El.kz

Ғалымдар депрессиямен күресудің жаңа тәсілін тапты

25.03.2026 11:46

Зерттеушілер тышқандарға жүргізілген тәжірибелерде тез әрі ұзақ әсер ететін антидепрессиялық қасиет көрсеткен перспективалы қосылыс туралы хабарлады, деп жазады El.kz Nature журналына сілтеме жасап.

Депрессия мен мазасыздықты қамтитын стресс аурулары әлемдегі негізгі медициналық мәселелердің бірі болып қалып отыр. Ғалымдар олардың дамуын мидағы белгілі бір механизмдердің жұмысымен, атап айтқанда PACAP нейропептиді мен оның PAC1 рецепторын қамтитын жүйемен жиі байланыстырады.

Зерттеушілер PA-915 деп аталатын жаңа затты әзірледі. Бұл — PAC1 рецепторын тежейтін шағын молекула. Бұған дейін оның жедел стресс кезінде тышқандардағы мазасыздықты азайтатыны анықталған.

Жаңа зерттеуде ғалымдар оның әсерін ұзаққа созылған стресс жағдайында тексерді. Ол үшін әлеуметтік оқшаулау және гормондық ықпал сияқты бірнеше модель қолданылған.

Нәтижелер PA-915 заты депрессия белгілерін азайтатынын көрсетті. Жануарларда арнайы тесттерде қимылсыз қалу уақыты қысқарған, бұл жағдайдың жақсарғанын білдіреді.

Сондай-ақ тышқандардың мазасыздығы төмендеп, есте сақтау қабілетін қоса алғанда, когнитивті функциялары жақсарған.

Ғалымдар жаңа заттың әсерін бұрыннан белгілі препараттармен салыстырды. Белгілі болғандай, PA-915 бір рет қолданылғаннан кейін оның әсері сегіз аптаға дейін сақталған. Бұл көрсеткіш кетаминнің әсерімен шамалас.

Сонымен қатар сау жануарларда мінез-құлыққа қатысты жанама әсерлер, мысалы шамадан тыс белсенділік, есте сақтау бұзылыстары немесе тәуелділік байқалмаған.

Айта кетейік, қазіргі емдеу тәсілдері, соның ішінде дәрі-дәрмек пен психотерапия әрдайым қажетті нәтиже бере бермейді және жанама әсерлер туындатуы мүмкін. Кейбір заманауи препараттар тез әсер етеді, алайда тәуелділік қаупіне байланысты алаңдаушылық тудырады.

Зерттеушілердің пікірінше, PACAP жүйесі мен PAC1 рецепторы ағзаның стрессқа реакциясында маңызды рөл атқарады. Тәжірибелер бұл механизмге әсер ету мазасыздықты төмендетіп, мінез-құлық бұзылыстарының алдын алуы мүмкін екенін көрсетті.

Жұмыс авторларының айтуынша, PA-915 айқын жанама әсерлерсіз тез әрі ұзақ әсер ететіндіктен, стресс бұзылыстарын емдеудің жаңа тәсілдеріне негіз болуы мүмкін.

Үнсіз ауырсыну: жақын адамдағы депрессия белгілерін қалай тануға болады

Жақын адамыңыздың өзгергенін байқадыңыз ба? Ол мұңайып жүр ме, адамдардан қашқақтай ма немесе өмірге деген қызығушылығын жоғалтты ма? Бұл — назар мен қолдауды қажет ететін ауыр жағдай, яғни депрессия болуы мүмкін.

Депрессия белгілері:

– Үнемі мұң, ішкі бос кеңістік немесе үмітсіздік сезімі

– Ұйқының бұзылуы: ұйқысыздық немесе шамадан тыс ұйқышылдық

– Тәбеттің өзгеруі: салмақ жоғалту немесе шамадан тыс тамақтану

– Демалғаннан кейін де кетпейтін созылмалы шаршау

– Кінә сезімі, өзін қажетсіз сезіну немесе пессимизм

– Өлім немесе суицид туралы әңгімелер — шұғыл әрекет етуді қажет ететін белгі

Қалай көмектесуге болады?

– Мұқият болыңыз: мінез-құлқындағы өзгерістерді байқаңыз

– Соттамай тыңдаңыз: «өзіңді қолға ал» деп айтпаңыз

– Қолдау ұсыныңыз: «сөйлескің келсе, мен қасыңдамын» деп айтыңыз

– Психологтың көмегін әдеппен ұсыныңыз

Қауіпті белгілер байқалса, дереу мамандарға жүгініңіз!

Сіздің қамқорлығыңыз біреудің өмірін сақтап қалуы мүмкін.

Депрессия — әлсіздік емес, емдеуге болатын жағдай.

Жақындарыңызды қолдап, өзіңізге де қамқор болыңыз.