Балалардың құқықтары мен қауіпсіздігі — әрбір мемлекеттің басты басымдықтарының бірі. Қазақстанда да бұл мәселе ерекше назарда тұр. Ел Үкіметі мен азаматтық қоғам ұйымдары балалардың өмір сүру сапасын жақсарту, оларды тұрмыстық, әлеуметтік және құқықтық тәуекелдерден қорғау бағытында жүйелі шаралар қабылдап келеді. Дегенмен, қазіргі таңда балалардың қорғалу деңгейі қандай? Қандай жетістіктер мен қиындықтар бар? Осы сауалдарға El.kz интернет порталы сараптамалық көзқараспен тоқталып көрді.
Балалар құқықтарын қорғау заңнамасы
Қазақстанда балаларды қорғау саласында құқықтық база жыл өткен сайын күшейіп келеді. Негізгі нормативтік актілер қатарында Қазақстан Республикасының «Балалардың құқықтары туралы» Заңы, «Отбасылық кодексі», «Әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы» және «Қылмыстық кодексі» бар.
Сонымен қатар, Қазақстан БҰҰ-ның Балалар құқықтары туралы конвенциясын ратификациялаған, бұл халықаралық стандарттарға сай балаларды қорғауды қамтамасыз етеді.
Мемлекеттік бағдарламалар мен шаралар
Балалардың құқықтарын қорғау және олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында бірнеше мемлекеттік бағдарламалар қабылданған. Соның ішінде:
- «Балалар жылы» және «Жастар жылы» сияқты арнайы бастамалар;
- Білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік қорғау салаларындағы нақты шаралар;
- Қауіпсіз орта құруға бағытталған мектептер мен тұрғын аудандарын бақылау;
- Қылмыс пен зорлық-зомбылыққа қарсы күрес.
Бұл бағдарламалар балалардың жан-жақты дамуына, денсаулығы мен психологиялық жағдайының жақсаруына ықпал етеді.
Балаларға қарсы зорлық-зомбылық пен кемсітушілік
Алайда, балаларды қорғау саласында әлі де өзекті мәселелер бар. Соңғы жылдары балаларға қатысты зорлық-зомбылық, оның ішінде отбасындағы зорлық пен мектептегі буллинг (қорқыту) жайлы хабарламалар жиілеп отыр. Бұл тұрғыда құқық қорғау органдары мен білім беру жүйесінің белсенділігі маңызды.
Кейбір өңірлерде балалардың тұрмыстық жағдайы да алаңдатарлық, әсіресе кедейлік деңгейі жоғары отбасыларда тәрбиеленетін балалар үшін. Олар мектептен тыс уақытта қауіпке көбірек ұшырауы мүмкін.
Психологиялық және әлеуметтік қолдау
Балаларға психологиялық көмек көрсету жүйесі Қазақстанда дамып келеді. Қазіргі уақытта көптеген аймақтарда балаларға арналған сенім телефондары, арнайы орталықтар және психологиялық қызметтер жұмыс істейді. Бірақ бұл қызметтердің барлығына теңдей қолжетімділігі мәселесі әлі шешілмеген.
Халықаралық бағалау және рейтингтер
Халықаралық ұйымдардың балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі бағалаулары Қазақстанның жетістіктерін атап көрсетеді, бірақ кейбір көрсеткіштер бойынша әлі де жақсартуға кең мүмкіндік бар. Мысалы, БҰҰ Даму Бағдарламасының мәліметтері балалардың өмір сүру деңгейі мен білім алу сапасын арттыру бағытында қадамдар жасалып жатқанын айтады, бірақ балалар кедейшілігі мен тұрмыстық зорлық мәселелері өзекті екенін ескертеді.
Қазақстанда балаларды қорғау саласында маңызды жұмыс атқарылуда, заңнамалық база мен мемлекеттік бағдарламалар күшейтілуде. Дегенмен, балаларға қатысты зорлық-зомбылықтың алдын алу, психологиялық қолдау қызметтерінің кеңеюі, сондай-ақ әлеуметтік теңсіздікті төмендету бағытында әлі де жүйелі шаралар қажет.
Балалардың құқықтары мен қауіпсіздігі — бұл қоғамның болашағына бағытталған міндет. Сондықтан Қазақстанда балалық шақтың әрбір баласы қамқорлықта болып, өз потенциалын толық ашуы үшін бірлескен күш-жігер мен жауапкершілік маңызды.
1 маусым – Халықаралық балаларды қорғау күні
1 маусым – Халықаралық балаларды қорғау күні әлемнің көптеген елдерінде, соның ішінде Қазақстанда да жыл сайын атап өтіледі. Бұл күн — балалардың құқықтарын қорғауға, оларды қуанышқа бөлеп, қауіпсіз әрі бақытты балалық шақты қамтамасыз етуге бағытталған ерекше мейрам.
Балаларды қорғау күні алғаш рет 1950 жылы атап өтілді. Оның бастамашысы – Халықаралық демократиялық әйелдер федерациясы. Бұл ұйым соғыстан кейінгі қиын кезеңде балаларды қорғау мәселесін күн тәртібіне шығарды. Содан бері бұл күн әлемнің ондаған елінде маңызды әлеуметтік мәнге ие халықаралық күнтізбелік датаға айналды.
Қазақстандағы маңыздылығы
Қазақстанда бұл мереке тек көңіл көтеру күні емес, балалардың құқықтары мен мүдделерін қорғау мәселелерін еске салатын маңызды дата. Бұл күні еліміздің барлық өңірлерінде түрлі мерекелік іс-шаралар, концерттер, сурет көрмелері, спорттық жарыстар, қайырымдылық акциялары ұйымдастырылады. Сонымен қатар, балалар үйлеріне, әлеуметтік мекемелерге, ауруханаларға ерекше назар аударылады.
Мемлекеттік органдар, үкіметтік емес ұйымдар мен қоғам белсенділері осы күні балалардың құқықтары, қауіпсіздігі мен денсаулығы туралы қоғам назарын аударуға тырысады.
Балалар – болашағымыз
Қазақстанда бүгінде 6 миллионға жуық бала бар. Олардың сапалы білім алуы, қауіпсіз ортада өмір сүруі, денсаулығы мен құқықтарының қорғалуы — мемлекеттің басты міндеттерінің бірі. Мемлекет тарапынан көптеген әлеуметтік бағдарламалар жүзеге асырылуда: «Балапан», «Балалар жылы», инклюзивті білім беру, көпбалалы отбасыларды қолдау секілді бастамалар осының дәлелі.
Алайда, бұл тек мемлекеттің ғана емес, бүкіл қоғамның жауапкершілігі. Баланың қауіпсіздігі мен әл-ауқаты — әр отбасының, әр ересектің қолында.
Қорытынды
Балаларды қорғау күні — тек мереке ғана емес, бұл — балаларға деген шынайы қамқорлықты, жауапкершілікті, болашаққа сенімді арттыруды білдіретін күн. Әрбір бала махаббатқа, білімге, қамқорлық пен қорғауға лайық. Сондықтан бұл күн бізге тағы да еске салады: баланы қорғау — баршамыздың ортақ міндетіміз.
Қысқа да нұсқа. Жазылыңыз telegram - ға
Оқи отырыңыз 
