Күн сайын кітап оқу – денсаулығыңызды жақсартып, өмір сапасын арттыратын қарапайым әрі қолжетімді тәсіл, деп хабарлайды El.kz интернет порталы.

Зерттеулер көрсеткендей, тұрақты оқу өмір ұзақтығын арттырып, когнитивті функцияларды сақтау, стресс деңгейін төмендету, ұйқыны жақсарту сияқты көптеген артықшылықтар береді.

Қандай кітап оқитыныңыз маңызды емес – ол детектив те, мотивациялық шығарма да, фантастика да болуы мүмкін. Оқу – үйде де, далада да, кез келген жерде жүзеге аса беретін еркін әрі пайдалы әрекет.

1. Кітап оқитын адамдар ұзағырақ өмір сүреді

2016 жылы Йель университетінің Қоғамдық денсаулық сақтау мектебінің ғалымдары жүргізген зерттеу нәтижесі бойынша, күнделікті кітап оқу адам өмірін орта есеппен екі жылға ұзартады.

Зерттеу кітап оқу мен газет-журнал оқудың арасында айырмашылық бар екенін көрсетті. Әсіресе көркем әдебиет оқу ұзақ өмір сүрумен тығыз байланысты.

Мамандар мұны былай түсіндіреді: оқу барысында қиял мен ойлау процестері белсендіріледі, бұл миды сергек ұстап, қартаюды баяулатады.

2. Когнитивті қабілеттің төмендеуін тежейді

Күнделікті оқу – есте сақтау, зейін қою, ой қорыту сияқты когнитивті функцияларды сақтауға көмектеседі. Бұл мидың дегенеративті (қартаюға байланысты) өзгерістеріне қарсы когнитивті резервті қалыптастырады.

2021 жылғы зерттеулер көрсеткендей, оқу — кез келген білім деңгейіндегі қарт адамдар үшін миды белсенді ұстап тұруға көмектесетін фактор. Күнделікті оқитындарда ойлау және есте сақтау қабілеті әлдеқайда баяу төмендейді.

3. Стресті азайтады

Көркем әдебиет оқу – психикалық денсаулыққа оң әсер ететін тиімді тәсіл. 2022 жылғы бірнеше зерттеу нәтижесі көрсеткендей, әдеби шығармалар оқу:

• Көңіл күй мен эмоцияларды жақсартады;
• Қысқа мерзімді естеліктерді ұзақ мерзімді жадыға айналдыруға ықпал етеді;
• Оптимизм және бақыт сезімдерін арттырады.

Мектеп оқушыларына жүргізілген зерттеулер де дәлелдегендей, оқу депрессия мен мазасыздық деңгейін төмендетеді, ал сенімділік пен позитивті ойлауды арттырады.

4. Ұйқыны жақсартады және ұйқысыздықпен күреседі

Ұйықтар алдында кітап оқу – ұйқы сапасын жақсартатын ең тиімді тәсілдердің бірі.

Қалай көмектеседі:

• Жүрек соғысы баяулап, бұлшық еттер босаңсиды;
• Стресс төмендеп, ми тынышталады;
• Ұйқының ұзақтығы артып, ұйқы сапасы жақсарады.

2021 жылғы зерттеу нәтижесінде кітап оқып ұйықтағандардың 42%-ы ұйқысының жақсарғанын айтқан, ал оқымағандарда бұл көрсеткіш – 28% ғана.

Экраннан оқу (смартфон, планшет) кері әсер етуі мүмкін: көк жарық ұйқы гормоны — мелатониннің бөлінуіне кедергі келтіреді. Сондықтан дәстүрлі қағаз кітаптар ұйқы алдында жақсырақ.

5. Денсаулық туралы ақпаратты дұрыс түсінуге көмектеседі

Көп оқитын адамдардың медициналық сауаттылығы жоғары. Олар диагноздарды, емдеу жолдарын және алдын алу шараларын жақсы түсінеді. Бұл өз денсаулығына жауапкершілікпен қарауға жол ашады.

Дәрігермен сөйлескенде түсінбегеніңізді сұраудан ұялмаңыз. Қосымша ақпараттық материалдар (сызба, сурет, брошюра) сұрап алуға да болады.

6. Интеллект деңгейін арттырады

Оқу – миға арналған жаттығу. Неғұрлым көп оқысаңыз – соғұрлым тіліңіз бай, сөздік қорыңыз молаяды, ойлау жүйеңіз дамиды.

Зерттеулер көрсеткендей:

• Баланың оқу дағдысы неғұрлым жақсы дамыса, болашақтағы интеллект деңгейі де соғұрлым жоғары болады;
• Кішкентайынан кітап оқыған балалар IQ тесттерінен жоғары нәтиже көрсеткен.

7. Әлеуметтік дағдыларды жақсартады

Кітап оқу – әлеуметтік қатынасты дамытудың да тиімді құралы. Әсіресе көркем әдебиет оқу:

• Басқа адамның эмоциясын, ойы мен әрекетін түсінуге үйретеді;
• Эмпатия мен жанашырлықты дамытады;
• Өзіне сенімділікті арттырады.

Кеңес: оқуды әдетке айналдыру жолдары

1. Кішіден бастаңыз: қысқа әңгімелер, мақалалар, журналдардан бастаңыз.
2. Күнделікті мақсат қойыңыз: мысалы, күніне 10–20 бет оқу.
3. Уақыт бөліңіз: таңертең немесе ұйықтар алдында 15–20 минут оқу әдетін қалыптастырыңыз.
4. Кітап клубына қосылыңыз: пікір алмасу, мотивация және жаңа достар табудың тамаша жолы.
5. Назарды басқа нәрседен бұрып, тыныштықта оқыңыз.
6. Өзіңізге ұнайтын жанрларды таңдаңыз – оқудан рахат алу маңызды.