Рейстен не үшін түсіруі мүмкін? Жолаушылар білуі тиіс маңызды ережелер
Ұшаққа міну – қарапайым процесс сияқты көрінгенімен, оның артында қатаң ережелер мен қауіпсіздік талаптары жатыр. Көп жағдайда жолаушылар бұл талаптарды толық біле бермейді. Соның салдарынан күтпеген жағдайлар туындап, тіпті рейстен түсіріліп қалу қаупі бар. Бұл мақалада ұшақтағы тәртіп, жолаушылардың құқықтары мен міндеттері, сондай-ақ «қара тізім» ұғымы туралы кеңінен түсіндіреміз.
Ұшақ билеті – жай ғана қағаз емес
Әуе билеті – сіздің ұшуға рұқсатыңыз ғана емес, әуе компаниясымен жасалған ресми келісім. Яғни, билет алған сәттен бастап сіз тасымалдаушының барлық талаптары мен ережелерін орындауға міндеттісіз.
Бұл ережелер Қазақстан заңнамасына және халықаралық стандарттарға сай әзірленеді. Мәселен, Халықаралық азаматтық авиация ұйымы (ICAO) бекіткен қауіпсіздік нормалары әлемдегі барлық авиакомпаниялар үшін негізгі бағдар болып саналады.
Неге жолаушылар рейстен түсіріледі?
Көпшілік ойлағандай, рейстен түсіру тек төбелес немесе жанжал кезінде ғана болмайды. Себептер әлдеқайда кең:
- Қауіпсіздік тексерісінен өтуден бас тарту
- Агрессивті немесе күмәнді мінез-құлық
- Мас күйде болу
- Экипаж нұсқауларын орындамау
- Басқа жолаушыларға кедергі келтіру
Ең маңыздысы – бұл әрекеттердің барлығы ұшу қауіпсіздігіне тікелей әсер етеді. Ұшақ – жабық кеңістік, сондықтан бір адамның тәртіп бұзуы бүкіл рейске қауіп төндіруі мүмкін.
«Қара тізім» қалай жұмыс істейді?
Ережені өрескел бұзған жолаушы әуе компаниясының арнайы тізіміне енгізілуі мүмкін. Бұл бейресми түрде «қара тізім» деп аталады.
Мұндай тізімге енген адам белгілі бір уақытқа немесе толықтай осы компанияның рейстерін пайдалану мүмкіндігінен айырылады. Бұл – қауіпсіздік мақсатында қолданылатын шара.
Алайда заң бойынша бір құқық бұзушылық үшін адамды қайта-қайта жазалауға болмайды. Яғни, бір әрекет үшін екі рет бірдей шектеу қоюға жол берілмейді.
Ұшақтағы ең басты адам – командир
Көпшілік бортсеріктерді негізгі тұлға деп ойлайды, алайда шешуші сөз ұшақ командиріне тиесілі.
Командир:
- барлық жолаушылардың қауіпсіздігіне жауап береді;
- тәртіпті қамтамасыз етеді;
- төтенше жағдайда жедел шешім қабылдайды.
Оның бұйрықтары заңды түрде міндетті. Тіпті кей жағдайларда командир:
- тәртіп бұзушыға күш қолдана алады;
- ұшақты шұғыл қондыра алады;
- қажет болса жолаушыны полицияға тапсырады.
Бұл өкілеттіктердің барлығы бір мақсатқа бағытталған – адам өмірін сақтау.
Ерекше жағдайлар: жүкті әйелдер
Әуе тасымалында ерекше назар аударылатын топтардың бірі – жүкті әйелдер.
Егер босану мерзімі жақын болса (шамамен 7 күн ішінде), авиакомпания қауіпсіздік мақсатында жолаушыны ұшаққа отырғызудан бас тартуы мүмкін. Бұл – ана мен баланың денсаулығын қорғауға бағытталған шара.
Егер сіздің құқығыңыз бұзылса…
Кейде жолаушылар өздерін әділетсіз түрде рейстен түсірді деп есептеуі мүмкін. Мұндай жағдайда:
- әуе компаниясына шағым түсіруге;
- сотқа жүгінуге;
- құқық қорғау органдары арқылы мәселені қарауға болады.
Яғни, жолаушының да заңмен қорғалатын құқықтары бар.
Қызықты дерек
Соңғы мәліметтерге қарағанда, тек бір жылдың ішінде Қазақстанда жүздеген тәртіп бұзу жағдайы тіркелген. Бұл ұшақтағы тәртіп мәселесінің әлі де өзекті екенін көрсетеді.
Сол себепті кей елдерде ұшақ салонына камера орнату мәселесі талқыланып жатыр. Алайда халықаралық стандарттар әзірге мұны міндеттемейді – бұл шешімді әр авиакомпания өзі қабылдайды.
Ұшақтағы қауіпсіздік – тек экипаждың емес, әр жолаушының жауапкершілігі. Қарапайым ережелерді сақтау арқылы сіз өз сапарыңызды ғана емес, басқа адамдардың да өмірін қауіпсіз етесіз.
Сапар алдында ең маңызды нәрсені ұмытпаңыз: ұшақтағы тәртіп – жай талап емес, ол қауіпсіздіктің негізі.
Оқи отырыңыз 
