Білім саласындағы жаңа реформа: директорлар енді қанша жыл қызмет етеді?
Қазақстанда мектеп басқару жүйесін жаңарту бағытында маңызды өзгеріс ұсынылып отыр. Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова мектеп директорлары қызметіне қатысты жаңа тәсіл енгізу жоспарланып жатқанын мәлімдеді. Атап айтқанда, директорлардың қызмет ету мерзімін шектеу және ротация жүйесін енгізу қарастырылуда. Бұл бастама елдегі білім беру ұйымдарын басқару мәдениетін жаңартуға бағытталған қадам ретінде бағалануда. El.kz осы мәселеге жан-жақты тоқталып көрді.
Директорлық қызмет – өмір бойғы орын емес
Ұзақ жылдар бойы Қазақстан мектептерінде директорлар бір қызметте ондаған жыл бойы жұмыс істеп келді. Көп жағдайда басшылық лауазымға келген адам зейнетке шыққанға дейін сол орнында қала беретін тәжірибе қалыптасты. Мұндай жүйе тұрақтылықты қамтамасыз еткенімен, басқаруда жаңашылдықтың баяулауына әкелетіні жиі айтылып жүр.
Министрдің айтуынша, қазіргі заман білім беру саласында басқару тәсілдері өзгеріп жатыр. Сондықтан мектеп директоры қызметі де жаңа талаптарға сай болуы тиіс. Яғни, басшылық тек тәжірибеге ғана емес, менеджерлік қабілетке, стратегиялық ойлауға және жаңашылдық енгізуге дайын болуға негізделуі керек.
«2+2» және «3+3» форматы нені білдіреді?
Ұсынылып отырған жаңа жүйеге сәйкес, қалалық мектеп директорлары «2+2», ал ауылдық мектеп директорлары «3+3» форматы бойынша жұмыс істеуі мүмкін. Бұл дегеніміз – белгілі бір мерзім өткен соң басшының қызметі қайта қаралып, ротация немесе қайта тағайындау мәселесі шешіледі.
Мұндай тәжірибе көптеген елдердің білім беру жүйесінде бар. Ротация басшылардың жұмысын тұрақты бағалауға мүмкіндік беріп, мектеп басқаруына жаңа идеялар мен жаңа кадрлардың келуіне жол ашады.
Жаңа менеджерлерді анықтау міндеті
Қазақстанда соңғы жылдары педагогтердің кәсіби деңгейін арттыруға ерекше көңіл бөлініп келеді. Мұғалімдердің біліктілігін көтеру, жалақыны көбейту, педагог мәртебесін арттыру сияқты реформалар жүзеге асырылды.
Ендігі кезекте басты мәселенің бірі – білім беру ұйымдарын тиімді басқару. Өйткені мектептің табысты жұмыс істеуі көбіне директордың басқарушылық қабілетіне байланысты.
Сарапшылардың пікірінше, ротация жүйесі талантты әрі бастамашыл мұғалімдерге басшылық қызметке көтерілуге мүмкіндік береді. Бұл білім беру жүйесінде кадрлық жаңаруға жол ашуы ықтимал.
Реформаның мүмкін пайдасы
Жаңа бастама бірнеше маңызды нәтижеге әкелуі мүмкін:
Біріншіден, басқаруда тоқыраудың алдын алады. Ұзақ уақыт бір орында отырған басшылар кейде өзгерістерге бейім бола бермейді.
Екіншіден, мектептер арасында тәжірибе алмасу күшейеді. Ротация кезінде басшылар әртүрлі мектептерде жұмыс істеп, жаңа басқару тәжірибесін қалыптастыра алады.
Үшіншіден, жас әрі амбициясы жоғары педагогтерге мүмкіндік пайда болады. Бұл білім саласында бәсекелестікті арттыруы мүмкін.
Қандай қауіптер болуы мүмкін?
Дегенмен кез келген реформаның өз қиындықтары бар. Кейбір сарапшылар ротация тым жиі болса, мектеп ұжымының тұрақтылығына әсер етуі мүмкін екенін айтады.
Мектеп – ұзақ мерзімді стратегия қажет ететін ұйым. Егер басшы жиі ауысса, басталған жобалар толық жүзеге аспай қалуы мүмкін. Сондықтан жаңа жүйеде басшылардың жұмысына объективті бағалау механизмдері маңызды рөл атқарады.
Білім басқаруындағы жаңа кезең
Қазақстан білім беру жүйесі соңғы жылдары бірқатар реформаларды бастан өткеріп жатыр. Мұғалім мәртебесін көтеру, оқу бағдарламаларын жаңарту, цифрландыру – осы өзгерістердің бір бөлігі ғана.
Енді мектеп директорларын ротациялау мәселесі күн тәртібіне шықты. Егер бұл бастама тиімді жүзеге асса, білім ұйымдарын басқаруда жаңа мәдениет қалыптасуы мүмкін.
Сарапшылардың пікірінше, басты мақсат – мектеп директорын тек әкімшілік басшы емес, стратегиялық менеджер деңгейіне көтеру. Ал мұндай өзгеріс білім сапасына да оң әсер етуі ықтимал.

