Қазақстандағы дропперлер мәселесі: Қаржылық алаяқтықтың көлеңкелі көмекшілері
Қаржылық алаяқтықтың жаңа формалары кең таралып келе жатқан заманда "дроппер" ұғымы да жиі айтылып жүр. Дроппер (ағылшынның drop — "қалдыру", "жібере салу" сөзінен шыққан) — бұл қылмыскерлердің ақшаны жасыру немесе жылыстату үшін пайдаланатын тұлға. Олар банктік карта ашады, жеке деректерін береді немесе өзінің атына аударылған қаражатты үшінші тұлғаларға жолдайды, деп хабарлайды El.kz интернет порталы.
Көбінесе дропперлердің өздері алаяқтыққа қатысып жатқандарын толық түсінбейді. Олар "жұмыс" немесе "онлайн табыс" деп ұсынылған ұсыныстарға сеніп, оңай ақшаға қызығып, заңсыз әрекетке тартылады.
Қазақстандағы жағдай
Соңғы жылдары Қазақстанда киберқылмыс пен қаржылық алаяқтық белең алып келеді. Қаржы мониторингі агенттігінің деректері бойынша:
2023 жылы 1 200-ден астам дроппер анықталды.
Олар арқылы 1 миллиард теңгеден аса қаржы заңсыз айналымға түскен.
Көп жағдайда дроппер рөлінде студенттер, жұмыссыз жастар мен зейнеткерлер кездеседі.
Әсіресе Алматы, Астана, Шымкент сияқты ірі қалаларда дропперлердің саны артып отыр.
Дроппер схемасы қалай жұмыс істейді?
Алаяқтар жалған жұмыс ұсынып, "банк картасын тірке", "ақша аудару", "онлайн курьер бол" сияқты ұсыныстар жібереді.
Дроппер өзінің ЖСН, құжатын, банктік картасын ұсынады.
Оның картасы арқылы алаяқтық жолмен алынған қаражат өткізіледі.
Дропперге шағын комиссия (5-10%) беріліп, қалғаны қылмыскерге аударылады.
Құқық қорғау органдары аударымдарды тексергенде, бірінші жауапқа тартылатын – дроппер.
Заң алдындағы жауапкершілік
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне сәйкес:
190-бап – «Алаяқтық»;
262-бап – «Қылмыстық топқа қатысу»;
218-бап – «Қылмыстық жолмен алынған ақшаны немесе өзге мүлікті заңдастыру».
Егер адам өз еркімен картасын берген болса және пайда тапқан болса – ол қылмыстық жауапкершілікке тартылады. Тіпті кей жағдайда түрме жазасына кесіліп, бас бостандығынан айырылады.
Дроппер болу қалай алдын алынады?
Жеке деректерді ешқашан бөгде адамдарға бермеу.
Күдікті онлайн ұсыныстардан бас тарту.
"Оңай ақша" ұсынатын жарнамаларға сенбеу.
Банктік карта мен мобильді қосымшаларды тек өзіңіз қолдану.
Киберсауаттылық пен құқықтық білімді арттыру.
Қорытынды
Дропперлер — заманауи киберқылмыстың негізгі "көлеңкелі" буыны. Олар қылмыскердің орнында заң алдында тұрады.
Бұл проблема жастардың құқықтық сауатсыздығынан және қоғамдағы әлеуметтік теңсіздіктен туындап отыр.
Қаржы институттары, мектептер мен ЖОО, БАҚ – бұл қауіптен сақтандыруда маңызды рөл атқарады.
Дроппер болу – қылмыс. Қазіргі таңда «білмей қалдым» деген сылтау – заң алдында қабылданбайды. Қазақстан азаматтары өздерінің қаржылық және цифрлық қауіпсіздігіне жауапкершілікпен қарауы тиіс. Әр адам өз құқығын қорғап қана қоймай, басқаларды да ескерте білуі керек.
Оңай табыс – ауыр жауапкершілікке апаратынын еш уақыт ұмытпау қажет.
Қысқа да нұсқа. Жазылыңыз telegram - ға
Оқи отырыңыз 
