IMEI деген не және ол не үшін керек?

IMEI (International Mobile Equipment Identity) - бұл ұялы байланыс модулі бар кез келген құрылғыға берілетін бірегей 15 таңбалы код. Яғни смартфон, планшет, байланысы бар ноутбук, Wi-Fi роутер, GPS-трекер - бәрінің өз IMEI-і бар. Ол құрылғының өндірушісін, моделін және шыққан елін анықтауға мүмкіндік береді.

IMEI-ді орталықтан бақылаудың мақсаты - заңсыз айналымды қысқарту, құрылғының түпнұсқа екенін растау және ұрлық жағдайында оны блоктауға мүмкіндік беру.

Қысқасы, мобильді желі қызметтері үздіксіз жұмыс істеуі үшін құрылғы үш талапқа сай болуы керек:

• IMEI-коды түпнұсқа болуы;
• құрылғы заңды түрде сатып алынған болуы;
• Казақстанға заңды жолмен әкелінген болуы.

Осы үшеуі түгел болса ғана құрылғы еш қиындықсыз желіге қосылып, қызмет көрсете береді.

Абоненттік құрылғыларды тіркеу қалай жүргізіледі?

Ұялы байланыс құрылғыларын тіркеу жүйесі олардың мәртебесін анықтап, желіде қандай шартпен жұмыс істей алатынын белгілейді. IMEI жүйесі үш негізгі тізімді пайдаланады:

Ақ тізім

Верификациядан толық өткен, базаға тіркелген құрылғылар.
Мұндай техникаға ешқандай шектеу жоқ - байланыс қызметтерінің бәрі қолжетімді.

Сұр тізім

Қосымша тексеруді қажет ететін құрылғылар.
Оларға желіде уақытша жұмыс істеуге 30 күнге дейін рұқсат беріледі. Сол мерзім ішінде иесі құрылғының мәртебесін нақтылап, верификациядан өтуі керек.

Қара тізім

IMEI-коды өзгертілген, қате, жоқ немесе қолдан жасалған құрылғылар.
Сонымен қатар GSMA халықаралық қара тізіміне ұрлық не басқа да себеппен енгізілген аппараттар да осы санатқа кіреді. Мұндай құрылғыларға желіге қосылуға тыйым салынады.

Қысқасы, жүйе кімнің техникасы заңды, кімнің құрылғысы күмәнді екенін нақты көріп отырады.

IMEI кодын қай жерден табуға болады?

Құрылғының IMEI-н білу - ең оңай істің бірі. Оны бірнеше тәсілмен тексеруге болады:

1. Арнайы команданы теру

Телефонға *#06# терсеңіз, экранда IMEI бірден шығады.
Егер құрылғы Dual-SIM болса - әдетте екі IMEI көрсетіледі.

2. Параметрлер мәзірі арқылы

Android:
Параметрлер → Телефон туралы → IMEI
(кейде Құрылғы туралы ақпарат → Күй → IMEI)

iPhone / iPad:
Settings → General → About → IMEI

3. Қораптан немесе құжаттардан

Құрылғының қорабында, гарантиялық талонда немесе техникалық құжаттамада IMEI міндетті түрде болады.
Ескі телефондардың алынбалы батареясының астында да көрсетілетін.
Роутер, модем, трекер сияқты SIM-картасы бар құрылғыларда - корпусқа жапсырылған стикерден табасыз.

Қысқасы, IMEI жасырынып жатпайды - тек қай жерден қарау керегін білу жеткілікті.

Құрылғының мәртебесін сайттан қалай тексеруге болады?

Қазақстанда абоненттік құрылғыларды бақылауға арналған арнайы база бар - БДИК (идентификациялық кодтар деректер қоры). Тексеру ресми сайт арқылы жүргізіледі: imei.rfs.gov.kz.

Онда мына мүмкіндіктер қолжетімді:

• IMEI бойынша құрылғының верификация мәртебесін тексеру;
• Белгілі бір IMEI-ге тіркелген абоненттік нөмірлер санын көру;
• Пайдаланушының ЖСН-іне тіркелген нөмірлер санын тексеру.

Маңызды нюанс: мемлекеттік база IMEI-дің алғашқы 14 санын ғана ескереді.
Яғни соңғы бақылау цифрасы есепке алынбайды - бұл қалыпты жағдай.

Қысқасы, құрылғыңыздың заңды мәртебесін бірнеше секундта онлайн анықтай аласыз.

IMEI мәртебесін USSD-кодтар арқылы қалай тексеруге болады?

Желі операторлары IMEI мәртебесін жедел тексеруге, құрылғыны тіркеуге немесе қайта тіркеуге арналған арнайы USSD-командалар ұсынады. Бұл - сайтқа кіріп әуре болмай, қажетті әрекетті бір минутта орындаудың ең жылдам жолы.

1. Өз IMEI-кодыңызды білу

Барлық операторларда әмбебап команда: *#06#

2. Нөмірдің тіркелуін тексеру

• Kcell/activ: *562#
• Tele2/Altel: *835#
• Beeline: *835#

3. Құрылғының (IMEI) тіркеу мәртебесін тексеру

• Kcell/activ: *660*2#
• Tele2/Altel: *6914*1*2#
• Beeline: *691*2#

4. Жаңа құрылғыны бастапқы тіркеу

Kcell/activ:
*660*1# немесе ЖСН/паспорт нөмірін 6006 нөмеріне SMS арқылы жіберу.

Tele2/Altel:

• ҚР азаматтары: *6914*1*1# немесе ЖСН-ді 6914 нөмеріне SMS арқылы жіберу
• Шетел азаматтары: *6914*3#

Beeline:

• ҚР азаматтары: *691#, содан кейін ЖСН енгізу
• Шетел азаматтары: *693#, содан кейін паспорт нөмірін енгізу
• Немесе 6914 нөмеріне қоңырау шалуға болады

5. Құрылғыны басқа адамға қайта тіркеу

• Kcell/activ: *660*3#
• Tele2/Altel: *6914*1*3#
• Beeline: 6914 - мәзірден «Қайта тіркеу» бөлігін таңдау

6. Құрылғыны тіркеуден шығаруға арналған командалар

• Kcell/activ: *660*4#
• Tele2/Altel: *6914*1*4#
• Beeline: 6914 - мәзірден «Тіркеуден шығару» таңдау және ЖСН енгізу

Қысқаша айтқанда, барлық операторларда логика бір: нөмір тіркеуі бөлек, құрылғы тіркеуі бөлек, ал негізгі әрекеттер - тексеру, тіркеу, қайта тіркеу және шығару - барлығы USSD арқылы қолжетімді.

Егер құрылғы верификациядан өтпеген болса не істеу керек?

Әдетте жаңа смартфонды ресми дүкеннен алғанда IMEI-ді ақ тізімге енгізу жұмысын сатушының өзі орындайды. Бірақ құрылғыны шетелден алып келсеңіз немесе ол қандай да бір себеппен сұр тізімге түсіп қалса, верификацияны өзіңіз де жасай аласыз. Ол үшін мемлекеттік портал - kz-imei.kz пайдаланылады.

Жүйеге кіру тәртібі өте қарапайым:

1. Жеке кабинетке кіру

Алдымен ЖСН немесе БИН енгізесіз.
Сосын өзіңізге қолайлы авторизация түрін таңдайсыз - әдетте ЭЦҚ.

2. «Профиль» бөліміне өту

Мәзірден «Құрылғыларды верификациялау» деген бөлімді ашасыз.

3. Өтінім түрін таңдау

Бұл жерде «Құрылғыларды заңдастыру» опциясын таңдауыңыз керек.

4. Құжаттар бойынша айырмашылық

• Жеке тұлғалар бұл қадамды өткізіп жібереді.
• Заңды тұлғалар құжат дерегін енгізеді:
  құжат түрі - СНТ, ал өтінім нөміріне 1 деп жазады (бірінші өтінім үшін).

5. Құрылғы туралы мәліметтерді енгізу

Қолмен енгізуге немесе егер техника 10-нан көп болса - файлды бірден жүктеуге болады.
Минималды деректер: бренд, модель, IMEI1, IMEI2.

6. Өтінімді ЭЦП арқылы қол қою

Өтінім жіберілгеннен кейін мәртебені «Менің өтініштерім» бөлімінен қарайсыз.
Жүйе әдетте 8 сағат ішінде нәтижесін шығарады.

Қысқасы, егер құрылғыңыз сұр аймақта қалып қойса - мәселені онлайн бірнеше минутта шешуге болады.

Егер құрылғы қара тізімге түсіп кетсе

Кейде құрылғының сұр тізімге түсуі заңсыз әкелумен мүлде байланысты болмайды. SIM-картаны басқа слотқа ауыстыру, операторды өзгерту, техникалық ақаулар - осындай қарапайым жағдайлар да мәртебені уақытша «күдік» аймағына жіберуі мүмкін.

Мұндай кезде пайдаланушыға 30 күндік мерзім беріледі. Осы уақыт ішінде верификациядан өтпесе, құрылғы қара тізімге енгізіліп, мобильді байланыс қызметтеріне толықтай шектеу қойылады.

Егер сіз құрылғы қара тізімге шын себепсіз түсіп қалды деп ойласаңыз, мына қадамдарды орындаған дұрыс:

• Ең алдымен сатушыға жүгіну.
  Құжаттағы немесе өндіруші берген ақпараттағы қателерді түзетуі мүмкін.
• Алаяқтыққа күдік болса - құқық қорғау органдарына өтініш беру.
• Өзіңіздің операторға хабарласу.
  Кейде мәселе желілік деректерге немесе техникалық сәйкессіздікке байланысты болуы мүмкін.

Қысқасы, қара тізім - соңғы шара. Ал оған дейін жүйе құрылғыға толық верификациядан өтуге жеткілікті уақыт береді.