Әлемдегі ең ірі білім базасы — Wikipedia — жаңа дәуірге қадам басып отыр. Wikimedia Foundation енді генеративті жасанды интеллект мүмкіндіктерін өз жүйесіне енгізіп, еріктілер қауымдастығына тиімді көмек ұсынуды көздеп отыр. Бұл өзгеріс Wikipedia-ның 20 жылдан астам уақыт бойы сақтап келе жатқан ашықтық пен еркіндік қағидаттарынан бас тарту емес, керісінше, оны жаңа технологиялар арқылы нығайтудың жолы.
ЖИ – мақаланы жазбайды, көмектеседі
Wikimedia өкілдерінің айтуынша, енгізілген жасанды интеллект жүйелері толық мақала жазбайды және мазмұнды автоматты түрде жаңартпайды. Олар редакторларға ұсыныстар жасап, редакциялау процесін жеңілдетеді. Мысалы, ЖИ көмекшісі грамматикалық қателерді түзетеді, энциклопедиялық стильге сай болуына көмектеседі немесе ақпараттың сенімді дереккөзін ұсынуы мүмкін.
Бұл жүйелердің барлығы Wikimedia өнімдерінің негізгі қағидаттарына сай жұмыс істейді. Яғни, барлық мазмұн ашық редакциялауға қолжетімді, өзгерістер тарихы сақталады және әр өзгерісті адам тексеріп, бекітеді. Бұл — генеративті ЖИ-ды жауапты әрі қауымдастыққа сай түрде енгізудің үлгісі.
Мақсат — еріктілердің жұмысын жеңілдету
Wikipedia-ны құру мен дамытуда еріктілердің рөлі ерекше. Әлем бойынша мыңдаған адам әртүрлі тілде мақалалар жазып, толықтырып, жаңартып келеді. Бірақ олар үнемі уақыт жетіспеушілігімен, күрделі редакция процесімен және сенімді дереккөздер табудың қиындығымен бетпе-бет келеді. Жаңа ЖИ жүйелері осы тұста көмек көрсетіп, рутиналық жұмыстарды автоматтандыруға көмектеседі.
Мысалы, көп тілде мақалалар жазатын редакторлар енді бастапқы нұсқасын жазып, қалғанын ЖИ-дың көмегімен аударып, бейімдей алады. Бұл көптілді мазмұн санын арттыруға, әсіресе дамушы елдер тілдерінде жазылған мақалаларды көбейтуге жол ашады.
Модельдердің дереккөзі қандай?
Жаңа енгізіліп жатқан ЖИ модельдері Wikimedia қорында сақталған ашық энциклопедиялық деректерді, редакция тарихын және қоғамдық қолданыстағы мәтіндерді негізге ала отырып дайындалған. Осы арқылы олар вандализм, бейтараптықтан ауытқу немесе жалған ақпаратты анықтау қабілетіне ие.
ЖИ көмекшілері жеке адам орнына шешім қабылдамайды. Олар тек "ұсыныс" береді. Мысалы: "Бұл сөйлем энциклопедиялық стильге сай емес. Оны былай жазсаңыз болады..." деген секілді. Қорытынды шешімді адам қабылдайды.
Wikipedia мен ЖИ: сенім мен технология арасындағы тепе-теңдік
Wikipedia — әлемдегі ең сенімді және ерікті түрде жазылатын энциклопедия. Ол кез келген адамға өз білімімен бөлісуге мүмкіндік береді. Ал жасанды интеллект бұл жүйеге дәл қазір керек құралға айналып отыр. Себебі интернетте жалған ақпарат пен манипуляция күн санап өсіп келеді. Ал Wikipedia бұл жағдайда нақты әрі бейтарап ақпарат ұсынатын басты платформалардың бірі.
Болашақтағы қадамдар қандай?
Wikimedia Foundation бұл бастаманы бастапқыда аз тілде және шектеулі көлемде іске асырып, біртіндеп жаһандық масштабқа кеңейтуді көздеп отыр. Сонымен қатар, қауымдастықтың пікірін тұрақты жинап, ЖИ жүйелерін жетілдіру жалғасады.
Кейбір болашақ мүмкіндіктер мыналар болуы мүмкін:
Қорытынды: Жаңа кезең басталды
Wikipedia-ның жасанды интеллектпен бірігуі — адам мен машинаның бірлескен жұмысынан туындайтын тиімділіктің мысалы. Бұл жаңа құралдар адам еңбегін алмастырмайды, керісінше оны толықтырып, сапалы әрі сенімді мазмұн жасауға жол ашады. Енді еріктілер өз уақытын мағыналы дүниелерге арнап, рутиналық жұмысты ЖИ-ға тапсыра алады. Бұл — ашық білімнің келесі эволюциялық кезеңі.