Астрономия ғылымының ең қызықты тақырыптарының бірі – жұлдыздардың пайда болу үдерісі. Соңғы елу жыл ішінде телескоптардың қуаты мен ғарыштық зерттеу құралдарының дамуы арқасында ғалымдар жаңа жұлдыздардың қалыптасуын бұрынғыдан әлдеқайда тереңірек зерттей алды. Жұлдыздар негізінен газ бен шаңнан тұратын тұмандықтарда дүниеге келеді. Бұл аймақтарда гравитация әсерінен заттар бір-біріне тартылып, тығыздалып, ақырында жаңа жұлдыздардың өзегін қалыптастырады. El.kz интернет порталы осы тақырыптағы соңғы жарты ғасырдағы белгілі болған жайттарды назарларыңызға ұсынады.
1970 жылдардан бастап инфрақызыл астрономияның дамуы жас жұлдыздарды бақылауға ерекше мүмкіндік берді. Себебі жұлдыздар алғашқы қалыптасу кезеңінде қалың шаң-тозаңмен қоршалады, ал инфрақызыл сәулелер сол тозаңның арасынан өтіп, ішкі құрылымдарды көруге жол ашады. Осы кезеңде көптеген протожұлдыздар ашылып, олардың эволюциясының алғашқы сатылары ғылыми тұрғыда сипатталды.
1980-1990 жылдары радиотелескоптардың жетілдірілуі арқылы ғалымдар жұлдыздардың пайда болатын аймақтарындағы молекулалық бұлттарды зерттей бастады. Бұлттардың құрамындағы сутек, көміртек, азот сияқты элементтер жаңа жұлдыздардың құрылыс материалы екенін анықтады. Осындай зерттеулердің арқасында жұлдыздардың пайда болуына қажет жағдайлар мен физикалық заңдылықтар жан-жақты түсіндірілді.
2000 жылдары ғарыш телескоптарының (әсіресе «Хаббл» және кейінгі «Спитцер») түсірген суреттері ғылыми қауымдастықты таңғалдырды. Орел тұмандығы (M16), Орион тұмандығы сияқты аймақтардағы жұлдыздардың тууы мен эволюциясы нақты бейнеленді. Бұл зерттеулер жұлдыздардың әртүрлі массаларда дүниеге келетінін, олардың кейбірі тезірек жанып бітетінін, ал басқалары миллиардтаған жыл өмір сүретінін көрсетті.
Соңғы онжылдықта (2010-2020 жылдары) ALMA (Атакама үлкен миллиметрлік телескоптар жиынтығы) және «Джеймс Уэбб» ғарыш телескопы сияқты жаңа буын құралдар іске қосылды. Бұл құрылғылар жұлдыздардың айналасындағы шаң дискілерін зерттеуге, тіпті планеталардың да қалыптасу үдерістерін бақылауға мүмкіндік берді. Жаңа деректер жұлдыздар мен планеталардың тағдыры тығыз байланысты екенін айқындады.
2020 жылдан бері алынған мәліметтер жұлдыз түзілу аймақтарында күрделі динамикалық үдерістер жүретінін дәлелдеді. Ғалымдар газдың ағыстары, магнит өрістері мен турбуленттілік секілді факторлардың жаңа жұлдыздардың тағдырына әсерін бақылап отыр. Бұл зерттеулердің арқасында біздің Галактикадағы жұлдыздар санының арту қарқыны мен жалпы ғарыштық эволюцияның заңдылықтары айқындала түсті.
Қорытындылай келгенде, соңғы 50 жыл астрономия ғылымында жұлдыздардың пайда болуы жөнінде үлкен серпіліс кезеңі болды. Бұрын тек теориялық болжамдар болса, қазір нақты суреттер, спектрлік деректер және жоғары дәлдіктегі өлшеулер бар. Жаңа технологиялар жұлдыздардың туу сәтін тікелей көруге мүмкіндік беріп, адамзатқа ғарыштың құпиясын бір қадам жақындатты.