©El.kz/Артем ЧУРСИНОВ

Қазақстан Конституциясына – 30 жыл: демократия мен тұрақтылықтың негізі

1995 жылы 30 тамызда бүкілхалықтық референдум арқылы қабылданған Қазақстан Республикасының Конституциясына биыл 30 жыл толып отыр. Бұл тарихи құжат мемлекеттің құқықтық жүйесінің іргетасы ғана емес, тәуелсіз Қазақстанның даму бағытын айқындаған негізгі саяси-құқықтық акт болып табылады. Үш онжылдықта Конституция елдің демократиялық институттарын қалыптастыруда, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғауда, сондай-ақ мемлекеттің тұрақтылығын сақтауда маңызды рөл атқарды, деп хабарлайды El.kz интернет порталы.

Конституцияның тарихи мәні

Тәуелсіздіктің алғашқы жылдары Қазақстан үшін саяси және экономикалық трансформация кезеңі болды. Елге жаңа қоғамдық қатынастарды реттейтін, билік тармақтарының теңгерімін қамтамасыз ететін және азаматтардың негізгі құқықтарын бекітетін құқықтық база қажет еді. 1995 жылғы Конституция осы қажеттілікке жауап берді.

Аталған құжаттың басты ерекшелігі – Қазақстанды демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде бекітуінде. Сонымен қатар, билік тармақтарының бөлінісі, заң үстемдігі және адам мен азаматтың негізгі құқықтарының қорғалуы – Конституцияның негізгі қағидаттары болып табылады.

Конституция мен реформалар

Соңғы жылдары Қазақстанда ауқымды саяси реформалар жүргізіліп келеді. Әсіресе, 2022 жылғы конституциялық өзгерістер биліктің суперпрезиденттік моделінен мықты Парламент пен жауапты Үкіметке көшуге жол ашты. Бұл – Конституцияның заман талабына сәйкес үнемі жетілдіріліп отыратынын көрсетеді.

Сондай-ақ, Адам құқықтары жөніндегі уәкіл институтының конституциялық мәртебе алуы, Конституциялық Соттың қайта құрылуы, азаматтардың тікелей ықпал ету тетіктерінің кеңеюі – демократияның жаңа кезеңін бастады.

Қоғамдық-саяси маңызы

Конституция – ел бірлігінің, тұрақтылығы мен келісімінің негізі. Қазақстандағы этносаралық татулық пен дінаралық келісімнің сақталуы да осы құжатта бекітілген қағидаттарға сүйенеді. Конституция азаматтардың тең құқығын қамтамасыз етіп қана қоймай, олардың әлеуметтік әл-ауқатын арттыруға бағытталған мемлекет саясатын жүргізудің кепілі болды.

Қорытынды

30 жыл ішінде Конституция Қазақстанды аймақтағы тұрақты және беделді мемлекетке айналдыруға зор үлес қосты. Ол елдің демократиялық даму жолын айқындап, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының сенімді кепілі ретінде қызмет етіп келеді.

Алдағы кезеңде Конституция құндылықтарын нығайту, құқықтық мәдениетті арттыру және демократиялық институттарды дамыту – Қазақстан қоғамының басты міндеттерінің бірі болмақ.