Дрондар дәуіріндегі қауіп: Дубай әуежайындағы оқиға авиация қауіпсіздігі туралы не көрсетеді?
Әлемдегі ең ірі әуе тораптарының бірі саналатын Дубай халықаралық әуежайы уақытша жұмысын тоқтатуға мәжбүр болды. Бұған әуежай аумағына ұшқышсыз ұшу аппараты арқылы жасалған ықтимал шабуыл себеп болды. Оқиға тек жергілікті қауіпсіздік мәселесі ғана емес, бүкіл әлемдік авиация жүйесіне қатысты жаңа қатерлердің бар екенін көрсетті.
Ұшқышсыз аппараттар – жаңа қауіп көзі
Соңғы жылдары ұшқышсыз ұшу аппараттары әскери ғана емес, азаматтық салада да кеңінен қолданыла бастады. Бірақ олардың қолжетімділігі артқан сайын қауіпсіздікке қатысты тәуекелдер де көбейіп келеді.
Дубай халықаралық әуежайындағы оқиға кезінде әлеуметтік желілерде тараған бейнематериалдарда әуежай аумағына құлаған ұшқышсыз аппарат жарылып, қою түтін шыққаны байқалды. Куәгерлердің айтуынша, аппарат ұшақтардың біріне соғуы да мүмкін болған.
Мамандардың пікірінше, әуежай аумағында ұшқышсыз аппараттардың пайда болуы — авиация үшін ең қауіпті жағдайлардың бірі. Себебі:
- ұшқышсыз аппараттар радарда әрдайым анық көрінбеуі мүмкін;
- олар ұшақ қозғалтқышына түссе, ауыр апатқа әкелуі ықтимал;
- әуежай жұмысының толық тоқтауына себеп болады.
Әуежайдың тоқтауы – миллиондаған шығын
Сарапшылардың бағалауынша, Дубай халықаралық әуежайының жұмысы тоқтаған әр минут шамамен 1 миллион доллар шығын әкелуі мүмкін. Бұл көрсеткіш оның әлемдегі ең қарбалас әуежайлардың бірі екенін дәлелдейді.
Дубай халықаралық әуежайы жыл сайын ондаған миллион жолаушыға қызмет көрсететін халықаралық транзиттік орталық саналады. Әуежай жұмысының тоқтауы:
- рейстердің кешігуіне;
- халықаралық әуе қатынасының бұзылуына;
- әуе компанияларының үлкен қаржылық шығынына алып келеді.
Мұндай жағдай тек бір елдің мәселесі емес, бүкіл халықаралық авиация жүйесіне әсер етуі мүмкін.
Қайталанып жатқан шабуылдар
Айта кетейік, бұл Дубай халықаралық әуежайындағы алғашқы жағдай емес. 1 наурыз күні де ұшқышсыз аппарат арқылы жасалған шабуыл салдарынан бірнеше адам жарақат алған.
Сонымен қатар Таяу Шығыстағы геосаяси шиеленістер де авиациялық инфрақұрылымға қауіп төндіріп отыр. Мәселен, Израиль мен АҚШ-тың әуе соққыларынан кейін Мехрабад халықаралық әуежайында өрт шыққаны хабарланды.
Бұл оқиғалар өңірдегі әуе қатынасы әскери және саяси қақтығыстардың ықпалына жиі ұшырайтынын көрсетеді.
Әлемдік авиация жаңа қауіпке қалай қарсы тұрады?
Соңғы жылдары көптеген елдер әуежайларды ұшқышсыз аппараттардан қорғау үшін арнайы технологияларды енгізіп жатыр. Олардың қатарында:
- ұшқышсыз аппараттарды анықтайтын радар жүйелері;
- радиосигналды бұғаттайтын құралдар;
- электронды тосқауыл жүйелері.
Кейбір мемлекеттер әуежай маңында ұшқышсыз аппарат ұшыруға қатаң шектеу қойып, оны заңмен реттей бастады.
Қазақстан үшін қандай сабақ бар?
Бұл жағдай Қазақстан үшін де маңызды. Елдегі ірі әуежайлар – Алматы халықаралық әуежайы және Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық әуежайы – халықаралық әуе қатынасының маңызды бөлігі саналады.
Сарапшылардың пікірінше, болашақта Қазақстанда да:
- әуежай маңындағы ұшқышсыз аппараттарды бақылау жүйесін күшейту;
- оларды тіркеу тәртібін қатаңдату;
- авиациялық қауіпсіздік талаптарын жаңарту қажет болуы мүмкін.
Технология дамыған сайын қауіп те артып келеді
Дубайдағы оқиға қазіргі заманның жаңа шындығын көрсетеді: шағын ғана ұшқышсыз аппарат әлемдегі ең ірі әуежайлардың бірінің жұмысын тоқтатуға қауқарлы.
Технология дамыған сайын қауіпсіздік жүйелері де соған сай жетілдірілуі тиіс. Әйтпесе, ұшқышсыз аппараттар болашақта стратегиялық инфрақұрылымдарға қауіп төндіретін маңызды факторға айналуы мүмкін.
Қысқа да нұсқа. Жазылыңыз telegram - ға
Оқи отырыңыз 
