Соңғы жылдары жасанды интеллект (ЖИ) білім беру саласына қарқынды ене бастады. ChatGPT сияқты тілдік модельдер, түрлі есеп шығаратын қосымшалар мен автоматты эссе жазатын сервистер оқушылардың күнделікті оқу процесінің бір бөлігіне айналып келеді. Осыған байланысты қоғамда бір маңызды сұрақ туындайды: оқушының үй тапсырмасын жасанды интеллект арқылы орындауы дұрыс па?

Бір жағынан қарасақ, ЖИ – өте қуатты көмекші құрал. Ол оқушыға түсінбеген тақырыпты қарапайым тілмен түсіндіріп бере алады, күрделі есептің шешу жолын кезең-кезеңімен көрсетеді, мәтінді құрылымдауға көмектеседі. Әсіресе ауылдық жерлерде немесе қосымша репетитор жалдауға мүмкіндігі жоқ оқушылар үшін жасанды интеллект – қолжетімді білім көзі.

Сонымен қатар ЖИ оқушының уақытын үнемдейді. Мысалы, үлкен мәтінді қысқаша мазмұндау, грамматикалық қателерді түзету немесе жоспар құру сияқты техникалық жұмыстарды жылдам орындауға болады. Бұл оқушыға тақырыптың мазмұнына тереңірек үңілуге мүмкіндік береді. Дұрыс қолданылған жағдайда, жасанды интеллект ойлау қабілетін дамытатын интерактивті серіктеске айналуы мүмкін.

Алайда мәселенің екінші жағы да бар. Егер оқушы тапсырманы толықтай ЖИ-ге орындатса, ол өз бетінше ойлану дағдысынан айырылады. Үй тапсырмасының басты мақсаты – білімді бекіту, талдау жасау, шығармашылық және сыни ойлауды дамыту. Ал дайын жауапты көшіру бұл процесті жоққа шығарады. Нәтижесінде оқушы қысқа мерзімді баға үшін ұзақ мерзімді білімінен айырылуы мүмкін.

Тағы бір маңызды мәселе – академиялық адалдық. Мұғалім берген тапсырманы өз еңбегіңмен орындау – жауапкершілік пен тәртіптің көрінісі. Егер жасанды интеллект жасырын түрде қолданылса, бұл плагиаттың бір түріне айналуы ықтимал. Сондықтан мектептерде ЖИ қолдану мәдениетін қалыптастыру өзекті болып отыр.

Дегенмен мәселені «дұрыс» немесе «бұрыс» деп қана бөлу жеткіліксіз. Негізгі сұрақ – қалай қолдану керек дегенде. Егер оқушы ЖИ-ді кеңесші, түсіндіруші немесе идея ұсынушы ретінде пайдаланса, бұл пайдалы. Ал егер оны толық орындаушы ретінде қолданса, зияны басым болуы мүмкін. Яғни жауапкершілік құралда емес, оны пайдаланушыда.

Болашақта жасанды интеллект білім беру жүйесінің ажырамас бөлігіне айналатыны анық. Сондықтан оқушыларды оны тиімді, этикалық және саналы түрде қолдануға үйрету қажет. Мұғалімдер де тапсырма форматын өзгертіп, талдауға, жеке пікірге, тәжірибеге негізделген жұмыстарды көбейтуі тиіс.

Қорытындылай келе, жасанды интеллектпен үй тапсырмасын орындау өздігінен жаман емес. Бірақ ол оқушының орнына емес, оқушыға көмекші болуы керек. Нағыз білім – дайын жауапта емес, оны іздеу мен түсіну процесінде.