16 наурызда Мемлекет басшысы туризм саласы мен балалар спортын қолдауға қатысты заңға қол қойды. Заңға енгізілген жаңа түзетулерге сәйкес, қаржыландыруды бөлу қағидаты өзгереді: бұрын қаржы мекемелердің сметасына қарай бөлінсе, енді ол тікелей балалар санына байланысты болады. El.kz жаңа жүйемен танысып көрді.
Балалар мен жасөспірімдер спорт мектептерін жан басына шаққандағы қаржыландыру жүйесіне көшіру туралы заңды әзірлеген Туризм және спорт министрлігінде бұл тек техникалық өзгеріс емес, тұтас жүйе философиясының өзгеруі екені атап өтілді.
Қаржыландырудың өсуі реформаның ең көзге түсетін тұстарының бірі болды. Бұрын бір балаға жылына 233 мың теңге бөлінсе, енді бұл көрсеткіш шамамен екі есеге артып, 415 мың теңгеге жетті.
Мемлекет бұрынғы қаржыландыру деңгейі жаттығу сапасын да, секциялардың қолжетімділігін де қамтамасыз ете алмағанын мойындап отыр. Енді қаржы балаға «байланған», демек, спорт ұйымдары нақты тәрбиеленушілерді тартуға мүдделі болады.
Туризм және спорт министрлігінің ресми мәліметінше, жан басына шаққандағы қаржыландыру бюджет қаражатының ашық бөлінуін қамтамасыз етіп, балалар мен жасөспірімдер спортының қолжетімділігін арттырады.
Қазіргі таңда Қазақстанда 526 балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі жұмыс істейді. Онда 398 342 бала спортпен айналысады. Жаттығу процесін 15 мыңнан астам жаттықтырушы қамтамасыз етеді, ал қабылдау жасы бес жастан басталады.
Бұл көрсеткіштер жүйенің ауқымын көрсеткенімен, басқару жүктемесінің де жоғары екенін аңғартады.
Жүздеген мекеме, ондаған мың маман және 400 мыңға жуық бала үшін бірыңғай стандарттар, ашық есеп және ел көлемінде үйлесімді жұмыс қажет.
Жалпы алғанда, халықтың 41,4 пайызы, яғни 8,4 миллион адам спортпен айналысады. Оның ішінде 5,1 миллионы — балалар мен жасөспірімдер, бірақ олардың тек шамамен 30 пайызы ғана жүйелі түрде спортқа тартылған.
Бұл әлеуеттің әлі де жоғары екенін көрсетеді: балалардың 70 пайызы ұйымдасқан спорттан тыс қалып отыр.
2026–2028 жылдары реформаны жүзеге асыруға 74 миллиард теңге қарастырылған. Оның 1,8 миллиард теңгесі жаттықтырушыларға қосымша төлемдерге бағытталады, қалған қаржы инфрақұрылымды дамытуға, спорттық жабдықтар алуға, оқу-жаттығу жиындары мен жарыстар өткізуге бөлінеді.
Бұл тәсіл мемлекет тек жалақы төлеумен шектелмей, спорттың толыққанды экожүйесін дамытуға көңіл бөліп отырғанын көрсетеді.
Туризм және спорт министрлігінің мәліметінше, қаржы материалдық-техникалық базаны нығайтуға, жаттығу процесін қамтамасыз етуге және жаттықтырушылардың біліктілігін арттыруға жұмсалады.
Алайда инфрақұрылым мәселесі әлі де өзекті. Елде шамамен 25 мың спорт нысаны бар, бірақ олардың тек 20 пайызы ғана заманауи талаптарға сай келеді. Жыл сайын 90–100 жаңа нысан пайдалануға берілгенімен, бұл тапшылықты толық жоймай отыр.
Реформаның маңызды бағыттарының бірі — жаттықтырушылардың еңбекақысын арттыру және оларды ынталандыру. 15 мыңнан астам маман жүйенің негізін құрайды, ал нәтиже олардың біліктілігіне тікелей байланысты.
Бүгінде 670 мың қазақстандық ұлттық спорт түрлерімен айналысады, оның 450 мыңы — балалар. Бұл бағыт мәдени саясаттың бір бөлігі әрі жастарды тартудың тиімді құралы ретінде қарастырылады.
Жалпы алғанда, балалар спорты тәртіп қалыптастырып, көше ықпалына балама орта ұсынады.
Қазақстандағы балалар спортын реформалау бір мезгілде бірнеше міндетті шешуге бағытталған: қамтуды кеңейту, дайындық сапасын арттыру және қаржыландырудың ашықтығын қамтамасыз ету.
Қазіргі таңда мемлекет қаржылық және институционалдық негізді күшейтіп жатыр. Бірақ реформаның нақты нәтижесі жаңа ережелердің елдің барлық өңірінде — ірі қалалардан бастап ең шалғай аудандарға дейін — қаншалықты жүйелі орындалатынына байланысты болмақ.
Оқи отырыңыз 
