Қатерлі ісікті жойып, тінді қатар қалпына келтіретін жаңа технология
Халықаралық ғалымдар тобы сүйек қатерлі ісігін емдеуде тың әдісті ұсынды. Бұл тәсіл бір процедураның ішінде бірден екі маңызды міндетті атқарады: қатерлі ісік жасушаларын жояды және зақымданған сүйек тінінің қайта қалпына келуін қамтамасыз етеді.
Инновациялық технология арнайы қаптамасы бар магниттік нанобөлшектерге негізделген және онкологиядағы ең күрделі аурулардың бірін аз инвазивті жолмен емдеуге мүмкіндік береді.
Технология қалай жұмыс істейді?
Зерттеуге Бразилиядағы Оуро-Прету федералды университетінің ғалымы, доктор Анжела Андраде жетекшілік етті. Ғылыми жұмыстың нәтижелері Magnetic Medicine журналында жарияланған. Оның айтуынша, әзірленген магниттік биоактивті нанокомпозиттер бір мезгілде екі функцияны орындайды: магниттік гипертермия арқылы ісікті жояды және жаңа сүйек тінінің өсуін ынталандырады.
Технологияның мәні мынада: темір оксидінен жасалған нанобөлшектер арнайы биоактивті әйнекпен қапталады. Бұл бөлшектер адам ағзасындағы сұйықтықтарға ұқсас ортаға түскен кезде олардың бетінде апатиттер – сүйек құрамындағы бейорганикалық минералдарға ұқсас заттар тез түзіледі. Соның арқасында нанобөлшектер сүйек тінімен оңай бірігіп кетеді.
Сынақтан өткен барлық формулалардың ішінде кальций мөлшері ең жоғары нұсқа минералдану жылдамдығы мен магниттік әсері бойынша ең жақсы нәтиже көрсетті. Бұл оны медицинада қолдануға қолайлы ете түседі, – дейді доктор Андраде.
Магниттік гипертермия: қатерлі ісікке қарсы дәл соққы
Әдістің негізгі тетігі – магниттік гипертермия. Бұл тәсілде нанобөлшектерге айнымалы магнит өрісі әсер етеді. Соның нәтижесінде олар қыза бастайды да, қатерлі ісік жасушаларын ішінен «күйдіріп» жояды. Ең бастысы, бұл процесс сау жасушаларға зиян келтірмейді, өйткені нанобөлшектер тек ісік орналасқан аймаққа шоғырланады.
Ісік жойылғаннан кейін технологияның екінші кезеңі іске қосылады. Биоактивті әйнекпен қапталған сол нанобөлшектер сүйек тінінің қайта өсуін ынталандырады, яғни бұл әдіс «табу – жою – қалпына келтіру» қағидаты бойынша жұмыс істейді. Мұндай кешенді тәсіл сүйек қатерлі ісігін емдеуде дәл бұлай кеңінен қолданылған емес.
Неліктен маңызды?
Сүйек қатерлі ісігі сирек кездесетін аурулардың қатарына жатады – 2025 жылы барлық онкологиялық диагноздардың шамамен 0,2 пайызы ғана осы дертке тиесілі. Алайда оның салдары өте ауыр: қозғалыс шектеледі, сүйек сыну қаупі артады, ал науқастардың 31,5 пайызы диагноз қойылғаннан кейін бес жыл ішінде өмірден өтеді.
Бұл зерттеу магниттік биоматериалдардың жұмыс істеуіне олардың беткі химиясы мен құрылымы қалай әсер ететінін тереңірек түсінуге мүмкіндік береді. Алынған нәтижелер клиникалық тұрғыдан қауіпсіз әрі тиімді көпфункциялы материалдар әзірлеуге жол ашады, – деп атап өтті Андраде.
Бұрынғы тәжірибелерден айырмашылығы неде?
Магниттік технологияларды онкологияда қолдану – мүлде жаңа идея емес. Бұған дейін ғалымдар қатерлі ісік биомаркерлерін анықтауға арналған аса сезімтал магниттік наносенсорларды, сондай-ақ МРТ арқылы басқарылатын нанобөлшектерді сынап көрген. Олар ісік жасушаларына еніп, жоғары температура арқылы оларды жоя алған.
Алайда бұл әдістердің ешқайсысы тіндердің бір мезгілде қалпына келуін қамтамасыз ете алмады. Ал бразилиялық-португалиялық ғалымдар ұсынған жаңа тәсіл бір ғана минималды инвазивті процедура арқылы әрі емдеу, әрі регенерация жүргізу арқылы ерекшеленеді.
Болашақтағы мүмкіндіктер
Егер биоактивтілік пен магниттік қасиеттерді біріктіру бағыты одан әрі сәтті дамыса, бұл онкология мен регенеративті медицинада «ақылды» наноматериалдар жасауға үлкен серпін береді. Мұндай технология сүйек қатерлі ісігін ғана емес, ісік алынғаннан кейін тіндерді қалпына келтіру қажет болатын басқа да онкологиялық ауруларды емдеуде қолданылуы мүмкін.
Қазір әдіс зертханалық деңгейде сынақтан өтуде. Ғалымдар нанобөлшектердің құрамын жетілдіріп, олардың клиникалық жағдайдағы тиімділігі мен қауіпсіздігін тексеруді жоспарлап отыр. Егер нәтижелер расталса, бұл технология алдағы жылдары сүйек қатерлі ісігін емдеудің жаңа стандартына айналуы әбден мүмкін.
Әзірге бұл – ғылымның тәжірибелік сатысындағы жаңалық. Бірақ алынған нәтижелер бүкіл әлем бойынша осы дертпен күресіп жүрген миллиондаған науқасқа үміт сыйлайды. Ауруды жойып қана қоймай, ағзаның табиғи қалпына келуін қамтамасыз ету – дәрігерлер ондаған жыл бойы армандаған мақсат. Енді сол арман ақиқатқа бір табан жақындай түсті.
Нанофармакологиядағы бұл жетістіктер медицина болашағының көпфункциялы, «ақылды» материалдармен тығыз байланысты екенін айқын көрсетеді. Ғылымдағы осындай тосын жаңалықтар өзге салаларда да байқалып отыр. Мәселен, биологтар магниттік бөлшектерді зерттеп жатқанда, геологтар күтпеген олжаларды жер қойнауынан тауып жатыр. АҚШ-тың солтүстігіндегі Миннесота штатында «Топаз» жобасы аясында жүргізілген бұрғылау жұмыстары кезінде орман алқаптарының астынан сирек кездесетін гелий-3 изотопының қоры анықталды. Бұған дейін бұл аса құнды ресурс тек Айдан өндіріледі деп есептелген еді. Алайда зертханалық талдаулар оның концентрациясы бір миллиардқа шаққанда 14,5 бөлік екенін көрсетті – бұл «Аполлон» бағдарламасы арқылы жеткізілген ай топырағындағы көрсеткіштермен шамалас.
Ғылым осылайша бір саладағы жаңалық арқылы екінші саланың да көкжиегін кеңейтіп келеді.
Бұған дейін ChatGPT-де денсаулыққа арналған жаңа бөлім пайда болғаны туралы жазғанбыз. Сонымен қатар түнгі ауысымның денсаулыққа зиянын азайту жайлы маман пікірімен таныс болыңыз.
Қысқа да нұсқа. Жазылыңыз telegram - ға
Оқи отырыңыз 
