Вандербильт университетінің Альцгеймер және жад аурулары орталығы жүргізген жеті жылдық зерттеу нәтижесінде күн сайын ұзақ уақыт бойы қозғалмай отыру ми көлемінің кішіреюіне әкелетіні анықталды, деп хабарлайды El.kz интернет порталы.
Бұл әсер тіпті спортпен тұрақты айналысатын адамдарда да байқалған.
Зерттеу Alzheimer's & Dementia журналында жарияланды.
Ұзақ отырудың зияны: зерттеу нәтижелері
Зерттеуге қатысушылар күніне орта есеппен 12–13 сағат отырған. Олардың қозғалыс белсенділігі арнайы білезіктер арқылы бақыланды. Сонымен қатар, ми құрылымы МРТ арқылы тексеріліп отырды. Нәтижесінде, ұзақ отыру гиппокамп көлемінің азаюына, есте сақтау қабілеті мен сөйлеу функцияларының төмендеуіне себеп болғаны анықталды. Бұл ми аймақтары ақпаратты өңдеу мен есте сақтауға жауап береді.
Генетикалық тәуекел факторы және APOE-ε4 гені
APOE-ε4 генін тасымалдаушылар үшін ұзақ отырудың әсері одан да күштірек болған. Бұл ген Альцгеймер ауруының даму қаупін арттырады. Зерттеу барысында бұл топтағы қатысушыларда ми көлемінің азаюы мен есте сақтау қабілетінің нашарлауы айқынырақ байқалды. Олар қарапайым есте сақтау тапсырмаларын орындау кезінде қиналған.
Неліктен ұзақ отыру миға зиян?
Ғалымдар ұзақ отыру кезінде миға баратын қан айналымы баяулайтынын атап өтеді. Бұл оттегі мен қоректік заттардың жетіспеуіне әкеледі. Нәтижесінде ми жасушалары арасындағы байланыстар әлсірейді, қабыну процестері күшейеді және гиппокамп көлемі азаяды. Бұл процестер әсіресе APOE-ε4 гені бар адамдар үшін қауіпті.
Спорт жеткіліксіз: үзіліс пен қозғалыс маңызы
Зерттеу көрсеткендей, спортпен айналысу ұзақ уақыт бойы отырудың зиянды әсерін толық жоя алмайды. Таңертең жүгіру немесе жаттығу жасау пайдалы болғанымен, қалған уақытта қозғалыссыз отыру ми денсаулығына кері әсер етеді. Сондықтан әр сағат сайын тұрып, бірнеше минут қозғалу, жұмыс уақытында тұрып істеуге жағдай жасау, телефонмен сөйлескенде орныңыздан тұру ұсынылады.
Миды сақтау үшін қозғалыс керек
Ми қабатының қалыңдығын және гиппокамп көлемін нақты өлшеу арқылы ғалымдар ұзақ мерзімді отырудың ми құрылымына әсерін растады. Ұзақ мерзімді бақылау — жеті жыл — бұл өзгерістердің кездейсоқ емес, тұрақты өмір салтына байланысты екенін дәлелдеді. Ми көлемін және есте сақтау қабілетін сақтау үшін күнделікті қозғалыс деңгейін арттыру, белсенді үзілістер жасау және қозғалыссыз отыру уақытын қысқарту қажет.
Сонымен...
Күніне ұзақ уақыт отыру ми денсаулығына кері әсер етеді. Бұл әсер тіпті белсенді өмір салтын ұстанатын адамдарға да тән. Әсіресе, генетикалық тәуекелі бар адамдар үшін керек. Спортпен шұғылдану маңызды, бірақ ол жеткіліксіз. Негізгі ереже: қозғалыс — ми денсаулығының кепілі.
Бұған дейін баланың психикасына экранның әсері туралы жазған едік.