қалдықтардың дұрыс жойылмауы және су көздерінің ластануы жиі кездеседі.
Сарапшылардың пікірінше, экологиялық проблемалардың негізгі себебі – тек инфрақұрылымның әлсіздігі емес, сонымен қатар экологиялық мәдениеттің төмендігі. Қоқысты сұрыптамау, табиғатқа немқұрайлы қарау, қоғамдық орындардағы тазалық ережелерін сақтамау – бұл жүйелі мәселе.
«Таза Қазақстан» бастамасының мәні
«Таза Қазақстан» – бір реттік акция немесе сенбілік емес. Бұл – ұзақ мерзімді көзқарас пен қоғамдық келісімді талап ететін процесс. Мемлекет деңгейінде заңнаманы жетілдіру, инфрақұрылымды дамыту және бақылау тетіктерін күшейту маңызды болса, қоғам деңгейінде әр азаматтың жеке жауапкершілігі шешуші рөл атқарады.
Бастаманың негізгі мақсаты қоршаған ортаны қорғау, қалдықтарды басқарудың тиімді жүйесін қалыптастыру, экологиялық мәдениетті арттыру, жастар мен балалардың экосанасын дамыту.
Жастар – өзгерістің басты қозғаушы күші
Кез келген қоғамдық өзгерістің болашағы жастармен байланысты. Жастар экологиялық бастамаларды тез қабылдайды, жаңа технологияларды меңгеруге бейім және әлеуметтік желілер арқылы қоғамдық пікірге ықпал ете алады. Қазақстанда волонтерлік экологиялық қозғалыстардың, жастар ұйымдарының көбеюі – осының дәлелі.
Дегенмен, экобелсенділік тек акциялармен шектелмеуі тиіс. Ол күнделікті өмір салтына айналғанда ғана нәтиже береді. Қоқысты бөлек жинау, пластикті аз пайдалану, қоғамдық көлікті таңдау – осындай қарапайым, бірақ маңызды қадамдар.
Мемлекет пен қоғамның өзара жауапкершілігі
«Таза Қазақстан» қағидатының табысты болуы мемлекет пен қоғам арасындағы серіктестікке тікелей байланысты. Мемлекет заң талаптарын орындауды қадағалауы, экологиялық жобаларды қаржыландыруы, қайта өңдеу индустриясын дамытуы тиіс.
Ал қоғам экологиялық нормаларды сақтауы, бейжайлықтан арылуы, жергілікті бастамаларға белсенді қатысуы қажет.
Экологиялық мәдениет және білім
Экологиялық мәдениет мектептен басталуы тиіс. Білім беру жүйесінде экология тек пән ретінде емес, құндылық ретінде оқытылғанда ғана нәтиже береді. Балалар табиғатты қорғаудың маңызын ерте жастан түсінсе, болашақта жауапты азамат болып қалыптасады.
Сонымен қатар бұқаралық ақпарат құралдарының да рөлі зор. Экология тақырыбын тек проблема ретінде емес, шешімдер мен табысты тәжірибелер арқылы көрсету қоғамның қызығушылығын арттырады.
Қорытынды
«Таза Қазақстан» – әрбір қазақстандықтың өмір салтына айналуы тиіс ұғым. Тазалық – тек сыртқы көрініс емес, ол ойдың, мәдениеттің және жауапкершіліктің көрінісі. Егер мемлекет, қоғам және әрбір азамат бір мақсатта әрекет етсе, Қазақстанды шын мәнінде таза әрі қолайлы елге айналдыруға болады.
Қоқысты бөлек жинау – мәдениеттің көрсеткіші
Экологиялық әдеттердің ең негізгілерінің бірі – қалдықты сұрыптау. Қағаз, пластик, шыны және органикалық қалдықтарды бөлек жинау табиғатқа түсетін салмақты едәуір азайтады. Бұл тек зауыттар мен әкімдіктердің міндеті емес, әр үйден басталуы тиіс жауапкершілік.
Маңыздысы – қоқысты сұрыптау экологиялық сән емес, ресурсты үнемдеудің нақты жолы. Қайта өңделген бір тонна қағаз – ондаған ағашты сақтап қалуға мүмкіндік береді.
Тұтыну мәдениетін қайта қарау
Экология мәселесінің түп-тамыры – шектен тыс тұтыну. Қажетсіз затты сатып алу, бір рет қолданылатын өнімге үйрену, сапасыз бұйымды қайта-қайта ауыстыру табиғатқа да, экономикаға да зиян.
Экологиялық әдет дегеніміз:
– ұзақ қолданылатын затты таңдау,
– бір реттік пластиктен бас тарту,
– артық сатып алудан саналы түрде тежелу.
Бұл – тұрмысты қиындату емес, ойлы тұтынуға көшу.
Су мен энергияға жауапкершілік
Су мен электр қуатын үнемдеу көбіне ұсақ-түйек болып көрінеді. Бірақ дәл осы «ұсақ» әрекеттердің жиынтығы үлкен әсер береді. Ағын суды босқа ағызбау, жарықты қажетсіз жақпау, энергия үнемдейтін құрылғыларды пайдалану – экологияға жасалған үнсіз үлес.
Экологиялық сауатты қоғам үшін үнемшілдік – кедейліктің белгісі емес, саналылықтың өлшемі.
Көлік таңдауы да – экологиялық таңдау
Қала экологиясына ең көп зиян келтіретін факторлардың бірі – көлік. Қысқа қашықтықта жаяу жүру, қоғамдық көлікті немесе велосипедті таңдау ауаның ластануын азайтады. Бұл тек табиғатты қорғау емес, адамның өз денсаулығына да жасалған қамқорлық.
Экологиялық әдеттер көбіне үлкен құрбандықты талап етпейді, тек таңдауды өзгертуді қажет етеді.
Балаларға экологиялық мәдениет сіңіру
Экологиялық сана ересек кезде ғана емес, бала кезден қалыптасады. Баланың қоқысты жерге тастамауы, табиғатты бүлдірмеуі, жан-жануарға жанашырлық танытуы – көрген тәрбиесінің айнасы.
Сондықтан «Таза Қазақстан» бастамасының ұзақ мерзімді нәтижесі мектептегі, отбасындағы экологиялық біліммен тікелей байланысты.
Экология – бір реттік акция емес, өмір салты
Табиғатты қорғау сенбіліктен сенбілікке дейінгі аралықта ұмытылып кететін іс болмауы тиіс. Экология – күнделікті шешімдерден, қарапайым әдеттерден, жеке жауапкершіліктен тұратын үздіксіз процесс.
Қысқа да нұсқа. Жазылыңыз telegram - ға
Оқи отырыңыз 
