Кофе мен шай күнделікті өміріміздің ажырамас бөлігіне айналған. Кофе – сергектік пен жинақылықтың, ал шай тыныштық пен жайлылықтың символы саналады. Дегенмен қайсысы пайдалырақ, қайсысы қауіпті деген сұрақ көпшілікті мазалайды. Ендеше сол сұрақтарға жауап іздеп көрейік, деп хабарлайды El.kz интернет порталы.
Кофе: қуат беретін стимулятордың пайдасы мен қауіптері
Кофе көбіне энергия көзі ретінде қабылданады. Дәрігер-терапевт әрі диетолог Алмагүл Ержекенова Zakon.kz берген сұхбатында кофе шынымен де пайдалы деп отыр: ол екінші типтегі қант диабетінің қаупін төмендетеді, бауырды қорғайды, сондай-ақ деменция мен Паркинсон ауруының даму ықтималдығын азайтады.
Алайда кейбір адамдарда бұл сусын мазасыздықты күшейтіп, ұйқысыздықты тудырып, қан қысымын көтеріп немесе қыжылды асқындырып жіберуі мүмкін. Мұның бәрі жеке ерекшелікке байланысты. Ғалымдар тіпті кофеге деген сүйіспеншілік не немқұрайдылықты гендермен байланыстырады: кейбір адамдар кофеинді жақсы қабылдайды, ал енді біреулері оның ащылығын қатты сезіп, шайға көбірек бейім келеді.
Шай: нәзік серпін мен үйлесім
Шай – әсері жұмсақтау сусын. Ол инсульт қаупін азайтып, жүрек пен асқазан-ішек жұмысына оң ықпал етеді, ал кофеиннің мөлшері аз болғандықтан, қысымға күрт әсер етпей, жеңіл сергектік береді. Әсіресе жасыл шайдың пайдасы зор: құрамындағы антиоксиданттар мен L-теанин жүйкені тыныштандырып, күйзелісті азайтады.
Сонымен бірге тым қою шайды көп ішу ағзаға кері әсер етуі мүмкін: ол темірдің сіңуін қиындатады, асқазанды тітіркендіреді және құрамындағы кофеин ұйқыны бұзуы ықтимал.
Жүрекке әсері: аңыз ба, шындық па?
Кейде кофе мен қою шай жүрекке зиян деген пікір айтылады. Бірақ кардиолог Лейла Оспанованың айтуынша, қазіргі ғылыми зерттеулер бұл тұжырымды жоққа шығарады. Қалыпты мөлшерде екеуі де қауіпсіз және жүрек-қан тамыр жүйесіне зиян келтірмейді.
Қауіп тек шамадан тыс ішкенде пайда болады – күн сайын литрлеп қою кофе не шай тұтынғанда жүрек қағысының жиілеуі (тахикардия) мен басқа да мәселелер туындауы мүмкін. Сондықтан дәрігерлер ішімдікті мөлшермен ішуге және тым қою қоспауға кеңес береді, әсіресе жүрек аурулары бар адамдарға.
Қанша ішуге болады?
Кофе: көпшілік үшін қауіпсіз доза – күніне 3-4 кесе (шамамен 300-400 мг кофеин).
Шай: күніне 5-6 кесе ішуге болады, бірақ оның ұйқыға және темірдің сіңуіне әсерін ескерген жөн.
Бұл нормадан артық ішкен жағдайда ұйқысыздық, жүрек және асқазан жұмысының бұзылуы мүмкін.
Қорытынды: қайсысын таңдау керек?
Шайды пайдалы, ал кофені зиянды деп нақты айтуға болмайды. Екеуінің де артықшылықтары мен кемшіліктері бар, бәрі мөлшерге және ағзаның ерекшелігіне байланысты.
Кофе тез сергіп, қуат алғысы келетіндерге қолайлы, ал шай тыныштық пен біртіндеп қалпына келуді бағалайтындарға жарайды. Ең бастысы, тепе-теңдікті сақтау және шамадан тыс әуестенбеу.
Шай мен кофе: бірі қуат сыйласа, екіншісі үйлесімге жетелейді. Ал денсаулық үшін олардың шын мәнінде пайдалы болуы тек мөлшерді білуде жатыр.