Қазақстан жолдарында қауіпсіздік талаптары күшейіп келеді. Соның бір дәлелі – 2026 жылдың 12 наурызынан бастап жол камералары бұрын тек инспекторлар анықтайтын кейбір бұзушылықтарды автоматты түрде тіркей бастады. Соның ішінде ең жиі кездесетін құқық бұзушылықтың бірі – көлік жүргізу кезінде телефон пайдалану.

Бұл өзгеріс жүргізушілердің тәртібіне тікелей әсер етеді. Себебі бұрын көпшілік үшін қалыпты көрінген әрекет енді айыппұлға әкелуі мүмкін.

Телефон қолданудың қай түрі заң бұзушылық болып саналады?

Полиция түсіндіруінше, басты талап – жүргізуші телефонды қолында ұстамауы керек. Яғни, құрылғыны қолға алып кез келген әрекет жасау заң бұзушылыққа жатады.

Тыйым салынатын әрекеттер:

• телефонмен сөйлесу;
• хабарлама жазу немесе оқу;
• қосымшаларды пайдалану;
• дауыс хабарламаларын жазу;
• фото немесе видео түсіру.

Маңыздысы – жүргізуші телефонды қандай мақсатта қолданғаны есепке алынбайды. Егер ол құрылғыны қолында ұстап отырса, бұл – ереже бұзу.

Бағдаршамда немесе кептелісте телефон қарауға бола ма?

Көп жүргізуші «көлік тоқтап тұр ғой» деп ойлайды. Бірақ заң тұрғысынан бұл – қате түсінік.

Бағдаршамда, кептелісте немесе қысқа уақытқа тоқтағанда да жүргізуші көлікті басқарып отыр деп есептеледі. Сондықтан мұндай жағдайда да телефонды қолға алу – заң бұзушылық.

Телефонды қалай заңды түрде пайдалануға болады?

Жүргізушілер үшін толық тыйым жоқ. Бірақ белгілі бір шарттарды сақтау қажет.

Рұқсат етіледі:

• телефонды арнайы ұстағышқа (держатель) бекіту;
• навигатор ретінде пайдалану (бірақ қозғалыс кезінде экранға қол тигізбеу керек);
• дауыспен басқару функцияларын қолдану.

Сонымен қатар, келесі технологияларды қолдануға болады:

• hands-free жүйесі;
• Bluetooth арқылы байланыс;
• көліктің штаттық мультимедиялық жүйесі.

Яғни, басты қағида – телефон қолда болмауы тиіс.

Таксистер мен курьерлерге қандай талап қойылады?

Бұл санаттағы жүргізушілер үшін де ереже бірдей. Олар тапсырыс қабылдау немесе навигация үшін смартфонды қолдана алады, бірақ:

• құрылғы арнайы ұстағышта болуы керек;
• қозғалыс кезінде оған қол тигізуге болмайды.

Бұл талаптар қауіпсіздікті сақтау үшін енгізілген.

Айыппұл мөлшері қандай?

Қазақстанда рөлде телефон қолданғаны үшін жауапкершілік Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 591-бабына сәйкес қарастырылады.

• Бірінші рет бұзғаны үшін – 5 АЕК айыппұл.
  2026 жылы бұл шамамен 18 000 – 20 000 теңге.
• Бір жыл ішінде қайта қайталанса – айыппұл мөлшері артуы мүмкін (тәжірибеде қатаң бақылауға алынады).

Айыппұл камера арқылы автоматты түрде тіркелуі мүмкін, сондықтан «көрмей қалады» деген түсінік енді өзекті емес.

Неге бұл талаптар маңызды?

Зерттеулер көрсеткендей, рөлде телефонға алаңдау жол-көлік оқиғаларының негізгі себептерінің бірі. Бірнеше секундқа назардың бөлінуі апатқа әкелуі мүмкін.

Жаңа камералар дәл осы қауіпті азайтуға бағытталған. Яғни, бұл тек айыппұл салу үшін емес, жүргізушілердің жауапкершілігін арттыру үшін енгізіліп отыр.

Қарапайым ереже бар:

телефонды қолға алмаңыз – сонда айыппұл да болмайды, қауіп те азаяды.

Жолда қауіпсіздік – тек заң талабы емес, әр жүргізушінің жеке жауапкершілігі.