Жауын-шашынның көп жылдық ауытқуларын зерттеу қазіргі география ғылымының өзекті міндеттерінің бірі болып табылады. Бұл курстық жұмыста Қазақстанның Аягөз, Зайсан, Семей және Өскемен станциялары бойынша 1971-2012 жылғы негізгі климаттық ерекшелігінің, яғни жауын-шашынның, олардың аномалияларының өзгерісін, оң және теріс таңбалы аномалиялар, сонымен қатар жауын-шашынның статистикалық сипаттамаларының өзгеруіне анализ беріледі. Осы орайда El.kz интернет порталы ғалымдардың зерттеуін назарларыңызға ұсынады.
Қазақстан жауын – шашынмен аз қамтылған аудандар қатарына жатады. Шөл зонасында жауын – шашындар мүлдем жоқтың қасы. Сондықтан, Қазақстанның ең маңызды климаттық сипаттамасы құрғақшылықпен ерекшеленеді
Қазақстан Еуразия материгінің тура орталығында орналасқаны анық. Сол себептен, Совет Үкіметінің негізгі ылғал көзі болып табылатын атлантикалық ауа массасы көп әсер ете алмайды. Қазақсанның солтүстік аймақтарына арктикалық суық ауа массалары әсер ететіндігі Еуразияның барика-циркуляциялық ерекшеліктерін айқындайды. Солтүстік жарты шардың экваторлық шөлдерінде Орта Азия мен Қазақстанның оңтүстігіндегі шөлдер есебінен жергілікті құрғақ климат күшейе түседі.Жылы мезгілдердегі түсетін жауын-шашындар үлкен температуралармен үйлесіп, құрғақшылыұтың алдын алады, әсіресе, шөлді зоналарда.
Қазақстан жауын аз түсетін аймаққа жатады. Оның бірден-бір себебі, Қазақстанның Еуразияның орталығында орналасуы, атлантикалық ылғалды ауа массаларының аздап келуінен. Осының себептерінен құрғақшылыққа алып келеді. Құрғақшылық Орталық Азиядағы және оңтүстік Қазақстандағы шөлдердің болуынан да артады. Күн жылы кездегі жауындар ыстық күн әсерінен ылғалдылығы төмендейді, көбінде мұндай жағдай шөлдерде көптеп кездеседі.
Қазақстан Еуразия материгінің тура орталығында орналасқаны анық. Сол себептен, Ресейдің негізгі ылғал көзі болып табылатын атлантикалық ауа массасы көп әсер ете алмайды. Қазақсанның солтүстік аймақтарына арктикалық суық ауа массалары әсер ететіндігі Еуразияның барика-циркуляциялық ерекшеліктерін айқындайды. Солтүстік жарты шардың экваторлық шөлдерінде Орта Азия мен Қазақстанның оңтүстігіндегі шөлдер есебінен жергілікті құрғақ климат күшейе түседі. Жылы мезгілдердегі түсетін жауын-шашындар үлкен температуралармен үйлесіп, құрғақшылыұтың алдын алады, әсіресе, шөлді зоналарда.
Климаттық және орографиялық шарттардың әр түрлілігінен Қазақстанда аумағында жауын-шашын біртекті таралмаған. Сонымен, Қазақстанда жауын-шашынның жылдық таралу мәліметері бойынша жауын-шашын мөлшері
100 милиметрден (мм) 1000 мм-ге дейінгі аралықта таралады.
Ал Қазақстанның далалы аудандарында жылына 250-300 мм мөлшерде жауын-шашын түседі. Дала зонасының ішінде жіңішке жолақпен қоршалған орманды дала зонасында жылына 300-400 мм жауын түседі. Бұл жолақ Петропавл, Ақмола және Қарғалы арқылы өтіп, шамамен солтүстіктен оңтүстікке қарай орталық арқылы созылған.
Дала зонасынан оңтүстікке қарай жауын-шашын мөлшері азаяды. Орталық Қазақстан облысында орташа есеппен жылына 125-250 мм жауын түседі.
Ең аз жауын-шашын түсетін аудандарға Балхаштың оңтүстік-батыс жағалауы, Арал маңы Қызылқұмының оңтүстік-батыс бөлігі және Үстірттің оңтүстігі жатады.
Тау жоталарына жақындаған сайын жауын-шашындардың мөлшері фроттардың әсерінен күрт өседі. Қазақстанның шығысы мен оңтүстік шығысындағы таулы аудандары ылғалдылығымен ерекшеленеді. Ол аудандарда орташа есеппен жылына 400-1000 мм аралығында жауын-шашын түседі.
Алтай тауларының батысында ашық батыс-шығыс ауа массалары әсерінен 1500 мм-ге дейін жоғарылайды. Ал шығыс жоталары, керісінше, жауын-шашынға кедей. Зайсан көлі орналасқан, таудың орталығындағы қазаншұңқырында орташа есеппен жылына 150 мм-ден аз жауын түседі.
Соңғы жылдардың ішінде Қазақстан территориясында циклондық және антициклондық формалану әсерінен, Арктикадан, Атлант мұхитынан және Орта Азиядан тасымалданатын ауа массаларының әсері үздіксіз жүріп отырады. Трансформация нәтижесінде, олардың гидротехникалық сипаттамалары айтарлықтай өзгеріп отырады.
Қазақстанның солтүстігінен оңтүстігіне дейін, батысынан шығысына дейін біркелкі созылмағандықтан, яғни, жер бедері әр түрлі болғандықтан, айлық және мезгілдік аномалияның мәндері теріс және оң мәндерге озгеріп отырады. М. Х. Байдал көрсеткендей (1953), жауын-шашынның Қазақстан бойынша таралуының территориалдық сипаттамалары мен үш циркуляцияның формасының схемасы арасында жеткілікті келісілген байланыс бар.
Мезгілдік шығыс-еуропалық циркуляция типі кезінде жауын-шашын мөлшері Қазақстанның батысынан шығысына қарай жоғарылайды, ол орташа есеппен норманың 120 %-на жетеді, ал көктемде 140 %. Батыс және оңтүстік-батыс өңірлерінде, керісінше, жауын-шашын мөлшері 40-50 % нормадан азая береді.
Қазақстандағы айлық жауын-шашынның таралуы бойынша келесі үш тип ажыратылады:
1) максимумы шілде айында түсетін жазғы жауын-шашын. Сонымен қатар көктемде күзге қарағанда жауын көбірек түседі;
2) максимумы көктемде түсетін салыстырмалы біркелкі таралған айлық жауын-шашын;
3) жазда 2 максимуммен – біреуі көктемде және қосымшасы күзде түсетін терең минимумды жауын-шашындар, олар оңтүстікте жіне оңтүстік-шығыс Қазақстанда кездеседі.
Сонымен, таулы заналарда жауын-шашынның айлық мөлшері 100-200 мм-ді құрайды. Жаз мезгілінің 3 айлық мәліметі бойынша қарастыратын болсақ, солтүстік аудандарда орташа алғанда 3 ай ішінде жылдық жауын мөлшерінің 40-50 %-ы түседі, ал орталық зонада 25-30 %, ал орталық бөлікте тек 5-15 % ғана түседі.
Қазақстанда кейбір кездерде кез келген ай ішінде жауын-шашынның мүлдем байқалмауы мүмкін. Мысалы, шөл занасында жылы мезгілдерде 4-5 ай қатарынан жауын-шашын байқалмауы мүмкін. Тіпті, солтүстік аудандарда
2 айдан аса көктемгі-жазғы мезгілдерде жауын-шашын кездеспеуі мүмкін.
Жалпы, атмосфералық жауын–шашындар деп – жер бетіне атмосферадағы бұлттардан жауатын су тамшылары мен мұз кристалдарын (қар, бұршақ) айтады. Метеорологияда жауын мөлшерін мм су қабатымен (мм) өлшейді.
Синоптикалық пайда болу жағдайына байланысты жауын–шашындар массаіші және шептік болып екіге бөлінеді.
Массаіші жауын–шашындар біртекті ауа массалары ішінде пайда болады. Тұрақты стратификациялы жылы ауа массасындағы қатпарлы (St) бұлттардан сіркіреуік, қалың қатпарлы–будақ (Sc) бұлтынан кейде саябыр ақ жауын жаууы мүмкін. Тұрақсыз стратификациялы салқын ауа массасы бұлттарынан нөсер жауын жауады.
Шептік жауын–шашындар атмосфералық шептердің өтуімен байланысты. Жылы шепке ақ жауын тән, салқын шепке нөсер жауын тән. Ол нөсерлеп бастап, ақ жауынға ұласады.
Егер бұлт тамшылары (кристалдары) белгілі себептермен іріленіп, салмақтары өсіп, ауаның жоғары бағытталған қозғалысы оларды қалқытып ұстап тұра алмайтын болса, онда ол бұлттан жауын жауады.
Бұлт тамшылары конденсациялык, сублимациялық және каогуляциялық жолдармен іріленеді. Тамшылар жауын болып түсетін өлшемге дейін конденсациялық жолмен ірілене алмайды. Ондай жолмен тек майда тамшылар пайда болады. Конденсация нәтижесінде тамшы үстіне су қосылып өлшемі
0,1 мм-ге дейін жылдам өседі, ал одан ірі тамшылар пайда болу үшін өте ұзақ уақыт қажет. Майда және ірі тамшылардың үстінде қанығу қысымы әртүрлі болатындықтан, өлшемдері әртүрлі тамшылардан тұратын бұлттарда конденсациялық ірілену процесі қарқындырақ жүреді. Майда тамшы үстіндегі ауадағы су буының қанығу қысымы ірі тамшы үстіндегіден үлкенірек болады. Су буының белгілі бір нақты парциалды қысымы кезінде кіші тамшы үшін ондай ауа қанықпаған, ал ipі тамшы үшін қанығып кеткен болып шығады. Сондықтан, майда тамшы буланады да, су буы ірі тамшы үстіне конденсацияланып қонады, яғни су кіші тамшыдан ірі тамшыға тасымалданады.
Бұлт элементтері жауын өлшеміне дейін сублимациялық және коагуляциялық жолдармен іріленеді.
Коагуляциялық ірілену – тамшылардың бір-біріне қосылуы арқасында іріленуі. Оның гравитациялық, турбуленттік, броундық және электростатикалық каогуляция түрлері ажыратылады. Гравитациялық каогуляция – ауырлық күші алқабында әртүрлі жылдамдықпен құлайтын әртүрлі өлшемді тамшылардың бір-бірімен соқтығысып бірігуі. Турбуленттік каогуляция – ауадағы турбуленттік қозғалыстар арқасында тамшылардың бір-бірімен соқтығысып бірігуі. Броундық каогуляция – молекулалық-жылулық (броундық) қозғалыстар арқасында тамшылардың бірігуі. Электростатикалық каогуляция – қарсы таңбалы зарядталған тамшылардың бір-бірін тартып бірігуі. Бұлардың жауын құру үшін маңыздылары алғашқы екі түрі болып табылады. Каогуляциялық ірілену арқасында сіркіреуік пен қарқындылығы төмен, саябыр жауындар жауады.
Мол жауын жауу үшін бұлттар аралас болуы керек, яғни бұлт қатты салқындаған тамшылар мен мұз кристалдарынан тұруы тиіс. Мысалы, биік–қатпарлы, қатпарлы–жаңбыр және будақ–жаңбыр бұлттары, аралас бұлттардағы тамшылар мен мұз кристалдары үстіндегі қанығу қысымдарының айырмашылығы үлкенірек болатындықтан, су буының тамшыдан кристалға тасымалдануы жылдамырақ жүреді, яғни кристалдар өсіп, сублимациялық ірілену орын алады. Тамшы үстіндегі ауадағы су буының қанығу қысымы мұз кристалы үстіндегіден үлкенірек болады. Су буының белгілі бір нақты қысымы кезінде тамшы үшін ондай ауа қанықпаған, ал мұз кристалы үшін қанығып кеткен болып шығады. Сондықтан тамшы буланады, мұз кристалы өседі. Тамшыдан кристалға судың тасымалдану жылдамдығы минус 12 °С-та ең жоғарғы қарқындылығына жетеді, себебі ондай температурада қанығу қысымдарының айырмашылығы максималды болады.
Біртекті бұлттарды, яғни тек тамшылардан немесе тек мұз кристалдарынан тұратын бұлт массасын коллоидті-тұрақты дейді. Әсіресе, ондағы бұлт элементтерінің өлшемдері біркелкі болып келсе, ол коллоидті өте тұрақты болады, яғни ондай бұлттардан жауын жаумайды немесе жауын тамшылары түзілу үшін ұзақ уақыт қажет. Мысалы, шарбы–будақ (Сс), биік–будақ (Ac), қатпарлы–будақ (Sc) және будақ (С) бұлттар коллоидті тұрақты болып келеді. Фазалық құрамы және элементтерінің өлшемдері әртүрлі болып келетін бұлттарды коллоидті тұрақсыз бұлттар дейді. Ондай бұлттарда бұлт элементтері жылдам іріленіп, жауын жауады. Мысалы, қатпарлы–жаңбыр (Ns) және будақ–жаңбыр (Cb) бұлттары коллоидті өте тұрақсыз болады.
Физикалық жағдайына байланысты жауындар үшке бөлінеді:
1) қатпарлы-жаңбырлы және биік-қатпарлы бұлттарынан жауады. Олар бұлттармен байланысты болады, олардан ақ жауын–шашын жауады. Бұл жауындардың қарқындылығы орташа болып келеді. Олар үлкен аумаққа және ұзақ уақытқа жауады. Көп жағдайларда ақ жауындар жауады;
2) будақ–жауын бұлттарынан жауады, олар конвекциямен байланысты, олар қарқынды жауып, аз уақытқа жауады. Олардан нөсер жауын–шашындар жауады. Салқын ауа массасы ауасы жылы жерден өтіп жатқанда, жауын кейде бірнеше минутқа ғана созылады. Жазда кейде егер бұлт үлкен аумақты алып жатса, онда жауын бірнеше сағатқа созылады. Америка Құрама Штаттарындағы (АҚШ) зерттеулер бойынша, орташа алғанда, шамамен сол бұлттан жауған жауын мөлшері 20 шаршы километр шамасында болады. Жауынның қарқындылығы өте өзгермелі болып келеді. Мысалы, бір бұлттан жауған жауын сол орынымен салыстырғанда 1–2 километр жерде оның мәні 50 мм-ге дейін өзгереді;
3) будақ және ақ жауындардан басқа тағы бір түрі сіркіреуік жауындары жауады. Бұл массаіші жауындары болып табылады, олар қатпарлы және қатпарлы–будақ бұлттарынан жауады, жылы және тұрақты ауа массаларынан жауады. Бұл бұлттардың вертикалды таралуы үлкен емес болғандықтан, жылы кездерде жауындар тек тамшылардың бірігуінен ғана пайда болады. Түсетін сұйық жауын сіркіреуік, ол өте майда тамшылардан тұрады. Қысқы кездері температура төмен болған жағдайда көрсетілген бұлттарда кристалл болуы мүмкін. Сонда сіркіреуікпен бірге майда қарлар түсуі мүмкін, оларды қар жармасы деп атайды.
Жауындардың тәуліктік жүрісінің қайталануы құрлықта жауын мөлшерінің тәуліктік жүрісімен тура келеді. Құрлықта жауынның қарқындылығы түске дейін аз, ал түстен кейін және түнде жоғары болып келеді. Орта ендіктерде максималды жауындардың қарқындылығы 14–16, ал минимумы 4–6 сағаттарда байқалады.
Жоғарғы ендіктерде жауынның максимум мәні қыста бақыланады, ал батыс жағалауларда көбінде күзде. Материктің ішкі аумақтарында жауынның көп мөлшері жазда түседі, аз мөлшері қыста. Бұл жаздық жауындар теңіздердің булануынан пайда болады.
Жерорта теңізінің аумағында және шығыс аумақтарда (Иранда, Иракта және орталық Азияда) күн суық кезде жауын мөлшері көп болады, ал жазда құрғақ болады.
Ең көп жауын мөлшері экваториальді аумақта, шамамен 1000-2000 мм, кей жерлерде 10000 мм жылына түседі. Экватордың екі жағынан субтропикті аумақтарда жауын мөлшері экватормен салыстырғанда азырақ, шамамен
250 мм және одан да аз. Қоңыржай ендіктерде жауындардың жылдық мөлшері өседі, көбінде материктердің батыс аумақтарында, онда теңіз желдері ылғалды ауа массасын алып келеді. Бұл жағалауларда шамамен 1000 мм және одан да көп. Континент орталықтарына қарай жауын мөлшері азаяды. Поляр ендіктерде өте аз түседі шамамен 250 мм және одан аз. Оның себебі температураның төмендігі, буланушылықтың аз болуы және ауада су буының аз болуы.
Жер шарында жауынның ең көп жауатын түсетін жер Үндістан. Онда Черапунджида және Үндістанның солтүстік-шығысында орналасқан Ассамда орташа есеппен жылына 11 000 мм жауады. 1861 жылы жылына жауын мөлшері 23 000 мм құраған, шілде айында 9000 мм жауған, ал 1974 жылы 24 326 мм жауған. Жауынның тағы көп түсетін жері Черапунджаға жақын орналасқан Манайурамеде, жылына 12 680 мм. Гавай аралдарының біреуінде (Кауай) теңіз деңгейінен 1738 метрде орналасқан жауынның жылдық мөлшері 12090 мм. Жауынның көп мөлшері Камерун тауының етегінде, жылына 9500 мм.
Жауынның ең аз мөлшері шөлдерде жауады. Атакама шөлінде және Нила (Асуан, Вади-Хальфи ) жазығында кей жылдарда мүлдем жауын жаумайды. Атакама шөлінде осы уақытқа дейін жауын жаумаған. Сахараның көп бөлігінде жылына 50 мм-ден аз жауады.
Жауындардың таралуы жер шарының біркелкі еместігіне байланысты. Тауда жауынның мөлшері өседі. Таудың жылы етектерінде жауын мөлшері көптеп жауады. Оның себебі ауа массалары мен фронттардың жүруіне байланысты. Олармен соқтығысқан ауа қосымша су буының конденсациясына әкеп соғады, сондықтан жауын мөлшері көп.
Жауынға көп теңіз ағыстары әсер етеді. Жылы ағысты жағалауларда жауын мөлшері көп. Материктердің батыс жағалауларында тропикті және субтропикті ендіктерде суық ағыстар, онда жауын мөлшері аз, бірақ көп тұмандар болады. Оның себебі жылы ағыстардағы ауада су буының мөлшері көп. Жылы ағыстар суық ауа орнына келгенде су буының конденсациясы болады. Осыдан жылы ағысты жағалауларда жауын мөлшері көп. Суық аумаққа суық ағыс барғанда ауа жылынып су буы пары болмайды. Осыдан суық ағысы бар материк жағалауларында (мысалғы, Оңтүстік Африка, Оңтүстік Америка), жауын аз түседі, және осы жағалаулар құмды болып келеді.
Жауындар жер бетіне түсіп, одан қайта буланады. Буланған сулар жел арқылы теңіздер мен мұхиттарға барады, одан қайта буланып жауын болып түседі. Осымен жер шарында су айналымы периодты түрде айналып тұрады.
К. И. Кашин, Х. П. Погосян, О. А. Дроздов және М. И. Будыко зерттеулерінде жауынның пайда болуына көп мөлшерде су буы атқарады. Олар ауа ағыстары арқылы келеді. Бірақ көп мөлшердегі бу сол жердегі булануға байланысты.
20 %, екі материктердің солтүстіктерінде 20-30 %, ал құмдарда 30 % жоғары.
Еуропа жағалауында көп мөлшерді жылда жауын 1,5-2 есе көп жауады, Орта Еуропада 3 есе, Ресейде 2,5-3, Италияда 4 есе көп.
Орта Еуропада айлық өзгерулер шамамен норманың 25 %-ын құрайды, Оңтүстік Еуропада 50-60, Ресейдің Еуропалық бөлігінде және Сібірде 40-50, Ресейдің оңтүстігінде 50-70 %, Астраханда мамыр айында 90 %, Сан-Сальвадорда (Орталық Америкада) 1954 жылы сәуір айында 510 милиметр жауын түскен, 1955 жылы сәуірде тек 30 милиметр түскен.
Еуразияда жауынның жылдық өзгерісі көп. Өзгерулер жаз айларында жоғары. Кей жылдарда құрғақшылықтың болуы әсер етеді. Кейде бұл аймақта жауынсыз күндер 60-70 күнге созылады. Жазда жауынның ұзақ уақыт болмауы және температураның жоғары болуынан өсімдіктердің дұрыс өсуіне кері әсер етеді.
Даладағы айлық жауынның статистикалық құрылым талдауы көрсеткендей, тегіс жерлердегі станция аралықтарындағы ара қашақтақтық
50 километр болғанда, оптималды интерполяция айлық көрсетілімнің 20 %-ын құрайды. Жауын–шашынды өлшеу плювиограф және жауынөлшегіш бойынша, тек 200–500 текше сантиметр аймақта қана өлшеніледі. Ол көрсетілімдер ауданы одан да жоғары аймақтар көрсеткіштері болып табылады. Білуіміз бойынша, бақылау пунктінен 25 километр аралықта берілген қалыпты бойынша қақындылығы асып кетуі мүмкін. Ал таулы аудандар үшін станция арасы
25 километрден асса да, интерполяция қалыптыдан асып кетуі мүмкін. Осыдан Қазақстандағы барлық таулы аймақтардағы станцияларды алсақ, керекті дәлдік, кеңістіктегі дәлдік жеткілікті болмайды. Бұл онда болжанылатын өлшем айлық жауынның таралуы кеңістік бойынша біркелкі емес. Яғни жауынның үлкен көлемде өзгермешілігінің себебі, болжанылатын өлшем қашықтық бойынша емес, нақты мән бойынша алынуына байланысты. Осыған байланысты жағдайдың бірнеше түрлері бар, негізгі оптималды түрі – ол кеңістік бойынша жауынның орташа таралуы. Ол үшін республика аймағын керекті аудандарға бөлу қажет, сол бойынша станциялардан алынған мәліметтер бойынша жауынның болжамдар жасау қажет, мысалға М.И. Юдиннің бастауы бойынша жауынды болжау.
Көбінде жұмыстар жауапты аудандарда жүргізіледі, спецификалық ерекшеліктері бойынша халық шаруашылығына аса қажетті болжамдар жасалынады. Орташа жауынның мөлшері туралы мәліметтер көптеген теориялық сұрақтар мен есептеулерге жауап береді. Бірақ, аудандар өте үлкен қашықтықта орналаспауы қажет, кері жағдайда болжау мәліметтері күшін жояды.
Жауын–шашындар метеорологиялық құбылыстардың өте қиын түрі болып табылады, ол өзінің өзгешелігімен және ұзақ уақытқа болжанылуымен ерекшеленеді. Жауын–шашынға болжау негізгі үш бағытта іске асырылады: синоптикалық, статистикалық және гидродинамикалық. Синоптикалық және статистикалық әдістерге жауын–шашынға болжаулар бірнеше есеге жеңілденеді, сол үшін соңғы кездері синоптика-статистика бағыты қарқындырық болып табылады.
Айлық жауын–шашын ауытқуларының айлық таралулары синхронды уақыттарда атмосфера циркуляциясының ерекшелігіне байланысты, ол салқын және жылы адвекция бойынша ауа циркуляциясы жоғары фронталды аумақ бойынша қарастыруға болады, ендігі бойынша және синоптикалық аудан бойынша. Жоғарғы фронталды аумақ (ЖФА) бірінші және екінші айлардағы мәні бастапқыдай деп ойлаған. Ауытқулары сақталынып, таралады деп қабылданған.
Тексеру үшін жорамалды орташа айлық дала бойынша Н500 классификациясы қажет, ЖФА бойынша есеп жүргізу. Бұл классификация 1948–1976 жылдар аралығында жүргізілді және 1977–1980 жылдар аралығында. Оның ішкі мазмұны орташа айлық дала Н500 ЖФА бойынша зоналды (З) және меридионалды (М) түрге бөлінді. Ол үшін орташа квадраттық ауытқу есептелінді, ендік мәні, фронталды зона бақыланған аймақ бойынша. Егер σ<3,0-ден кіші болса, онда зоналды процеске жатады, ал егер σ>3,0-ден жоғары болса, онда мередионалды түрге жатады.
Ендікке байланысты ЖФА үш түрге жекеленді: солтүстік (А), қоңыржай (Б) және оңтүстік (В). Меридионалды түрге циркуляция түріне байланысты бөлінді А. Л. Кац бойынша: солтүстік (З), орталық (Ц), шығыс (В) және аралас (С). Циркуляцияның әр түрлігіне байланысты және уақытша өзгерулері бойынша τ 0, 1 және 2-ге тең айда Қазақстан станцияларында орташа ауытқулар есептелінді. Осы мақсатта айлық жауынның мөлшерінің таралуы туралы типті карталар алынды.
Карта талдаулары бойынша, әр түрлі түрдегі даладағы жауындар бір–бірінен айырмашылығы жоғары. Тапшылық ауданы (80 %-дан кіші), жеткілікті жағдай (80–120 % аралығы), артықшылық жағдай (120 %-дан жоғары) ерекшелінеді.
Қорытындылай келе, болжаулар үшін қолданылған әдістер жауын–шашынның таралуының ауытқуларында Қазақстанда болашақта жетіле түсуі анық.
Қысқа да нұсқа. Жазылыңыз telegram - ға
Оқи отырыңыз 
