Қазақстан жолдарындағы жаңа технология: лазерлік жарықтандыру не береді?
Қазақстанда жол қауіпсіздігін арттыру мәселесі әрдайым өзекті. Әсіресе ұзақ қашықтықтағы тасжолдарда ауа райының құбылмалылығы, түнгі қозғалыс және жүргізушілердің шаршауы жол-көлік оқиғаларының негізгі себептерінің бірі болып отыр.
Осыған байланысты Ішкі істер министрлігі мен Көлік министрлігі жаңа технологиялық шешімдерді енгізуді қолға алды. Соның бірі – лазерлік жарықтандыру жүйесі.
Жоба қалай жүзеге асырылып жатыр?
Бұл жаңашылдық пилоттық жоба ретінде Астана – Қарағанды (айналма жол арқылы) – Алматы автожолында іске қосылды. Нақтырақ айтқанда, Қарағанды – Балқаш бағытындағы учаскеде 7 аркаға 11 лазер орнатылған. Таңдалған аймақ кездейсоқ емес: бұл бағыт – климаттық жағдайы күрделі, боран мен тұман жиі болатын өңірлердің бірі.
Пилоттық жобаның басты мақсаты – жаңа технологияның тиімділігін нақты жағдайда тексеру. Егер нәтижесі оң болса, оны еліміздің басқа да қауіпті учаскелеріне енгізу жоспарлануы мүмкін.
Лазерлік жарықтандыру қалай жұмыс істейді?
Лазерлік жүйе жолдың бойына немесе арнайы орнатылған аркаларға орналастырылады. Ол төмен қарқындылықтағы жарық сәулелерін шығарып, жолдың бағытын визуалды түрде көрсетеді. Бұл сәулелер классикалық шамдар сияқты айналаны толық жарықтандырмайды, тек жүргізушіге бағыт-бағдар береді.
Мұндай тәсілдің бірнеше артықшылығы бар:
- көзді шағылыстырмайды;
- энергияны аз тұтынады;
- күрделі ауа райында да тиімді;
- жолдың геометриясын (бұрылыс, еңіс) айқын көрсетеді.
Қандай жағдайда ерекше пайдалы?
Қазақстанның климаттық ерекшеліктерін ескерсек, лазерлік технологияның маңызы зор. Ол әсіресе мынадай жағдайларда тиімді:
Боран кезінде. Қар ұшқындап, жол белгілері мен сызықтары көрінбей қалады. Лазер сәулесі қар арасынан да байқалып, бағытты сақтауға көмектеседі.
Тұман түскенде. Кәдімгі жарық көбіне тұманда шашырап кетеді, ал лазер сәулесі бағытты нақтырақ көрсетеді.
Түнгі уақытта. Ұзақ қараңғы жолда жүргізуші бағдарынан айырылуы мүмкін. Лазерлік белгілер визуалды тірек ретінде қызмет етеді.
Жаңбыр мен көктайғақта. Жолдың шекарасын айқындап, қозғалысты қауіпсіз етеді.
Жүргізуші психологиясына әсері
Көп жағдайда жол апаттары тек техникалық емес, психологиялық факторлармен де байланысты. Ұзақ уақыт рөлде отырған адам шаршайды, зейіні төмендейді, реакциясы баяулайды. Мұндай жағдайда бірсарынды қараңғы орта ұйқышылдықты күшейтеді.
Лазерлік жарықтандыру осы мәселені ішінара шешуге көмектеседі. Жол бойындағы жарық нүктелері жүргізушінің назарын ұстап, визуалды белсенділікті арттырады. Бұл – әсіресе түнгі сапарларда маңызды фактор.
Қауіпсіздікке ықпалы
Статистика көрсеткендей, жол-көлік оқиғаларының едәуір бөлігі:
- көріну деңгейі төмен болғанда;
- ауа райы қолайсыз кезде;
- жүргізуші шаршаған жағдайда орын алады.
Лазерлік технология осы үш фактордың екеуіне тікелей әсер етеді: көрінуді жақсартады және жүргізушінің сергектігін сақтауға көмектеседі. Демек, оның жол апаттарын азайтуға әлеуеті бар.
Әлемдік тәжірибе
Лазерлік немесе бағыттаушы жарық жүйелері кейбір дамыған елдерде бұрыннан қолданылып келеді. Мысалы:
- Скандинавия елдерінде қарлы боран жиі болатын жолдарда;
- Германия мен Жапонияда жоғары жылдамдықты трассаларда;
- АҚШ-та қауіпті бұрылыстар мен көпірлерде.
Қазақстанның бұл тәжірибені енгізуі – жаһандық трендке сай қадам.
Артықшылықтары мен мүмкін кемшіліктері
Артықшылықтары:
- қауіпсіздікті арттырады;
- жүргізушіге қосымша бағдар береді;
- энергия үнемдейді;
- инфрақұрылымды толық өзгертуді қажет етпейді.
Мүмкін кемшіліктері:
- бастапқы орнату құны жоғары болуы мүмкін;
- техникалық қызмет көрсету қажет;
- барлық учаскеде бірдей тиімді болмауы ықтимал.
Болашағы қандай?
Егер пилоттық жоба оң нәтиже көрсетсе, лазерлік жарықтандыру Қазақстанның басқа да қауіпті жол учаскелерінде пайда болуы мүмкін. Әсіресе:
- республикалық маңызы бар трассаларда;
- таулы аймақтарда;
- ауа райы күрделі өңірлерде.
Бұл – еліміздің жол инфрақұрылымын цифрландыру және жаңғырту бағытындағы маңызды қадамдардың бірі.
Лазерлік жарықтандыру – Қазақстан жолдары үшін жаңа, бірақ болашағы зор технология. Ол жүргізушілерге тек жарық беріп қана қоймай, қауіпсіз қозғалыс мәдениетін қалыптастыруға да ықпал етеді.
Дегенмен, кез келген технология жүргізушінің жауапкершілігін алмастырмайды. Жол қозғалысы ережелерін сақтау, жылдамдықты бақылау және шаршаған күйде көлік жүргізбеу – қауіпсіздіктің басты кепілі болып қала береді.
Оқи отырыңыз 
