Жаңа жылды көпшілік әдетте отбасы немесе достарымен бірге қарсы алады. Алайда соңғы жылдары бұл дәстүр өзгеріп келеді. Урбанизация, жұмыс пен өмір салтының өзгерісі, көші-қон және жеке таңдаулардың әртараптануы мерекені жалғыз қарсы алатын адамдар санын арттырды.
Зерттеу анық көрсетті
Global Trends зерттеу ұйымы 2025 жылы жастардың 32%-ы мерекелерді міндетті түрде үлкен компаниямен өткізу керек деген әлеуметтік қысым сезінетінін айтқан. Бұл үрдіс Қазақстанда да байқалады: әлеуметтік желілерде мерекенің идеалданған бейнесі жалғыздықты жағымсыз құбылыс ретінде көрсетеді.
Ал психологтар бұл көзқараспен толықтай келіспейді. Мамандардың айтуынша, жаңа жылды жалғыз өткізу күйзелістің белгісі емес, керісінше эмоциялық тепе-теңдікті қалпына келтіруге мүмкіндік беретін тәжірибе болуы мүмкін. Қазіргі қоғамда жалғыздық біртіндеп өмір салтының нұсқасына айналып келеді. Мысалы, Еуропада 2023-2024 жылдары millennials арасында solo holidays форматына қызығушылық 27%-ға артқан. Жапонияда жаңа жылды жалғыз қарсы алу бұрыннан қалыпты мәдени тәжірибе ретінде қабылданады.
Психологиялық тұрғыда қалай әсер етеді?
Зерттеулерге сәйкес, мерекелік атмосфера адамның психологиялық күйіне айтарлықтай әсер етеді. Нейробиологтар жарық шамдар мен жылы түстер мидағы эмоцияға жауап беретін жүйелерді белсендіретінін айтады. Сондықтан мамандар жалғыз болса да, үйде шағын мерекелік орта құруды ұсынады. Мысалы жарық гирлянда, тыныш музыка, хош иісті шам немесе жайлы көрпе. Мұндай ұсақ ритуалдар адамға қауіпсіздік пен тұрақтылық сезімін береді.
Тренд ретінде қарауға бола ма?
Соңғы жылдары мерекені жеке форматта өткізу тренді де күшейді. Lifestyle сарапшылары мұны қалыпты құбылыс деп санайды. Бұл модельде адам кешті өз қажетіне қарай ұйымдастырады. Біреулер тыныш кешті таңдайды, енді біреулер сүйікті музыкасын қосып, шағын десертпен жеке кішігірім кеш жасайды немесе жаңа фильм мен жаңа тағамды сынап көреді. Мұндай тәсіл мерекені формальды міндеттен жеке тәжірибеге айналдырады.
Жалғыздық байланыссыз қалу дегенді білдірмейді. 2024 жылы 31 желтоқсан күні мессенджерлер мен видеоқоңыраулар саны орта есеппен 20%-дан астам артқан. Бұл адамдардың физикалық емес, эмоциялық жақындықты көбірек іздей бастағанын көрсетеді. Қысқа қоңырау немесе хабарлама да мерекелік сезімді сақтауға жеткілікті болуы мүмкін.
Өз-өзіңізге есеп беруге қолайлы
Психологтар жыл соңындағы кезеңді өткенді саралауға қолайлы уақыт деп есептейді. Бұл кезде адам бір жыл ішінде болған оқиғаларды қайта қарап, эмоционалдық жүктемені азайта алады. Зерттеулер көрсеткендей, жыл қорытындысын саналы түрде жасау күйзеліс деңгейін төмендетуге көмектеседі. Сонымен қатар, 2025 жылға қатысты ірі жоспарлардан гөрі нақты әрі шағын мақсаттар қою тиімдірек саналады. Мысалы, тұрақты серуендеу, жаңа әдет қалыптастыру немесе өзіңізге үнемі шағын сыйлық жасап отыру.
Маркетологтар мен психологтар соңғы жылдары self-gifting деп аталатын трендтің күшейгенін атап өтеді. Өз-өзіңізге сыйлық жасау өзін-өзі бағалауды арттырып, жалғыздық сезімін азайтады. Бұл қымбат зат емес, пайдалы немесе жайлы нәрсе болуы мүмкін.
Мамандардың айтуынша, кей адамдар үшін мерекелік қарбаластан бас тартып, тыныш түн өткізу психологиялық тұрғыдан ең дұрыс шешім. Интроверттер мен эмоционалдық шаршауы бар адамдар үшін мұндай формат миға демалыс беріп, жаңа жылға күш жинауға мүмкіндік береді.
Жаңа жылды жалғыз қарсы алу, уақытша жағдай болуы мүмкін, ал өзіңізге деген қарым-қатынас тұрақты құндылық. Қазіргі қоғамда бұл таңдау барған сайын қалыпты тәжірибеге айналып келеді. Кейде жаңа кезеңді тыныштықпен бастау ең саналы шешім.