Шай ішкен сайын микропластик жұтамыз – ғалымдар ескертеді
Мөлдір Қайнар тілші
Сіз үшін шай ішу тыныштандыратын әрі демалуға көмектесетін күнделікті әдет болуы мүмкін, деп хабарлайды El.kz интернет порталы.
Алайда Барселонадағы Автономды университет ғалымдары күтпеген жаңалық ашты: шай қалташаларын қайнатқан кезде, оның құрамынан миллиардтаған микропластик және нанопластик бөлшектер бөлініп, олар тікелей сіздің кесеңізге түседі екен.
Зерттеу Chemosphere журналында жарияланды.
Шай қалташаларындағы пластик бөлшектердің көзі
Алабама университетінің генетика және микробиология кафедрасы жанындағы мутагенез зерттеу тобы шай қалташаларында қолданылатын полимер материалдардың қайнаған суға түскен кезде микропластик пен нанопластик бөлшектерін бөліп шығаратынын дәлелдеді. Бұл зерттеу алғаш рет мұндай бөлшектердің адам ішегіндегі жасушалар тарапынан сіңірілуі мүмкін екенін көрсетті. Олар қан айналымына өтіп, бүкіл ағза бойынша таралуы ықтимал.
Азық-түлік қаптамалары — микро және нанопластиктің негізгі көзі саналады. Адам ағзасы бұл бөлшектерге көбіне тыныс алу және асқорыту жолдары арқылы ұшырайды. Жаңа зерттеу шай қалташаларын қайнату кезінде бөлінетін пластик бөлшектердің ауқымды көлемін көрсетіп, бұл мәселенің маңызын арттырды.
Шай қалташаларындағы бөлшектер қалай зерттелді?
Ғалымдар коммерциялық шай қалташаларынан бөлінген бөлшектердің көлемі мен мөлшерін өлшеді. Полипропиленнен жасалған қалташалар бір миллилитр суға шамамен 1,2 миллиард бөлшек бөлген, олардың орташа мөлшері 136,7 нанометрді құраған. Целлюлозадан бөлінген бөлшектер саны — 135 миллион, мөлшері — 244 нанометр. Ал нейлон-6 материалы 8,18 миллион бөлшек бөліп, олардың орташа өлшемі 138,4 нанометр болған.
Бөлшектерді сипаттау үшін зерттеушілер заманауи талдау әдістерін қолданды. Атап айтқанда, сканерлеуші электрондық микроскопия, өткізіп көрсететін электрондық микроскопия және нанобөлшектердің қозғалысын бақылайтын трекинг-талдау әдістері пайдаланылды. Бұл әдістер бөлшектердің құрылымы мен қозғалысын нақты зерттеуге мүмкіндік берді.
Шайдың денсаулыққа пайдасы — бар, бірақ...
Шай денсаулыққа пайдалы сусын ретінде танылған. Ол құрамындағы антиоксиданттар арқылы ағзаны еркін радикалдардан қорғайды, жүрек-қан тамырлары аурулары мен қатерлі ісіктің кейбір түрлерінің алдын алуға көмектеседі. Сондай-ақ жасыл, қара және улун шайлары ми саулығына оң әсер етіп, зейінді жақсартады және Альцгеймер сияқты аурулардың қаупін төмендетуі мүмкін. Сонымен қатар шай жүйке жүйесін тыныштандырып, күйзелісті азайтады. Хош иісті шөп шайлары — түймедақ немесе жалбыз — кешкі демалысқа өте қолайлы. Тіпті құрамында кофеин бар шай да, егер оны шамамен ішсе, кофедегідей жүйкені қоздырмай, сергектік береді. Бұдан бөлек, шай асқорыту процесіне оң әсер етеді және зат алмасуды жақсартады.
Пластик бөлшектердің ағзаға әсері
Зерттеу тобы алғаш рет шай қалташаларынан бөлінген пластик бөлшектердің адам ішегіндегі жасушалармен өзара әрекеттесуін бақылаған. Ол үшін зерттеушілер бөлшектерді бояп, олардың қозғалысын зертханалық жағдайда ішек жасушаларында қадағалаған. Зерттеу нәтижесінде ішек қабырғасында шырыш бөлетін жасушалар бұл бөлшектерді көп мөлшерде сіңіретіні анықталған. Бұл жасушалар ішекті сыртқы зиянды әсерлерден қорғайтын негізгі тосқауыл болып табылады. Алайда зерттеуде кейбір пластик бөлшектердің жасуша ядросына дейін ене алғаны да анықталған. Ядро — генетикалық ақпарат сақталатын жер. Бұл — өте қауіпті белгі, себебі мұндай ену ұзақ мерзімді генетикалық бұзылыстарға немесе жасушалық функциялардың бұзылуына алып келуі мүмкін.
Сондай-ақ зерттеушілер ішек шырышының өзі бөлшектердің жасушаға өтуіне ықпал ететінін атап өтті. Бұл дегеніміз, тағам немесе сусын арқылы жиі пластик бөлшектерге ұшырайтын адамдарда қауіп жинақталып, уақыт өте келе күрделі ауруларға әкелуі мүмкін.
Пластик ластануына қарсы шаралар қажет
Осы деректерге сүйене отырып, зерттеушілер пластик материалдардан бөлінетін микропластиктің деңгейін бағалау үшін стандартталған сынақ әдістемелерін жасап шығару қажет екенін айтады. Сонымен қатар, тамақпен жанасатын пластик қаптамаларды бақылауға алатын нақты нормативтік актілерді қабылдау қажеттігін де алға тартады.
Пластик қолдану ауқымы өсіп келе жатқан жағдайда, микропластиктің азық-түлік қауіпсіздігіне, қоғамдық денсаулыққа және қоршаған ортаға келтіретін зиянын азайту — аса өзекті міндет.
Саналы тұтыну — қауіпсіз болашақ кепілі
Бұл зерттеу шай сияқты күнделікті тұтынылатын өнімдер арқылы болатын жасырын пластик ластану мәселесін ашып көрсетті. Әлемнің түкпір-түкпіріндегі шайқұмарлар шай ішіп отырып, ағзасына байқамай миллиардтаған пластик бөлшектерді енгізіп жатуы мүмкін. Бұл мәселе адам денсаулығына қатысты нақты қауіп төндіріп отырғандықтан, болашақ зерттеулер мен саяси шешімдерге негіз болады. Біз қолданатын өнімдерді саналы таңдау және пластик ластануын азайтуға бағытталған бастамаларды қолдау — қауіпсіз әрі салауатты болашақтың кепілі.
Бұған дейін тұсқағаздардың денсаулыққа әсері туралы жазған едік.
Қысқа да нұсқа. Жазылыңыз telegram - ға
Оқи отырыңыз 
