ViewStock / Shutterstock / Fotodom

Енді деменцияны ерте анықтауға болады

17.10.2025 21:20

Оңтүстік Калифорния университетінің ғалымдары алғаш рет тірі адамның миындағы микроскопиялық тамыр пульсацияларын тіркеді. Бұл жаңалық ми қызметін зерттеудің жаңа кезеңін ашып, нейродегенеративті ауруларды ерте анықтауға жол ашады.

Зерттеу тобы магниттік-резонанстық томографияның (МРТ) екі әдісін — vascular space occupancy және arterial spin labeling — біріктіріп, ми тамырларының кеңеюі мен тарылуын нақты уақыт режимінде бақылауға мүмкіндік беретін жаңа бейинвазивті технология әзірледі. Зерттеу нәтижелері Nature Cardiovascular Research (NCR) журналында жарияланды.

Невролог Дэнни Ванның айтуынша, бұл микропульсациялар мидың «ішкі сорғысы» іспетті қызмет атқарып, сұйықтықтардың айналымын қамтамасыз етеді және зат алмасу қалдықтарын шығаруға көмектеседі. Ғалымдар байқағандай, жас ұлғайған сайын, әсіресе гипертониясы бар адамдарда, ми ақ заты аймағындағы тамыр соғуының ырғағы жиілей түседі. Бұл мидың қанмен қамтамасыз етілуінің әлсіреуін және нейродегенеративті процестердің басталуын білдіруі мүмкін.

Зерттеушілердің пікірінше, жас ұлғайған сайын мидағы ұсақ тамырлардың тығыздығы төмендейді, соның салдарынан қысым теңгерімі бұзылып, терең аймақтардағы пульсациялар күшейеді. Бұл жұлын-ми сұйықтығының қозғалысын баяулатып, мидың өздігінен тазару механизмін әлсіретуі ықтимал.

Ғалымдар жаңа әдіс арқылы Альцгеймер ауруы мен өзге де деменция түрлеріне тән тамырлық өзгерістерді алғашқы белгілер пайда болмай тұрып-ақ анықтауға болатынына сенімді.

Бұл жаңалық — адам миының жұмысын терең түсінуге бағытталған маңызды ғылыми жетістік. Ол деменция мен Альцгеймер ауруын ерте кезеңде анықтап, тиімді ем мен алдын алу шараларын жетілдіруге мүмкіндік береді.