Бір ғасырға жуық уақыт бойы солақайлардың ерекше шығармашылық қабілеті бар деген пікір қоғамда кең тарап келді, деп хабарлайды El.kz интернет порталы.

Леонардо да Винчи, Эм-Си Эшер, Джими Хендрикс сияқты танымал тұлғалар солақайлардың шығармашылық қабілетіне дәлел ретінде жиі мысалға келтіріледі. Сонымен қатар, ғылыми ортада да солақайлардың моторикасын басқаратын оң жақ ми жартышары шығармашылықпен тығыз байланысты деген пікір бар.

Алайда Корнелл университетінің психологтары жүргізген жаңа зерттеу бұл стереотиптің ғылыми негізін қайта қарауды ұсынады. 

Солақайлық пен шығармашылық: аңыз ба, ақиқат па?

Корнелл университетінің психология кафедрасының доценті Дэниел Касасанто мен оның командасы 1900 жылдан бері жарық көрген шамамен 1000 ғылыми еңбекті талдап, тек 17 зерттеуді метаанализге енгізуге лайық деп тапқан.

Талдау нәтижесі бойынша, солақайлар мен оңқайлар арасындағы шығармашылық қабілеттен айтарлықтай айырмашылық байқалмаған. Көп жағдайда, оңқайлар креативтілік тесттерінде сәл де болса жақсы нәтиже көрсеткен.

Зертханадан тыс: кәсіби өмірдегі тенденциялар

Ғалымдар шығармашылықты тек зертханалық тестілермен ғана емес, кәсіби саланы да бағалаған. Музыка және өнер салаларында солақайлар жиірек кездескенімен, архитектура, математика, физика сияқты жоғары интеллектуалды және шығармашылықты талап ететін мамандықтарда олардың үлесі статистикалық тұрғыда аз болған.

АҚШ үкіметінің мәліметтеріне сүйене отырып, 12 мыңға жуық адамның деректері қарастырылған. Онда 700-ден астам мамандық бойынша шығармашылық деңгейі бағаланған. Соңғы нәтиже: солақайлар жоғары креативті салаларда айтарлықтай артықшылыққа ие емес.

Солақайлық туралы миф неліктен сақталып келеді?

Ғалымдардың пікірінше, бұл стереотипті сақтап тұрған бірнеше фактор бар:

• Солақайлықтың сиректігі оны ерекше қабілеттермен байланыстыруға итермелейді.
• Мәдениеттегі «азап шеккен данышпан» бейнесі — солақай, дарыны бар, психикалық күйзелістерге ұшыраған адам — жиі романтизацияланады.
• Шағын көлемдегі зерттеулерге тым көп мән беріледі, ал ауқымды, репрезентативті зерттеулер назардан тыс қалып жатады.

Қорытынды: шығармашылық тек қолмен өлшенбейді

Зерттеу авторлары солақайлық ми функциясына әсер ететінін жоққа шығармайды, бірақ шығармашылық қабілетке тек қол басымдығы арқылы баға беруге болмайтынын анық көрсетті.

Нағыз шығармашылық — когнитивтік қабілеттердің, тұлғалық қасиеттердің, өмірлік тәжірибе мен мәдениеттің үйлесімі нәтижесі.

Ғалымдар: «Қай қолыңыз басым болса да, шығармашылық идеялардың пайда болуы әлдеқайда күрделі механизмдерге байланысты. Бұл мәселеге үстірт қарауға болмайды», — деп қорытынды жасайды.

Бұған дейін ғалымдар тамақ қалдықтарынан ыдырайтын пластик өндіру әдісін ойлап тапқаны туралы жазған едік.