Қыстың жақындауы автокөлікке ерекше күтімді талап етеді. Қазан айы көпшілікті жылы ауа райымен қуантып тұр. Сөйте тұра қыстың жақындап қалғанын ұмытпау қажет. Автокөлікті уақытылы дайындау оның жұмыс мерзімін ұзартып, болашақта қымбат жөндеуге кететін шығынды азайтады. Қыста автокөліктің барлық жүйесі қатты суыққа және тайғаққа шыдамды болуға тиіс, сондықтан төменде келтірілген тексеру-тексеру тізімін орындау өте маңызды, деп хабарлайды El.kz интернет порталы.
Алдымен жазғы шиналарды қысқыға ауыстыру керек. Жазғы резиналары бар көлікпен қарда, мұзда жүру қауіпті, сондай-ақ Қазақстанда 2023 жылдан бастап қысқы маусымда жазғы немесе «мезгіл таңдамайтын» шиналармен жүргені үшін 5 АЕК (шамамен 18 460 теңге) айыппұл салынады. Қалада жолдар үнемі тазартылса, адамдар «липучка» фрикциялық шиналарды қолданғанды жөн көреді, ал қалың қарлы және тайғақ жолдарда мамандар жіпшелі шиналарды ұсынады. Қысқы шина таңдағанда жүру жағдайын ескеру маңызды.
Егер қысқы дөңгелектер қолданыста болса, оларды монтаж жасамас бұрын мұқият тексеріңіз: жарықтары немесе түймелерінің тозғаны бар ма, тиегіш күйі қандай. Егер тоза бастағанын байқасаңыз немесе шина зақымданған болса, жаңасын алған жөн. Қардан кейін қысқы шиналардың қысымын жаздыққа қарағанда шамамен 0,1-0,2 бар аса жоғарырақ баптаңыз. Сонымен қатар, егер екі мезгілде шиналарды жиі ауыстыруға кететін шығынды үнемдегіңіз келсе, қысқы шиналарды дөңгелек дискілерімен бірге сатып алып, ауыстыруды өз қолыңызбен жасау тиімді – бұл жылына екі рет шиномонтажға ақша жұмсамауға мүмкіндік береді.
Қыстың суығында қозғалтқыш майының құрамы маңызды рөл атқарады. Мамандар 5-6 мың шақырым жүрген соң майды ауыстыруды ұмытпауға кеңес береді. Суықта май қатып немесе қоюланып, қозғалтқыш бөлшектері арасындағы үйкеліс күшейіп, аккумуляторға түсетін жүктеме өседі. Сондықтан қыс маусымында майды төменгі температураларда жақсы жұмыс істейтін сұйықтыққа ауыстыру қажет. Сарапшылар Қазақстанның қалыпты аймақтары үшін 5W-30 немесе 5W-40 маркировкалы майларды, ал солтүстік сияқты аязды өңірлер үшін 0W-40 майын пайдалануды ұсынады. Жаздық және қысқы тұтқырлықтың стандарттарына (SAE) назар аударыңыз: суықта 0W немесе 5W санатындағы майлар жақсырақ флуидтілік сақтайды.
Қозғалтқыштың негізгі элементтерін – от жағу шамдары (жанатын шамдар) мен электр желісін тексеріңіз. Олар нашар болғанда суықта қозғалтқышты іске қосу қиынға соғады. Жазда байқалмаған шағын ақаулар суықта апатты жағдайға әкеп соқтыруы мүмкін, сондықтан ақаулы бөлшектерді ауыстырған дұрыс.
Аккумулятор да суықта тез әлсірейді. Суық ауада аккумулятордың сыйымдылығы 20-30% төмендеп, қосалқы құралдарға (пеш, орындық жылытқыш, фарлар, шыны тазалағыш және т.б.) түсетін жүктеме артады. Сондықтан қыста аккумулятор кернеуі 12,5 В-ден төмендесе, оны үйде 8-12 сағат зарядтап алу керек. Аккумулятордың электролиті мөлдір күйде болуы тиіс; егер мөлшері төмендесе, дистилденген су қосып толтырыңыз. Қыста электролиттің тығыздығы 1,27-1,28 г/см³ деңгейінде болуын қадағалап, қажет болса, ареометрмен өлшеп реттеңіз. Ақ аккумулятордың жұмысын ұзарту үшін клеммаларды тазалап, оларды арнайы майлағышпен майлаңыз, сондай-ақ сымдарды мықтап бекітіңіз.
Ауа баптағыш (антифриз/тосол) жүйесіне ерекше көңіл бөліңіз. Егер жазда салқындатқыш деңгейі минималдыдан төмен түсіп, оны допаждалған болса, қыста ол қатып қалуы мүмкін. Мұндай жағдайда радиатор мен шлангтер жарылып, қозғалтқышқа зақым келуі ықтимал. Сондықтан ауа баптағыш сұйықтығын әр 50 000 км сайын жаңалау қажет. Бұдан бөлек, радиаторды, барлық патрубок пен шлангілерді, олардың қосылу орындарына мән беріңіз, себебі шыбын-тас кіріп кетуі ықтимал. Егер жүйеде бітелу немесе ағу байқалса, міндетті жөндеуден өткізген жөн. Антифриздің қасиетін ареометр арқылы тексеріп, қажет болса, суыққа тұрақты жаңа сұйықтықпен ауыстырыңыз. Мысалы, ауа температурасы -25°C-тан төмен өңірлер үшін -30°C және одан төменгі температураға арналған суыққа төзімді ауа баптағыш сұйықтығын қолданыңыз.
Тежегіш сұйықтығы мен тежеуіш колодкаларының күйін тексеру қауіпсіздік үшін өте маңызды. Тежегіш сұйықтығы орта есеппен 2 жылда бір рет ауыстырылуы керек. Тежеуіш колодкаларын жыл сайын тексеріп отырған жөн, себебі әр доңғалақ бірдей тоқтатпаса, мұзда көлік оңай тайып, апатқа ұшырауы мүмкін. Тозған, жұқа колодкаларды дереу жаңасына ауыстырыңыз. Тежеуіш цилиндрлерін тексеру керек, егер суытқыш сұйықтығының іздері болса, онда бұл дегеніміз – манжеталардың тозғаны, мұндай ақауларды мерзімінде жөндеу қажет.
Қыста жазғы щеткалар қаып, әйнекті жақсы тазаламайды немесе тырнап өтуі мүмкін. Сондықтан арнайы қысқы щетка сатып алыңыз – оның арқауы резеңкеленіп, әйнекке қатып қалмайды. Тазалағыш бүйіріне судың орнына мұз ерітетін сұйықтық құйып, бүрку механизмінің бітелмегеніне және бағытталғанына көз жеткізіңіз. Бұдан басқа, фаралардың жарық шығару қабілетін тексеріп, қажет болған жағдайда оларды дұрыс бағыттау керек. Шаң-тозаң батқан фараларды, жарық диодтарын тазалап алыңыз, себебі таза фара көру аймағын жақсартады.
Қыста көлік құлыптарының істен шығуын алдын алу қажет. Егер құлыптың ішінде су қатып қалса, таңертең көліктің есігін ашу қиындай түседі. Мұндай жағдайды болдырмау үшін жылы ауа райында құлыптың ішіне силикон майын құйып, кілтпен бірнеше рет айналдыру керек. Қақпақтың үстіндегі қақпақша мен оталдыру қақпақшасын алдын ала силикон майымен өңдеу де құлыптың қатып қалмауына септігін тигізеді.
Қыс мезгілінде жолда күтпеген жағдайлар болуы мүмкін, сондықтан багажник пен шұңқырға мына негізгі жабдықтарды дайындап қойыңыз:
Басқа көліктен аккумулятордан «прикурить» етуге арналған сымдар.
Буксирлік арқан немесе тросс (машинаны қардан шығару үшін).
Домкрат және қосалқы дөңгелек.
Қар және мұз тазалауға арналған скребок.
Қар тазалайтын күрек (негізгі және кішкентай серпімдісін).
Жылы қолғаптар, бас киім немесе балаклава, сыртта жұмыс істеуге арнайы жабық аяқ киім және фонарь.
Телефонды қуаттау мүмкіндігі бар Power Bank, жылы көрпе және қысқы ауа райы жағдайында артық болмайтын жылы жабдықтар.
Мұндай құралдар жиынтығы жолдағы төтенше жағдайларға дайын болуға көмектеседі және көлік жүргізушісіне қосымша қауіпсіздік сезімін сыйлайды.
Көрсетілген барлық тексерістер мен даярлық шаралары автокөліктің қысқы маусымда сенімді әрі қауіпсіз жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Дұрыс дайындалған көлік жүргізушінің және жолаушылардың қауіпсіздігін арттырып, күтпеген жөндеу қызметіне кететін шығынды үнемдеуге көмектеседі. Қыста болуы мүмкін сәтсіз жағдайлардың алдын алу үшін көліктің әрбір жүйесіне ерекше көңіл бөлу қажет. Автокөлікке мұқият күтім жасап, оны қысқы ауа райына толық дайындаңыз – сол кезде суықта да сенімді әрі жайлы жүрісіңізге кепілдік аласыз.