2025 жыл – Қазақстанда Жұмысшы мамандықтар жылы деп жарияланды. Бұл бастама – қоғам назарын қарапайым еңбек адамына аудару, жұмысшы кәсіптердің мәртебесін көтеру және техникалық білімнің беделін арттыруға бағытталған маңызды шешім, деп хабарлайды El.kz интернет порталы.
Бүгінгі таңда ел дамуының іргетасы саналатын өндіріс, құрылыс, ауыл шаруашылығы мен көлік салаларында мыңдаған кәсіби жұмысшы еңбектеніп жүр.
Дәл осы адамдардың еңбегімен экономика қозғалып, елдің әлеуметтік тұрақтылығы қамтамасыз етіледі.
Неліктен жұмысшы мамандықтар жылы қажет болды?
Соңғы жылдары Қазақстанда техникалық және жұмысшы кәсіптердің беделі айтарлықтай төмендеді. Көптеген жастар жоғары білімді ғана табыс пен табыстылықтың кепілі деп санайды. Ал іс жүзінде еңбек нарығы жоғары білікті жұмысшы кадрларға зәру.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің дерегінше, бүгінде Қазақстанда шамамен 200 мыңнан астам жұмысшы мамандық иесіне сұраныс бар.
Солардың ішінде дәнекерлеушілер, электрмонтерлер, механизаторлар, құрылысшылар мен аспаздар ерекше жетіспейді.
Сарапшылардың пікірінше, егер бұл тапшылықты шешу үшін жүйелі шара қабылданбаса, ел экономикасының индустриялық әлеуеті төмендеуі мүмкін. Дәл осы себептен мемлекет 2025 жылды Жұмысшы мамандықтар жылы деп жариялады.
Мемлекеттің мақсаты – жұмысшы беделін жаңғырту
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев өз Жолдауында «Біздің қоғамда еңбек адамының беделі жоғары болуы тиіс. Нағыз патриот – өз ісін адал атқаратын кәсіби маман» деп атап өтті.
Осы үндеуден кейін Үкімет пен аймақтарда нақты жоспарлар бекітілді. Атап айтқанда:
Бұл шаралар жұмысшы мамандықтарына қызығушылықты арттыруға, жастар арасында нақты еңбекке құрмет сезімін қалыптастыруға бағытталған.
Жаңа экономикаға – жаңа буын шеберлері
Қазіргі заманда жұмысшы мамандықтар дәстүрлі ұғыммен шектелмейді. Технологиялық өндірістер, цифрлық зауыттар, «ақылды» ауыл шаруашылығы — мұның бәрі жаңа буын жұмысшыларын қажет етеді.
Бүгінде техникалық колледждер мен кәсіптік лицейлерде жасанды интеллект, мехатроника, дрон техникасы, «жасыл энергетика» сияқты бағыттар бойынша жаңа оқу бағдарламалары енгізіліп жатыр.
Мысалы, Қарағанды мен Павлодардағы техникалық колледждерде студенттер нақты зауыттармен бірлескен жобалар жасап, оқумен қатар өндірістік тәжірибеден өтеді.
Бұл — классикалық «жұмысшы» бейнесін жаңаша қырынан көрсететін үрдіс. Яғни, қазіргі жұмысшы – тек қол еңбегі иесі емес, интеллектуалды өндірістің қатысушысы.
Дуальды білім: теория мен тәжірибенің бірлігі
Жұмысшы кадрларды даярлаудың ең тиімді моделі – дуальды білім беру. Бұл жүйе Германия, Австрия, Корея сияқты елдерде өзін толық ақтаған.
Қазақстанда да соңғы жылдары 700-ге жуық колледж осы модель бойынша жұмыс істейді: студенттер оқу уақытының 60%-ын нақты кәсіпорында өткізеді. Білім мен тәжірибенің үйлесуі түлектердің еңбек нарығына бейімделуін жеңілдетеді.
Жұмысшының еңбегін бағалау мәдениеті
Қоғамда «ақылды адам – кеңседе, ал жұмысшы – қолмен істейтін адам» деген стереотип ұзақ жылдар бойы сақталып келді.
Бірақ шынайы өмір бұл көзқарасты жоққа шығарып отыр.
Мысалы, жоғары білікті токарь, электрик немесе дәнекерлеуші жалақысы жағынан кейбір кеңсе қызметкерінен әлдеқайда жоғары табыс табуда.
Өйткені шеберліктің нарықтағы бағасы жоғары.
Мемлекет те бұл саладағы еңбекақыны ынталандыруға күш салып отыр. Мәселен, 2024 жылдан бастап өнеркәсіп пен құрылыс саласында тарифтік еңбекақы жүйесін жаңарту, ал еңбек қауіпсіздігі мен әлеуметтік кепілдіктерді күшейту жоспарланған.
Еңбек адамы – елдің тірегі
Жұмысшы мамандықтар жылы – тек экономикалық бастама емес, қоғамдық санаға бағытталған мәдени жоба. Себебі ел дамуының нағыз қозғаушы күші – сол өндіріс пен ауылда, құрылыс пен көлікте еңбек етіп жүрген азаматтар.
Олар – елдің нақты тірегі, ұлттық табыстың шынайы иесі. Олардың еңбегін бағалау – мемлекеттің тұрақтылығы мен азаматтық ынтымақтың кепілі.
Еңбек қадірін қайта жаңғырту
Жұмысшы мамандықтар жылы – еңбек мәдениетін жаңғыртудың жаңа кезеңі. Бұл – қоғамға еңбек адамының мәртебесін қайтару, жастарды нақты кәсіпке баулу, кәсіби-техникалық білімге жаңа серпін беру жолындағы маңызды бетбұрыс.
Еңбек – экономиканың тірегі ғана емес, ұлт руханиятының да өзегі. Егер ел еңбек адамының қадірін білсе, онда оның болашағы да берік болады.