12 наурыздан бастап Қазақстанда әкімшілік құқықбұзушылық туралы кодекске (ӘҚБтК) енгізілген өзгерістер күшіне енді. Жаңашылдықтар мемлекеттік жүйелерді цифрландыру және заманауи технологияларды қолдануға байланысты.

Негізгі өзгеріс – құқықбұзушылықтарды автоматты түрде тіркеу мүмкіндігі кеңейтіледі. Алайда жаңа тыйымдар енгізілмейді: өзгерістер тек заңбұзушылықтарды анықтау тәсіліне қатысты.

Енді әкімшілік құқықбұзушылықтар камералар, түрлі техникалық құрылғылар және мемлекеттік ақпараттық жүйелердегі деректерді өңдеу арқылы автоматты түрде тіркелуі мүмкін.

Егер жүйе құқықбұзушылықты анықтап, заңбұзушыны нақты айқындай алса, адам полиция қызметкерінің қатысуынсыз әкімшілік жауапкершілікке тартылуы мүмкін.

Барлық осындай жүйелер әкімшілік өндірістердің бірыңғай тізілімімен (ЕРАП) біріктірілуі тиіс.

Камералар қандай бұзушылықтарды анықтайды

Бұрынғыдай, жол қозғалысы ережелерін бұзудың негізгі түрлері камера арқылы тіркеледі:

• жылдамдықты арттыру;
• қызыл жарыққа өту;
• жол белгілері мен таңбаларын бұзу;
• көлікті дұрыс тоқтатпау немесе тұраққа қою;
• жаяу жүргіншілерге жол бермеу.

Сонымен қатар заманауи камералар арнайы өлшеуді қажет етпейтін басқа да құқықбұзушылықтарды анықтай алады:

• көлік жүргізу кезінде телефон пайдалану;
• қауіпсіздік белдігін тақпау.

Жүйе кейбір құқықбұзушылықтарды мемлекеттік деректер базасы арқылы автоматты түрде анықтай алады. Олардың ішінде:

• техникалық байқаудың мерзімінің өтуі;
• міндетті сақтандыру полисінің болмауы;
• рұқсат құжаттарының мерзімінің аяқталуы.

Егер құқықбұзушылық көлік арқылы жасалып, автоматты түрде тіркелсе, жауапкершілік әдеттегідей көлік иесіне жүктеледі.

Алайда заңда ерекшеліктер қарастырылған. Егер құқықбұзушылық кезінде көлікті басқа адам басқарғаны анықталса немесе көлік иесінің иелігінен заңсыз жолмен шығып кеткені дәлелденсе, иесі жауапкершіліктен босатылуы мүмкін.

Ішкі істер министрлігі бұл өзгерістер цифрлық технологиялардың дамуына байланысты енгізілгенін түсіндірді. Бұған дейін жол ережесін бұзудың тек алты түрі ғана автоматты түрде тіркелетін. Қалған құқықбұзушылықтарды полиция қызметкерлері анықтайтын.

Енді жаңа технологиялар құқықбұзушылықтардың санын автоматты түрде тіркеуге мүмкіндік береді, сондай-ақ мемлекеттік ақпараттық жүйелердегі деректер арқылы да анықтауға жол ашады.

Ведомство өкілдері жаңа тыйымдар енгізілмейтінін атап өтті – барлық талаптар бұрынғыдай күшінде қалады.

Сонымен қатар ІІМ кейбір бұқаралық ақпарат құралдарында тараған «камералар жаяу жүргіншілерді автоматты түрде айыппұлға тартады» деген ақпаратты жоққа шығарды. Министрлік мәліметінше, жүйелер тек көлік құралдарына қатысты құқықбұзушылықтарды тіркеуге арналған.

Мамандардың айтуынша, цифрлық технологияларды қолдану жолдағы қауіпсіздікті арттырып, құқықбұзушылықтарды жедел анықтауға мүмкіндік береді.