Соңғы жылдары әлемнің әр түкпірінде өзін «пайғамбар», «көріпкел» немесе «құтқарушы» деп жариялап, халықты алдап жүрген адамдар жиілеп кетті. Мұндай құбылыстың кезекті мысалы жуырда Ганада тіркелді. Өзін «пайғамбар» деп таныстырған Эбо Ноя есімді азамат жұртты алдап, жақын арада әлемді топан су басатынын айтып, соған дайындық үшін қаржы жинаған. Алайда оның бұл әрекеті алаяқтық болып шығып, құқық қорғау органдары күдіктіні қамауға алды, деп жазады Еl.kz интернет порталы.
Тергеу мәліметіне сүйенсек, Эбо Ноя 25 желтоқсанда «апат болады» деген жалған болжам таратып, халықты «құтқару кемесін» салуға шақырған. Сенген азаматтар өз қаржысын берсе, жиналған ақшаның бір бөлігіне күдікті қымбат Mercedes маркалы көлік сатып алғаны анықталған. Бұл жағдай қоғамда үлкен резонанс тудырып, діни сенімді пайдалану арқылы жасалатын қаржылық алаяқтықтың қауіптілігін тағы бір мәрте көрсетті.
Сарапшылардың айтуынша, мұндай «жалған пайғамбарларға» адамдардың сенуінің бірнеше себебі бар. Біріншіден, әлеуметтік-экономикалық қиындықтар мен тұрақсыздық кезінде жұрт үміт пен құтқарушы іздейді. Екіншіден, діни сауаттың төмендігі мен сыни ойлаудың әлсіздігі адамдарды манипуляцияға бейім етеді. Үшіншіден, харизмаға ие, сенімді сөйлейтін тұлғалар көпшіліктің эмоциясына әсер ете алады.
Бұл құбылыс тек Африка елдеріне ғана тән емес. Әлемнің түрлі аймақтарында «ақырзаман», «керемет ем», «құпия байлық» уәде еткен топтар мен жеке тұлғалар бар. Олар көбіне әлеуметтік желілерді, діни риториканы және адамдардың қорқынышын өз мүддесіне пайдаланады. Нәтижесінде қаржылай ғана емес, психологиялық зардап шеккендер де аз емес.
Мамандар мұндай жағдайлардың алдын алу үшін қоғамда құқықтық және діни сауаттылықты арттырудың маңызы зор екенін айтады. Әр азамат кез келген «болжамға» немесе «құтқару уәдесіне» сыни көзбен қарап, ақпараттың дереккөзіне мән беруі қажет. Ал мемлекет тарапынан алаяқтыққа қарсы заңнаманы күшейту мен алдын алу шаралары жүйелі түрде жүргізілуі тиіс. Ганада болған оқиға – сенім мен жауапкершіліктің ара жігін ажыратудың қаншалықты маңызды екенін көрсететін нақты мысал.