Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев онлайн-алаяқтық арқылы рәсімделетін тұтынушылық несиелерден азаматтарды қорғау мақсатында жаңа заңға қол қойды, деп хабарлайды El.kz интернет порталы.

Бұл құжат кепілсіз тұтынушылық несиелеу жүйесіне түбегейлі өзгерістер енгізіп отыр. Енді несие рәсімдеудің тәртібі қатаңдайды, әсіресе, онлайн несиелерге қатысты талаптар айтарлықтай күшейтілді.

Міне, әр қазақстандық білуі тиіс бес басты өзгеріс:

1. «Суыну кезеңі» енгізіледі

Онлайн несие рәсімдегенде, ақша қолыңызға бірден берілмейді. Енді келісімшартқа қол қойылғаннан кейін, белгілі бір күту мерзімі (т.с.с. 24 сағат немесе одан да көп) қарастырылған.

Бұл кезең адамға ойланып, шешімін қайта қарауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, егер несие бөтен адамның атына рұқсатсыз рәсімделсе, осы аралықта оны тоқтатуға болады.

🔹 Мысалы: Егер сізге несие туралы СМС келіп тұрса, бірақ сіз өтініш бермеген болсаңыз — сол уақыт аралығында несие берілмейді, оны тоқтатуға мүмкіндік бар.

2. Алғашқы несиені тек жеке барып алуға болады

Бұдан былай алғаш рет кепілсіз тұтынушылық несие алатын азаматтар оны тек банкке немесе микроқаржы ұйымына барып рәсімдей алады.

Бұл талап азаматтың жеке басын көзбе-көз тексеруге мүмкіндік береді және алаяқтардың атынан несие рәсімдеуін қиындатады.

🔹 Яғни, бірінші несие онлайн берілмейді. Тек екінші және одан кейінгі несиелер ғана онлайн рәсімделуі мүмкін.

3. Жастар мен зейнет жасындағы адамдар — ерекше назарда

21 жасқа дейінгі жастар мен 55 жастан асқан азаматтарға несие тек арнайы растаудан кейін ғана беріледі. Онлайн өтініш жасаған жағдайда, eGov порталы арқылы жеке тұлғаның келісімі растауы қажет.

Бұл категориядағылар қаржылық алаяқтыққа жиі ұшырайтын әлеуметтік топ ретінде танылған.

4. Алаяқтық несиені сотсыз есептен шығаруға болады

Егер сіздің атыңызға алаяқтар несие рәсімдеген болса, және бұл құқық қорғау органдарымен дәлелденсе — несиені сотқа жүгінбей-ақ есептен шығаруға болады.

🔹 Бұл үшін ішкі істер органдары тарапынан сіздің жәбірленуші екеніңіз расталған қаулы қажет.

🔹 Егер банк тарапынан қауіпсіздік шаралары сақталмаса (мысалы, жеке келмей рәсімделсе, «суыну кезеңі» сақталмаса), сот арқылы да несиені жою жолы жеңілдетіледі.

5. Банктер күдікті операцияларды уақытша бұғаттай алады

Банктер мен қаржы ұйымдарына алаяқтық күдігі бар операцияларды уақытша бұғаттауға құқық беріледі.

🔹 Мұндай шектеу 5 жұмыс күніне дейін созылуы мүмкін. Бұл аралықта банк клиентпен хабарласып, операцияны нақтылайды.

Заң қашан күшіне енеді?

Жеке қатысу талаптары және алаяқтық несиені есептен шығару нормалары — заң ресми жарияланғаннан кейін 60 күн ішінде күшіне енеді.

«Суыну кезеңі» тәртібі — 90 күн өткен соң жүзеге асады.

Сарапшылар не дейді?

Мамандардың пікірінше, бұл заң — алаяқтық несиелерге қарсы кешенді шешім. Енді жауапкершілік тек тұтынушыда емес, банк пен микроқаржы ұйымдарының да мойнында болады. Олар:

• Қосымша тексеріс жүргізуге,
• Клиентті жеке тануға,
• Алаяқтық белгілерін ертерек анықтауға міндеттеледі.

Несие — өте жеке және маңызды шешім, оны алу үшін жан-жақты ойланып барып әрекет ету қажет. Жаңа заңның қабылдануы миллиондаған қазақстандықтың қаржылық қауіпсіздігін арттыруға бағытталған.

Бұған дейін несиелік демалысты қалай алуға болатыны туралы жазған едік.