Қазақстан соңғы жылдары цифрландыру мен жасанды интеллектіні ел дамуының негізгі бағыты ретінде айқындап отыр. Бұрын қосалқы құрал ретінде қарастырылған технологиялар бүгінде мемлекеттік басқару мен экономиканың толыққанды бөлігіне айналды. Цифрлық шешімдер басқару процесін жеңілдетіп қана қоймай, қоғамдағы көптеген қызметтің тиімділігін арттыруға мүмкіндік берді.
Бұл өзгерістер кездейсоқ емес. Ел цифрлық трансформацияны уақытша үрдіс ретінде емес, ұзақмерзімді стратегиялық таңдау ретінде қабылдады. Мемлекеттік басқару жүйесі, әлеуметтік сала, экономика және азаматтарға көрсетілетін қызметтер осы бағыттағы жаңғырудың нақты нәтижесін сезіне бастады.
Оқи отырыңыз:
Қазақстандағы цифрлық бетбұрыстың шешуші кезеңі 2025 жылмен тұспа-тұс келді. Жасанды интеллект пен цифрлық дамуды бір орталықтан үйлестіру үшін арнайы министрлік құрылып, бұл сала дербес мемлекеттік саясат деңгейіне көтерілді. Осы арқылы жасанды интеллектіні басқару жүйесіне және экономикаға жоспарлы түрде енгізудің институционалдық тетіктері қалыптасты.
Сол жылы Қазақстан Орталық Азия елдері арасында алғашқылардың бірі болып «Жасанды интеллект туралы» заңды қабылдады. Құжатта жасанды интеллект адамның орнын алмастырмайтыны, керісінше оның мүмкіндігін кеңейтетін көмекші құрал екені нақты көрсетілді. Сонымен қатар деректерді қорғау, технологияны қолданудағы жауапкершілік, алгоритмдердің ашықтығы және адамның шешім қабылдаудағы басты рөлі заң жүзінде бекітілді.
Мемлекет басшысы өз Жолдауында цифрлық трансформацияны елдің бәсекеге қабілеттілігін арттыратын негізгі факторлардың бірі ретінде атап өтті. Жасанды интеллект ұлттық экономиканы жаңғыртатын стратегиялық ресурс ретінде қарастырылып отыр. Осы саясаттың жалғасы ретінде 2026 жыл «Цифрландыру және жасанды интеллект жылы» деп жарияланды.
Бұл шешім Қазақстанның цифрлық технологияларды уақытша бастама емес, болашақ дамудың өзегі ретінде қабылдап отырғанын көрсетеді. Ел цифрландыру арқылы басқару тиімділігін арттырып, экономикалық өсімді жеделдетуді көздейді.
Қазақстанның цифрлық даму қарқыны халықаралық бағалауларда да көрініс тапты. Oxford Insights талдау орталығының Government AI Readiness Index 2025 рейтингінде ел 195 мемлекеттің ішінде 60-орынға көтеріліп, бір жылда 16 сатыға жоғарылады. Бұл – жасанды интеллектіні мемлекеттік басқаруға енгізу деңгейінің артқанын білдіреді.
Орталық Азия елдері арасында Қазақстан цифрлық даму бойынша алдыңғы қатарға шығып, аймақтағы жетекші цифрлық мемлекеттердің біріне айналды. Электрондық үкімет жүйесінің дамуы азаматтар мен бизнеске көрсетілетін қызметтердің қолжетімділігін арттырып, уақыт пен қаржылық шығындарды азайтуға мүмкіндік берді.
Қазақстанда жасанды интеллект тәжірибелік жоба деңгейінде қалып қоймай, күнделікті өмірде нақты пайда әкеліп отыр. Мемлекеттік қызметтердің басым бөлігі онлайн форматқа көшіріліп, азаматтардың мемлекеттік органдармен байланысы жеңілдеді. Виртуалды ассистенттер мен интеллектуалды іздеу жүйелері қызмет алу процесін жеделдетіп, мемлекеттік аппараттың жүктемесін азайтты.
Әлеуметтік салада енгізілген цифрлық жобалар да нақты нәтиже берді. Білім беру мен медицинада шығындарды бақылау, ашықтықты арттыру және қызмет сапасын жақсарту мүмкін болды. Жер және мүлік қатынастары саласында цифрлық кадастр жүйесі қызмет көрсету уақытын қысқартып, даулы жағдайлардың алдын алуға көмектесті. Киберқауіпсіздік бағытындағы интеллектуалды шешімдер алаяқтық тәуекелдерін төмендетіп, азаматтардың қауіпсіздігін күшейтті.
Жасанды интеллект экономиканың түрлі саласында тиімді құралға айналды. Қаржы секторында, өнеркәсіпте, логистика мен қызмет көрсету салаларында процестер автоматтандырылып, өнімділік артты. Деректерді талдау мүмкіндіктері кеңейіп, бизнес үшін жаңа шешімдер пайда болды.
IT-қызметтер экспортының өсуі жасанды интеллектінің ел экономикасына нақты үлес қосып отырғанын көрсетеді. Бұл Қазақстанның цифрлық технологиялар арқылы жаһандық нарықтағы орнын нығайта бастағанын аңғартады.
«Цифрландыру және жасанды интеллект жылы» Қазақстан үшін жаңа жауапкершілік жүктейді. Алдағы кезеңде жасанды интеллект мемлекеттік басқарудың барлық деңгейіне енгізілуі тиіс. Технологияның қауіпсіздігі мен сенімділігі басты назарда болады. Деректерді қорғау, алгоритмдердің ашықтығы және адамның шешім қабылдаудағы рөлін сақтау – негізгі қағидалар қатарында.
Сонымен қатар цифрлық теңдік мәселесі маңызды. Жасанды интеллект мүмкіндіктері ірі қалалармен шектелмей, шалғай өңірлерге де бірдей қолжетімді болуы қажет. Кадр даярлау, цифрлық сауаттылықты арттыру және технологиялық тәуелсіздікті қамтамасыз ету де негізгі міндеттердің қатарында тұр.
Жасанды интеллект адамды алмастыруды емес, оның еңбегін жеңілдетуді көздейді. Ол күнделікті қайталанатын процестерді автоматтандырып, жоғары білікті мамандарға деген сұранысты арттырады. Цифрландыру мемлекеттік басқаруды тиімді етіп, экономиканың дамуына серпін беріп, азаматтарға көрсетілетін қызметтердің сапасын жаңа деңгейге көтереді.
Қазақстан цифрлық трансформацияны стратегиялық даму драйвері ретінде қабылдап, 2026 жылды тиімді басқару, қауіпсіз технология және баршаға тең қызмет көрсетуге бағытталған маңызды кезең ретінде белгілеп отыр.