Иран елінде жаңа ұлттық көшбасшы сайланғаны туралы ақпарат тарады. Бұл жайлы BBC  хабарлады. Мәліметке сәйкес, Ирандағы беделді діни тұлғалардың бірі Ахмад Аламолхода елдің келесі жоғарғы жетекшісі таңдалғанын мәлімдеген. Алайда ол жаңа көшбасшының есімін әзірге жариялаған жоқ. El.kz ерекше саяси жүйенің негізгі тұстарына тоқталып өтті.

Бұл жаңалық Таяу Шығыстағы саяси жағдайды қайтадан қызу талқыға салды. Себебі Ирандағы жоғарғы жетекші – елдегі ең ықпалды саяси тұлға саналады. Ол мемлекеттегі негізгі стратегиялық шешімдерге ықпал етеді.

Жоғарғы көшбасшыны кім таңдайды?

Иранда ұлттық көшбасшыны арнайы діни орган – Сарапшылар ассамблеясы сайлайды.

Бұл органның құрамына 88 дін ғалымы кіреді. Олардың негізгі міндеттері:

• елдің жоғарғы жетекшісін таңдау
• оның қызметін бақылау
• қажет болған жағдайда қызметтен босату.

Ассамблея мүшелері халықтың дауыс беруі арқылы сайланғанымен, кандидаттарды алдын ала діни кеңес тексереді. Сондықтан бұл құрылым Ирандағы ең ықпалды институттардың бірі саналады.

Ресми мәлімдеме әлі жасалған жоқ

Иранның Mehr News агенттігі жаңа көшбасшы туралы ресми ақпаратты Сарапшылар ассамблеясы хатшылығының басшысы Хоссейни Бушехри жариялауы тиіс екенін хабарлады.

Қазіргі уақытта бұл мәлімдеме әлі жасалмаған. Сондықтан жаңа көшбасшының кім екені әзірге белгісіз болып отыр.

Аймақтағы жағдай қалай өзгеруі мүмкін?

Соңғы уақытта халықаралық ақпарат құралдары Иранның бұрынғы жоғарғы жетекшісі – Али Хаменеи төңірегіндегі жағдайға байланысты түрлі мәліметтер таратып жатыр. Кейбір дереккөздер оның қаза тапқаны туралы жазғанымен, бұл ақпарат ресми түрде толық расталған жоқ.

Осыған байланысты Иран билігі елдегі саяси тұрақтылықты сақтау үшін жаңа жетекшіні тез арада таңдауға тырысқан болуы мүмкін деген пікірлер айтылуда.

Израиль факторы

Аймақтағы геосаяси жағдайды ушықтырып отырған тағы бір мәселе – Израиль мен Иран арасындағы қарым-қатынас. Кейбір халықаралық басылымдар Израиль Иранның бұрынғы жетекшісінің ықтимал мұрагерлерін нысанаға алуы мүмкін екенін жазған.

Бұл жағдай Таяу Шығыстағы қауіпсіздік мәселесін одан әрі күрделендіруі ықтимал.

Ирандағы ең ықпалды лауазым

Ирандағы жоғарғы көшбасшы – елдегі ең жоғары билік иесі. Оның құзыретіне:

• қарулы күштерге басшылық ету
• сыртқы саясаттың негізгі бағытын айқындау
• сот жүйесі мен қауіпсіздік құрылымдарын бақылау
• мемлекеттік телеарналар мен маңызды мекемелердің басшыларын тағайындау сияқты маңызды өкілеттіктер кіреді.

Сондықтан Иранда жаңа көшбасшының кім болатыны тек осы ел үшін ғана емес, бүкіл Таяу Шығыс аймағы мен әлемдік саясат үшін маңызды оқиға саналады.