Қытайда өршіген чикунгунья эпидемиясынан қауіп бар ма?
Мөлдір Қайнар тілші
Қытайдың оңтүстігінде чикунгунья вирусының (маса арқылы таралатын безгек түрі) өршуі тіркелді. Жергілікті биліктің мәліметінше, Гуандун провинциясында шамамен 3 мың адам ауру жұқтырған. Инфекция шілде айының басында Үнді мұхиты жағалауынан келіп, тез таралып жатыр, деп хабарлайды El.kz интернет порталы.
Чикунгунья вирусынан Орта Азия елдеріне қауіп бар-жоғын «Газета.Ru» сайтына Пермь политехінің «Химия және биотехнология» кафедрасының аға ғылыми қызметкері, медицина ғылымдарының кандидаты Валерий Литвинов айтып берді.
Чикунгунья шамамен 300–500 жыл бұрын Африкада ағаш масалары мен маймылдар арасында пайда болып, кейін Азия елдеріне тарады. Ол адамдарға Aedes тұқымдас масалар — сарыбезгек және азиялық жолбарыс масалары арқылы жұғады. Бұл жәндіктер Африка, Азия, Америка және оңтүстік Еуропада таралған, ал жаһандық жылыну олардың мекендеу аумағын кеңейтуде.
Вирус адамға масаның шағуы арқылы енеді, қанға тез таралып, өмірге қауіпті цитокиндік дауыл тудыруы мүмкін — бұл иммундық жүйенің шамадан тыс реакциясы, ол адам тіндерін зақымдайды. Көбіне буындар мен жүйке жүйесі зардап шегеді. Инкубациялық кезеңі — 1–12 күн, ал жедел кезеңі үш аптаға дейін созылады. Белгілері: жоғары қызба, бас ауруы, бұлшықет пен буын ауруы, асқазан-ішек жолдары, жүрек және жүйке жүйесінің бұзылыстары болуы мүмкін.
Негізгі қауіп — созылмалы аурулардың, әсіресе жүрек ауруларының асқынуы және мидың зақымдануы. Өлім-жітім сирек кездеседі және әдетте қатар жүретін ауыр аурулармен байланысты: өлім көп тіркелмейді.
Чикунгуньядан медициналық маска қорғай алмайды, өйткені вирус ауа-тамшы жолымен берілмейді. Қорғану тек масалармен күрес арқылы мүмкін. Перспективалы әдістердің бірі — жәндіктерді вирустың көбеюін бөгейтін арнайы бактериялармен жұқтыру.
Чикунгуньяға қарсы вакцина 2023 жылы АҚШ-та мақұлданған, басқа елдерде де зерттеулер жалғасуда. Литвиновтың айтуынша, пандемия тек тасымалдаушы масалардың таралу аумағы кеңейіп, олар суық климатқа бейімделген жағдайда мүмкін, ал бұл әзірге өте төмен ықтимал.
Сарапшы сондай-ақ чикунгунья вирусы теориялық тұрғыда COVID-19 секілді зертханада жасалып немесе өзгертіліп, биологиялық қару ретінде қолданылуы мүмкін екенін атап өтті, себебі ол денсаулық сақтау жүйесін шамадан тыс жүктей алады.
Қысқа да нұсқа. Жазылыңыз telegram - ға
Оқи отырыңыз 
