Коллаж El.kz

Республика күніне қатысты ең маңызды 10 сұраққа жауап

25 қазан – Қазақстанның мемлекеттілік жолындағы басты мереке. 1990 жылы осы күні егемендік туралы Декларация қабылданып, тәуелсіздікке алғашқы қадам жасалды. 2022 жылы Президент Тоқаевтың бастамасымен ұлттық мереке мәртебесін қайтарды. El.kz интернет порталының тілшісі республика күніне қатысты ең маңызды 10 сұраққа шолу жасады.  

1. Республика күні қашан атап өтіледі және оның ресми мәртебесі қандай?

25 қазанда атап өтіледі. Қазақстан Республикасындағы мерекелер туралы заңға сәйкес, бұл ұлттық мереке – мемлекеттіліктің дамуына елеулі ықпал еткен тарихи оқиғалардың құрметіне белгіленген. Мемлекеттік органдарда ресми іс-шаралар міндетті түрде өткізіледі.

2. Бұл күн неліктен маңызды?

1990 жылы егемендік Декларациясы қабылданды. Аталған құжат республикаға заң шығару, экономикалық, саяси және мәдени егемендікті бекітті, КСРО-ның орталықтандырылған билігіне қарсы шықты. Бұл оқиға тәуелсіздікке апаратын алғашқы қадам болды.

3. Декларацияның негізгі мазмұны қандай?

Декларацияда Қазақстанның жер аумағының тұтастығы, қазақ тілінің мемлекеттік мәртебесі, экономикалық тәуелсіздік, халықаралық қатынастар жүргізу құқығы бекітілді. Ол КСРО Конституциясына сәйкес келетіндіктен, заңды негізде егемендікті растады. Құжат 1991 жылғы тәуелсіздікке негіз болды.

4. Неге мереке қайта оралды?

2009 жылы Нұрсұлтан Назарбаевтың Жарлығымен мереке алынып тасталды, өйткені Тәуелсіздік күніне басымдық берілді. 2022 жылы Қасым-Жомарт Тоқаевтың ұсынысымен қайта енгізілді. Өйткені – егемендіктің алғашқы кезеңін еске алу, ұлттық тарихты толық қамту және мемлекеттіліктің қалыптасу жолын насихаттау.

5. Республика күні мен Тәуелсіздік күнінің айырмашылығы неде?

Республика күні (25 қазан) – егемендіктің алғашқы декларациясына арналған ұлттық мереке, мемлекеттіліктің негізін қалаған оқиға. Тәуелсіздік күні (16 желтоқсан) – 1991 жылғы толық тәуелсіздік жариялануына арналған мемлекеттік мереке. Алдыңғысы – қалыптасу кезеңі, соңғысы – толық азаттық.

6. Республика күнінің саяси маңызы қандай?

Бұл күн – Қазақстанның халықаралық аренаға шығуының бастауы. Яғни, БҰҰ, ЕҚЫҰ сияқты ұйымдарға мүше болуға жол ашты. Ол бірлік пен тәуелсіздіктің символы ретінде қоғамға тарихи сабақ береді, ұлттық бірегейлікті нығайтады. Сарапшылардың пікірінше, мереке қазақ халқының егемендік жолындағы күресін есте сақтауға көмектеседі.

7. Мереке қалай атап өтіледі?

Ресми салтанатты жиындар, концерттер, көрмелер, спорттық жарыстар ұйымдастырылады. Астана мен Алматыда орталық алаңдарда мәдени іс-шаралар өтеді. Мектептерде тарихи сабақтар, ұйымдарда дөңгелек үстелдер өткізіледі. 2025 жылы мереке сенбі күнге тұспа-тұс келгендіктен, бес күн жұмыс істейтіндер үшін дүйсенбі қосымша демалыс болып саналады.

8. Республика күнінің ұлттық бірегейлікке әсері қандай?

Мерекенің қайта оралуы жастарға егемендіктің құнын түсіндіреді. Ол қазақ халқының бірлігін, мәдени мұрасын насихаттайды. Халықаралық деңгейде Қазақстанның мемлекет ретіндегі рөлін растайтын оқиға ретінде танылады.

9. Мемлекеттік егемендік туралы декларация неше баптан тұрады?

Мемлекеттік егемендік туралы декларация 17 баптан тұрады. 

10. Республика күнінің болашақтағы рөлі қандай?

Бұл мереке мемлекеттің 2050 жылға дейінгі даму стратегиясына сәйкес, ұлттық мақтанышты күшейте түседі. Ол тәуелсіздіктің жалғасы ретінде Жаңа Қазақстанның құрылуына үлес қосады, тарихи білімді арттыру арқылы қоғамдық бірлікті нығайтады. Келешекте мереке халықаралық форумдармен байланыстырылып, Қазақстанның жаһандық рөлін көрсетеді.

Республика күні – біздің мемлекеттілігіміздің белесі, тәуелсіздіктің қасиетті жолы. Бұл мереке арқылы өткенді бағалап, болашаққа сеніммен қарайық.